“Blijf je dan ook eten?” Die vraag kreeg Loïs eigenlijk altijd, als ze even langsging bij haar opa en oma, op een paar minuten fietsen van haar huis in Amersfoort. “‘Joe!’ riep hij dan vanuit zijn stoel, als ik binnenkwam, terwijl mijn oma druk bezig was met koffiezetten of koken.” Soms zat ze met hem te praten, terwijl hij op zijn tablet filmpjes aanklikte: van het Urker mannenkoor tot Afrikaanse muziek. “De zoekfunctie kende hij niet echt, dus hij keek gewoon wat er langskwam. Hij vond het leuk om dat met mij te delen.”

Haar opa Hans was grappig, zorgzaam en sterk betrokken op zijn familie. “Dat gevoel voor humor hebben we allemaal, maar dat hebben we echt aan hem te danken”, zegt Loïs. “Hij vond het leuk om ons, als kleinkinderen, een beetje te plagen. Op verjaardagen zat hij het liefst bij ons aan tafel.”

Zaterdag patatdag

Juist in de kleine dingen zat veel van wie hij was. Het liefst at hij patat. “Bij ons was zaterdag ook altijd patatdag. Dat kwam echt van hem vandaan.” Zulke gewoontes zijn dierbare herinneringen geworden. Met haar opa wandelen deed ze ook graag. “Het ging niet altijd de diepte in, maar als hij dat wel deed, hadden we mooie gesprekken, over vroeger of over geloof. Ik hoorde ook graag het verhaal van hoe hij mijn oma had leren kennen. Dat was echt heel romantisch; in het militaire ziekenhuis waar zij als zuster werkte. Ze spraken af in het geheim. Dan haalde hij haar op met de fiets en samen gingen ze dan naar de film: Sissi.”

Ik hoorde graag het verhaal van hoe hij mijn oma had leren kennen

Emotioneel van muziek

Loïs’ opa diende als marinier in Nieuw-Guinea, een periode die hem diep tekende. “De laatste jaren begon hij daar meer over te vertellen”, zegt ze. “Op een gegeven moment luisterde hij veel naar muziek uit Nieuw-Guinea. Daar werd hij emotioneel van. Ik denk dat het hem terugbracht naar die tijd.” Juist die kwetsbaarheid maakte indruk op haar. “Ik vond het heel bijzonder en was er ook trots op dat hij dat durfde te delen. Dat is niet zo gebruikelijk voor die generatie. Ik denk dat hij daar heel lang mee heeft rondgelopen.” Achter zijn humor en luchtigheid zag ze steeds meer de gevoelige man die hij ook was.

Wat Loïs altijd zal bijblijven, is hoe meedenkend haar opa was toen ze vertelde dat ze de diagnose ADD had gekregen. “Hij reageerde heel anders dan ik had verwacht voor iemand van zijn generatie. Niet relativerend, maar juist begripvol. Hij zei dat hij zich in veel van die dingen herkende en dat hij misschien vroeger ook wel baat had gehad bij zo’n inzicht.” Volgens Loïs had haar opa zich vroeger vaak anders gevoeld en kon hij zich druk maken over wat andere mensen van hem dachten. “In dat gevoelige, creatieve en bedachtzame, herken ik ook iets van mezelf terug.”

Hans van Opijnen

Hans van Opijnen in zijn dienstjaren

Hans van Opijnen in Nieuw Guinea

Loïs aan de wandel met haar opa Hans

Opa Hans Opijnen

Loïs met haar opa Hans

Geen gezeur

Na zijn tijd bij de marine werkte Loïs’ opa jarenlang bij de post, al ging hij vrij vroeg met pensioen. Daardoor zagen Loïs, haar broer en zussen hem regelmatig. Later deden haar opa en oma veel vrijwilligerswerk. “Ze stonden altijd klaar voor anderen, zonder gezeur”, zegt Loïs. Die betrokkenheid kwam volgens haar direct voort uit hun geloof. Voor haar opa was de kerk veel meer dan een gewoonte.”

Samen met haar oma koos hij bewust voor de vrijgemaakte kerk. Daar hadden ze samen de leiding van God in hadden ervaren, vertelt Loïs. “De kerk was voor hen een bron van geloof en houvast, en wilden dat hun kinderen en kleinkinderen dat ook zouden meemaken. Zelf is Loïs daarin nog zoekende. “Ik ben niet meer op dezelfde manier aangesloten bij een kerk, maar dat betekent niet dat ik niet met God bezig ben. Wat ik van huis uit heb meegekregen, voelt nog altijd als een heel mooie basis.”

Bijna geen tijd meer

In het laatste jaar van zijn leven ging Loïs’ opa lichamelijk steeds verder achteruit. Hij had nierproblemen, hield veel vocht vast en werd steeds zwakker. Toch had de familie niet direct door hoe snel het zou gaan. “Toen hij naar het ziekenhuis ging, dachten we niet dat hij daar zou overlijden”, vertelt Loïs. Ze zocht haar opa daar regelmatig op. Als ze erover vertelt, schieten de herinneringen weer door haar hoofd. Eén bezoek staat haar nog helder voor de geest: na haar werk haalde ze ijs en at dat samen met haar opa in het ziekenhuis. “Dat was heel waardevol”, zegt ze. “Omdat het toen eigenlijk nog best redelijk ging.”

Op een gegeven moment maakten we een rooster, want iedereen wilde bij hem zijn. Hij was heel geliefd.

Tijdens het paasweekend verslechterde zijn toestand snel. “Op een gegeven moment moesten we bijna een soort rooster maken, omdat iedereen bij hem wilde zijn.” Kinderen, schoonkinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen kwamen om de beurt langs. “Dat zegt ook wel iets, denk ik”, zegt Loïs, terwijl de tranen komen. “Hij was heel geliefd.”

Het briefje

Omdat hij bijna niet meer kon praten, had één van Loïs’ ooms en tantes een notitieblok voor hem meegenomen, zodat hij nog iets kon opschrijven als hij dat wilde. Veel kracht had hij niet meer. “Het enige wat hij opschreef, was: ‘Als jullie maar bij de Here blijven, dat is het belangrijkste.’”

De familie besloot die woorden niet alleen te bewaren, maar ze ook uit te delen na zijn overlijden. “We hebben er boekenleggers van gemaakt. Zelfs na de begrafenis deelde mijn oma die nog uit aan mensen in de kerk of in haar flat.

Dat maakte indruk op Loïs. “Dit is echt zijn erfenis. Zijn woorden leven verder.”

God zoeken

Nu, een paar maanden na zijn overlijden, mist Loïs opa Hans enorm. “Geen ‘Joe!’ meer als ik binnenkom. Als ik bij mijn oma langsga, ervaar ik dat gemis extra.”

Maar zijn woorden op dat briefje neemt ze met zich mee. Ze vatten samen wie haar opa was en wat hij haar heeft voorgeleefd: blijven zoeken naar God, ook als het moeilijk wordt. “Vanuit daar komt eigenlijk alles”, zegt ze. “Liefde, omzien naar elkaar, elkaar ontmoeten.” Juist daarom raakt die ene zin haar zo, want zoals haar opa zei: “Dat is het belangrijkste.”

• 

  ‘Mijn vader sprak weinig over geloof, maar op zijn sterfbed ging het boek open’

  ‘Mijn vader sprak weinig over geloof, maar op zijn sterfbed ging het boek open’