Vanuit het niets kwam Paulien in 1987 op televisie en werd ze een bekende Nederlander. Dat was wennen. En toen ze bij televisie stopte, was dat evengoed wennen. Maar daarover later meer.

Ernstig auto-ongeluk

Op haar 16e overleefde Paulien, samen met haar broer, een ernstig auto-ongeluk. “Toen we zagen waar God ons voor bewaard had, gingen we zoeken waar het leven om gaat. Het leven kon zó voorbij zijn. Ik had niets meer te verliezen en besloot: ik geef alles voor Jezus.”

In de jaren die volgden, woonde en evangeliseerde Paulien in onder andere Zwitserland, Thailand en Hong Kong. “Azië is heel fascinerend, omdat mensen er leven met bovennatuurlijke machten en krachten. In die context praat je daar makkelijker over God dan hier in Europa. Als evangelisten brachten we het evangelie door theaterstukken uit te voeren op straat. Veel mensen in communistische of islamitische landen werden geraakt door het evangelie en door de liefde van God.”

Was er nooit weerstand?

“Ja, ook wel. Vooral in India probeerde de politie ons tegen te houden. Soms bleven we maar kort en waren we alweer weg voordat de politie er was. We konden het land uitgezet worden, al is dat niet gebeurd. In het huis voor stervenden van moeder Theresa in India was het alsof ik in de hemel kwam. Je zag als het ware Gods geest over de mensen zweven. In Hong Kong ontmoette ik Jackie Pullinger, een evangeliste die werkte onder drugsverslaafden. Ze heeft duizenden drugsverslaafden van de drugs afgeholpen.”

Hoe kwam je destijds bij de EO terecht?

“Ik werkte in 1987 als ergotherapeut in een verpleeghuis. Daarna was ik zeven jaar in Azië voor zendingswerk en daarover werd ik geïnterviewd door EO-presentator Jan van den Bosch. Kort daarna vroeg hij me of ik zélf wilde presenteren. Ik heb drie keer ‘nee’ gezegd, omdat ik heel perfectionistisch ben en bang was om af te gaan voor een grote groep mensen. Uiteindelijk heb ik toch ‘ja’ gezegd, maar ik vond het heel spannend. Ik was erg onzeker en wilde het per se goed doen. Voor opnames zat ik soms te huilen van spanning. Maar collega Henk Binnendijk zei dan altijd tegen mij: ‘Goed is ook goed genoeg.’ Dat heeft me enorm bemoedigd.”

Toch besloot je al na vier jaar te stoppen. Waarom?

“Ik had geen privacy meer, ik werd gegroet op straat. Dat vond ik benauwend. Ik had geen eigen leven meer. Bovendien had ik zo hard gewerkt – tegelijkertijd ook nog bij Jeugd met een Opdracht – dat ik tegen een burn-out aan zat. Ik wil altijd te veel en dan roept God me terug. Hij zei: ‘Leg het neer’. Daar kwam bij: Vrouw zijn kreeg duizenden vragen van vrouwen. De pastorale nood was hoog, maar op televisie konden we niet te veel de diepte in. Mijn visie en passie was dat er nieuwe, kerkelijke gemeenten moesten komen waar mensen met hun pastorale nood naartoe konden gaan. Ik wil niet generaliseren, maar daar was in de meeste evangelische of traditionele gemeenten geen oog voor. In dezelfde periode startte de Vineyard-beweging in Nederland, die de gebroken mens wilde bereiken. Dat wilde ik ook! Daarom koos ik de weg van Jezus en nam afscheid van het televisiewerk. Maar dat kostte me meer dan ik dacht.”

Waar liep je tegenaan?

“Als bekende Nederlander had ik gewicht en ingang bij mensen. Ik werd overal uitgenodigd om te spreken omdat ze me kenden van televisie; ik kreeg daardoor het voordeel van de twijfel. Dat was ook echt leuk. Maar bij Vineyard begon ik helemaal onderaan, als onbekende Nederlander. Ik had mijn salaris en bekendheid laten lopen en leerde dat het draaide om dienend leiderschap en niet om het podium. Het viel me allemaal vies tegen. Ik wilde wars zijn van status en ambitie, maar het bleek toch belangrijker voor me dan ik dacht. Ik deed met liefde pastoraat, maar ik had moeite met de traagheid en het kleine bereik van een lokale gemeente als je het vergelijkt met de dynamische beweging waarin ik me eerder bevond: ik reisde de wereld over, ervoer Gods wonderen en werkte daarna in de mediawereld. Ik dacht: Heer, waar ben ik beland?”

Ik ben nooit doorgebrand, maar zat er vaak wel tegenaan

Compassie en barmhartigheid

In zowel het televisiewerk als het pastoraat liep Paulien aan tegen het feit dat ze hooggevoelig is. “Ik trek me alles aan, ook het verdriet van anderen. Dat maakt het leven soms heel intensief voor me. Mijn vader was mijn grote voorbeeld: hij was huisarts en zorgde heel goed voor zijn patiënten. Ik was er dus ook altijd voor de ander – en verloor daarbij mijn eigen doelen uit het oog. Ik heb de gave van compassie en barmhartigheid en ben een idealist. Maar dat is ook een cocktail waardoor je snel over de kop kunt gaan.”

Is dat ook gebeurd?

“Ik ben nooit doorgebrand, maar zat er vaak wel tegenaan. Na tien jaar Vineyard stopte ik daarom ook. Ik had al die tijd pro Deo gewerkt, maar nu moest ik aan het werk om geld te verdienen. Ik werkte een jaar bij een Bijbelschool en als officemanager in het bedrijf van mijn broer. Op mijn 56e besloot ik de master christelijke filosofie te volgen aan de Vrije Universiteit. Ik vond het geweldig! Ik las altijd al veel en hou erg van verdieping. De vraag welk wereldbeeld onder een bepaalde opvatting zit, houdt me altijd bezig.”

Ontleen je identiteit niet aan het hebben van een partner of kinderen

Paulien staat op en loopt naar de omvangrijke boekenkast in haar kamer. Met haar ogen tast ze de boekruggen af. “Ik moest een boek lezen dat echt hogere wiskunde is… Kijk, hier heb ik ‘m: The Myth of Religious Neutrality van Roy A. Clouser. Een moeilijk boek dat ik tot diep in de nacht aan het lezen was om te begrijpen waar het over ging.” Lachend: “Maar het is me gelukt!”

Heeft deze studie je persoonlijk geloof veranderd?

“Het was verdiepend en verscherpend. Als studenten zaten we te smullen bij de colleges van de hoogleraren. We gingen tot op de bodem. Het was heel opwindend dat er intelligente antwoorden te geven zijn op geloofsvragen. De studie hielp me enorm toen ik op de Evangelische Hogeschool – naast dat ik tutor was – het vak ethiek ging doceren. Ik wilde moeilijke dingen toegankelijk maken. Dat is eigenlijk altijd mijn passie geweest: hoe leg je moeilijke dingen uit aan een grote groep mensen, zodat zij toegerust worden en er wat mee kunnen?”

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Je spreekt nog steeds voor groepen vrouwen. Wat heb je sinds ‘Vrouw zijn’ zien veranderen in de thema’s die hen bezighouden?

“Niet zo veel, want de issues zijn hetzelfde: hoe ga je om met je werk en zorg voor het gezin? Veel vrouwen moeten werken om de hypotheek te kunnen betalen en dat legt druk op gezinnen. Waar ik al die jaren al over spreek, is over man/vrouw-thema’s en vrouw-zijn met je eigen kwaliteiten. Ik zeg altijd: ontleen je identiteit niet aan het hebben van een partner, kinderen, een baan of een carrière. Een belangrijk thema in de Bijbel is: waar haal je je eigenwaarde en zekerheden uit? Het leven met God is altijd tegendraads: we zijn geliefde en gewaardeerde kinderen van God, zélfs met de lelijke dingen die je hebt. Hij wil je liefhebben en begeleiden.”

Waar haal je zelf je identiteit uit?

“Zoals ik net al vertelde, vond ik het fijn dat ik leider, bekende Nederlander en spreker was. Dat ik gezien werd. Maar ik was me er wel bewust van, daarom wilde ik dienend leidinggeven, zodat je mét je invloed anderen kunt helpen. Tegelijkertijd: voordat je het weet, plakt ook de positie van dienend leidinggevende aan je en draait het toch weer om jezelf. Bij veel leidinggevenden gaat het mis: ze hebben het over hun eigen visie en willen die doordrukken, soms ten koste van alles. Competitie, ambitie en trots zijn de schaduwzijden van leiderschap. Maar als je jezelf bewust blijft van je ambitieuze streven, blijft het gezond. Jim Collins schreef daar het boek Good to great over: de beste leider is een grijze muis.”

Oude dagboeken

Een ondertoon in haar leven, zegt Paulien, is somberheid en depressie. “Dat is heel jammer en ik had er veel last van. Ik ben er met Gods hulp uitgegroeid en dat is echt een gebedsverhoring! Mijn man George ervaart mij als een blijmoedig iemand. Maar het blijft een valkuil wanneer ik te veel van mezelf vraag en over mijn grenzen ga. Het thema in mijn leven is: niet mijn gevoelens, niet mijn reputatie en status moeten leidend zijn, maar Gods Woord en zijn perspectief: hoe Hij over mij denkt en waar Hij mee bezig is in de wereld. Ik kan bij zijn koninkrijk aanhaken en meedoen.”

Nu ze 70 is, zit Paulien in de levensfase waarin ze terugblikt op de voorbije jaren. Ze leest oude dagboeken door en reflecteert op wat geweest is. Welk gevoel overheerst bij haar? “Dankbaarheid. Door alle fases van mijn leven heen ben ik dankbaar dat God mij gevormd en bewaard heeft. Hij bewaarde me voor wanhoop, voor burn-outs. Het leven ging altijd anders dan ik dacht. Ik leerde om niet te snel dingen op te pakken zodra er weer ruimte was. Belangrijker is om vanuit rust en verbondenheid met God, verlangens aan Hem voor te leggen en te wachten. De nood is niet de roeping, maar wat God voor ons heeft gedacht.

Terugblikkend denk ik: God leidt je wegen, zodat je vruchtbaar kunt zijn. Hij doet het echt, Hij is trouw en betrouwbaar. Dat is de les in deze fase van mijn leven: wauw, als je met God wandelt, dan neemt Hij je serieus.”

• 

  Voormalig EO-directeur Ad de Boer onderging een openhartoperatie. ‘Mijn relatie met Jezus gaat dwars door de dood heen’

  Klik hier