Het is voor een buitenstaander haast niet voor te stellen: een vader die zijn zoon begraaft. Maar als haar man plotseling overlijdt - inmiddels ruim tien jaar geleden - is het precies dit scenario dat voor Annet van der Wenden werkelijkheid wordt. Schoonvader Arie van der Veer leidt de begrafenis van zijn eigen zoon Peter, Annets echtgenoot.

Inmiddels is het ruim een jaar geleden dat ook Arie van der Veer is overleden. Nu liggen vader en zoon bijna naast elkaar op de begraafplaats.

Wie is Annet van der Wenden?

Annet van der Wenden (55) was getrouwd met Peter van der Veer, de zoon van Arie en Ees van der Veer. Ze werkt als psycholoog en heeft een gezin van zeven kinderen: twee adoptiekinderen, twee biologische kinderen en drie pleegkinderen. Inmiddels is het ruim tien jaar geleden dat ze haar man verloor.

Verdriet met laagjes

Tijdens de afscheidsdienst van haar man, beseft Annet opnieuw: dit klopt gewoon niet. "Peter had hier moeten staan, en de begrafenis van zijn vader moeten leiden. Maar het was andersom: Peter werd door zijn vader begraven."

Annet is nog maar 46 als ze haar man verliest. Hoewel er inmiddels jaren zijn verstreken, herinnert ze het zich nog als de dag van gisteren. Moedig deelt ze haar verhaal, de feiten afgewisseld met bewust toegelaten tranen. “Ik heb met het verlies leren leven, maar het rouwproces stopt niet." Ze is even stil, en zegt na een korte overdenking: "Ik ben erachter gekomen dat dat verdriet uit stukjes bestaat, en die stukjes uit laagjes. En die laagjes hebben geen einde.”

• 

  Een kano-drama in Frankrijk zette Jannali’s leven op z'n kop: haar man redde hun zoontje, maar verdronk zelf

  Een kano-drama in Frankrijk zette Jannali’s leven op z'n kop: haar man redde hun zoontje, maar verdronk zelf

‘Ik dacht alleen maar: dit kan niet'

Wanneer Annet op 8 juni 2015 thuiskomt van haar werk, staan er ambulances en politiewagens bij haar in de straat. Op het pleintje voor de deur ziet ze buren met treurige gezichten, haar kinderen staan aan de overkant. Zorgen maakt Annet zich niet meteen, maar dat verandert zodra ze uit haar auto stapt. Vrijwel direct komt haar buurvrouw naar haar toegesneld. “Ik weet het nog precies: ‘Het is niet goed met Peter’, zei ze. Ik dacht nog: het zal wel meevallen, maar in de ambulance kreeg ik te horen dat hij was overleden.”

Op dat moment zit ze samen met haar zoon in de ziekenhuisauto. “We huilden zo ontzettend hard. Al snel hoorde ik mezelf tegen hem zeggen: ‘Het komt goed. Ik weet niet precies hoe, maar het komt goed.’ En die overtuiging had ik ook wel, maar vanbinnen dacht ik alleen maar: dit kan niet. Dit is onmogelijk.”

Gezin van zeven kinderen

Want Peter laat niet alleen zijn vrouw, maar ook zijn zeven kinderen achter. Voordat Peter was overleden kregen ze vaak de vraag hoe ze dat toch deden: een groot gezin runnen, naast hun beider veeleisende banen. Peter werkte als voorganger, Annet als psycholoog.

"Op die vraag was ons steevaste antwoord: 'We kunnen het alleen, omdat we het samen doen.' De grootste ramp die mij dus ook kon overkomen," zegt Annet stellig, "was dat Peter zou overlijden. Op het moment dat dat gebeurde, dacht ik alleen maar: hoe dan?"

• 

  Huwelijksreis van Herman en Petra verandert in strijd op leven en dood: 'Gaan we onze kinderen nog terugzien?'

  Huwelijksreis van Herman en Petra verandert in strijd op leven en dood: 'Gaan we onze kinderen nog terugzien?'

Open voor adoptie

De droom voor een groot gezin, deelt het stel al snel. Ze leren elkaar op jonge leeftijd kennen, en krijgen verkering als Annet 16 is. "We hadden allebei al op jonge leeftijd sterk de behoefte om ons leven betekenis te geven. Hoe en wat precies, daar moesten we nog achter komen. Maar al snel ontdekten we dat we graag kinderen wilden adopteren. Toen we eind 20 waren, begonnen we dus ook al met zo'n traject."

Annet en Peter gaan er onbevangen in, omdat ze weten dat zo'n traject vaak jaren duurt. Maar zodra ze aangeven ook twee kinderen te willen adopteren, gaat het snel. Al snel adopteren ze twee jongens uit Brazilië, dolgelukkig als ze zijn.

De wens om moeder van meer kinderen te worden, blijft. Maar wanneer Annet daarna zwanger probeert te raken, blijkt dat medisch gezien nagenoeg onmogelijk. Toch raakt Annet een paar jaar later - tegen alle doktersverwachtingen in - in verwachting van een zoon, gevolgd door een dochter. En wanneer Peter en Annet hun hart én huis ook openstellen voor drie pleegkinderen, is een liefdevol gezin van zeven kinderen geboren.

Waarom Peter nog een week thuis bleef

Terugdenkend aan haar grootste nachtmerrie, herinnert Annet zich nog goed hoe ze na het gesprek in de ambulance haar huis binnenstapt. Daar ziet ze Peter liggen, op de keukenvloer. Later leest Annet in het rapport van de schouwarts dat hij tijdens het koken dood was neergevallen, plotseling. De jongste kinderen spelen in de keuken als het gebeurt.

Eenmaal binnen hoort Annet een politieagent aan haar vragen waar ze het lichaam van haar man wil hebben. “Weet ik veel, dacht ik. Dus antwoordde ik vanuit een impuls: ‘Gewoon op de bank.' Maar nadat hij was gebalsemd, is hij daar tot aan zijn begrafenis blijven liggen."

“Het klinkt misschien gek, maar ik wilde die kist niet in huis. Op deze manier konden de kinderen nog om hem heen spelen en afscheid nemen." Annet is even stil, zegt dan: "Achteraf gezien was het - hoe raar het ook klinkt - een heel goede week.”

• 

  Ademcoach Jan Verduijn: 'Ik kon niet meer bidden, alleen nog de naam van God ademen'

  Ademcoach Jan Verduijn: 'Ik kon niet meer bidden, alleen nog de naam van God ademen'

Maar al snel weet Annet dat ze het gelukkig niet alleen hoeft te doen. Aan het einde van de dag is haar hele familie er. “Ik vond het heerlijk”, zegt ze dankbaar. “Aan het einde van de avond vroeg mijn vader wie er bij mij zou blijven. Ik had er nog geen seconde over nagedacht, ik wilde gewoon slapen. Maar mijn zus zei meteen: ‘Ik heb al mijn spullen al meegenomen. Je hoeft niks met me, ik ben als een schaduw constant bij je.’” Annet valt even stil, en laat haar tranen toe. “Nog voordat ik zelf wist wat ik nodig had, gebeurde het al. Het was zo’n bijzondere tijd, ook omdat Peter er gewoon nog bij was. In die week ging ik af en toe bij hem zitten, en legde ik zijn hoofd op mijn schoot.”

'De helft van mezelf kwijt'

In die week dringt de rouw zich aan Annet op. Eerst ervaart ze verdriet om dat wat is geweest: het samenzijn en de innige verbondenheid die ze met haar man voelde. Later voelt ze ook het verdriet om hun verloren toekomst. “We waren echt met elkaar opgegroeid, en waren zo verweven met elkaar. Het voelde alsof ik de helft van mezelf was kwijtgeraakt. De keuze voor ons gezin die we samen hadden gemaakt, moest ik nu in mijn eentje verder dragen. Vanaf nu was ik als enige verantwoordelijk voor onze kinderen. En dat lukte, ik overleefde.”

Had je die week zelf ook nodig om het te beseffen?

“Ja, zeker. Na die week zag hij er ook heel anders uit, en kon ik hem beter loslaten. Hij was er niet meer. Vanaf het allereerste moment besefte ik wel: vanaf nu is alles anders. In onze relatie was het altijd zo dat ik een sterke mening over de dingen had, maar Peter bracht die dan naar buiten. Hij hakte de knopen door. Nu moest ik dat doen, maar ik had geen idee.”

Hoe deed je dat?

“De aanwezigheid van God is voor mij altijd vanzelfsprekend geweest. Al van kinds af aan praat ik met Hem. Nadat Peter was overleden, praatte ik ook veel met God. En ik huilde bij Hem. In gedachten zat Peter dan aan de andere kant. En God zorgde goed voor me door zo veel lieve mensen om me heen te geven.”

• 

  Daniël van Deutekom verliest zijn vriend op een Italiaans meer

  Daniël van Deutekom verliest zijn vriend op een Italiaans meer

Hoe het verlies haar geloof veranderde

Even later: “Maar de dood van Peter heeft mijn relatie met God wel veranderd. Ik ben nooit boos op Hem geweest, ook al vonden mensen dat altijd best een beetje raar. En natuurlijk was ik wel boos op de situatie, vooral als ik naar mijn kinderen keek. Want het kan toch niet zo zijn dat je zo jong bent en geen vader meer hebt? Maar wie kon ik daar de schuld van geven?"

Na Peters overlijden merkt Annet zelfs dat haar geloofsleven zich verdiept. “Voorheen leunde ik daarin ook erg op Peter. Maar ook dat moest ik nu zelf doen. Ik denk dat dat de grootste verandering is geweest, dat ik nu zelf meer op de voorgrond sta. Ik vond het altijd heerlijk dat dat niet hoefde. Met weerstand heb ik moeten leren dat het nu ook om mij mag gaan.”

Mijn dochter vindt het liedje 'Papa' van Stef Bos helemaal geweldig

'Ik heb papa's ogen en zijn handen'

Uiteindelijk besluit Annet het huis dat ze samen met Peter heeft gekocht en opgeknapt te verkopen. “Een deel van ons huis stelden we beschikbaar voor jongeren die onder begeleiding moesten wonen. In het begin wilde ik niets liever dan daar blijven wonen, vooral omdat dat echt iets van Peter was. Toen het huis nog geen jaar af was, overleed hij. Ik snapte het niet, het klopte helemaal.

Maar in een droom kreeg ik het verlangen om te verhuizen. En mijn huidige huis is nu zo’n belangrijke plek voor mij. Ik vind er rust in dat ik meer ruimte voor mezelf mag innemen. Ik had deze stap heel erg nodig, het is goed.”

Hoe leeft Peter voort?

“Nu wonen alleen nog de twee jongsten thuis. We hebben het vaak over hem. De jongste was nog maar 1 jaar oud toen Peter overleed. Inmiddels stelt hij veel vragen over zijn vader. En bij mijn dochter met downsyndroom verloopt het rouwproces op een heel eigen manier. Ze vindt het liedje ‘Papa’ van Stef Bos helemaal geweldig. Ik ben een enorme koukleum, en Peter maakte altijd mijn handen warm. Mijn dochter heeft ook heel warme handen, en al snel nadat Peter was overleden, maakte zij mijn handen warm. Nu zegt ze weleens: ‘Ik heb papa’s ogen, en zijn handen.’”

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Klik hier