Wie denkt dat de dominee op een landgoed woont, heeft het mis. Toch klaagt hij niet over de natuurpracht rond zijn huis in Vinkeveen. Vanuit zijn werkkamer kijkt hij zo het groen in; de verrekijker ligt standaard binnen handbereik. “Als ik een preek schrijf en er trekken vogels over, onderbreek ik mijn werk even. Laatst zag ik een groepje zeldzame sneeuwganzen overvliegen.” 

Gezellig gekwaak

Duidelijk: hier spreekt een liefhebber. Die fascinatie bloeide op in zijn jeugd, nota bene in de stad Utrecht. “Als je goed kijkt, ontdek je verrassend veel dieren in tuinen, parken, waterpartijen en vergeten hoekjes.” 
Samen met zijn broertje verzamelde hij waterbeestjes in een grote bak: schrijvertjes, libellenlarven en kikkervisjes. “Zo verspreidden we kikkers door de hele buurt. Of iedereen daar blij mee was? Ik heb nooit klachten gehad. En het geeft toch ook wat muzikaliteit: dat gezellige gekwaak.” 

• 

  Dominee Jan Bos voetbalt ter ontspanning: 'Soms floept er na een slechte pass iets onwelgevalligs uit'

  Klik hier

Tellen op eigen erf

Na zijn belangstelling voor de kikkers volgden de vogels en groeide zijn interesse in een natuurvriendelijke tuin. Daaruit ontstond een nieuwe fascinatie: het tellen van zoveel mogelijk soorten op eigen erf. Dat deed Barth al als predikant in Uddel en Langbroek, en zette hij voort in Vinkeveen, waar hij begin 2023 predikant werd van de Hervormde gemeente. “In het eerste coronajaar telde ik in Langbroek – tot mijn eigen verrassing – maar liefst 1300 planten- en diersoorten. Afgelopen jaar vond ik er hier in Vinkeveen meer dan duizend.” 

Schuwe moerasvogel

Om dat onwaarschijnlijk hoge aantal te determineren, gebruikt hij slimme software. Komt hij er echt niet uit, dan schakelt hij weleens experts in. “Bijvoorbeeld bij korstmossen. Dat is een heel bonte soortgroep, maar erg lastig op naam te brengen.” 

Zijn meest verrassende vondst? “Ik ben vooral verrast door de aantallen; ik dacht eerst niet verder te komen dan vijfhonderd. En ik keek echt op toen ik een waterral zag rondscharrelen, een schuwe moerasvogel. Die liep ineens door de sneeuw in mijn tuin. Prachtig!” 

Hoe groener, hoe beter

Net als in de kerk telt voor de dominee alles en iedereen mee. Zelfs de wantsen kunnen dus op zijn bewondering rekenen. “Als je gaat opletten, blijkt dat je niet twee of vijf soorten hebt, maar vele tientallen soorten. Dat vind ik magnifiek. Ook telde ik afgelopen jaar –met een laken en een blauwe lamp– ruim driehonderd verschillende nachtvlindersoorten.” 

Dat hij zoveel soorten vindt, komt mede door de gevarieerde vegetatie in zijn tuin, waar hij ruimte laat aan de meeste soorten onkruid. “Hoe diverser, hoe beter. Zolang het niet stoort en insecten aantrekt, blijf ik ervan af. De bodem onder struiken bedek ik met snoeiafval. Zo heb ik in twintig jaar geen groene container aan de weg gezet. Alles composteer ik of gaat naar de kippen.” 

Ds. C.J. Barth

Vroeger verspreidden mijn broertje en ik kikkers door de hele buurt

Schepping nooit ver weg

Christenen die zich alleen op het geestelijke richten en de natuur onbelangrijk vinden, begrijpt hij steeds minder. “Ik snap niet hoe je dat kunt rijmen met het geloof in de Schepper. Hij heeft het niet voor niets zo mooi gemaakt. Voor mij hoort daar een verantwoordelijkheidsgevoel voor de natuur bij.” 

Ds. Barth is lid van NatuurGetrouw, een netwerk van christenen met hart voor de natuur, en ook in zijn eigen gemeente kent iedereen zijn grote liefde voor de natuur. “De schepping is nooit ver weg in mijn preken of gebeden. Maar ik vermoei gemeenteleden niet elke week met een nieuwe vondst, hoor. Het is immers mijn hobby.” 

• 

  Ds. Han Wilmink geeft Bijbelse kookworkshops: 'Jezus at geen tomaten en paprika's, maar ik gebruik die wel heel graag'

  Klik hier