
Zangeres Eline van Dijk leerde leven met verlies: 'Benoemen dat het goed gaat, schuift de pijn niet van tafel'
Interview
Leestijd: 12 minDoor Gert-Jan Schaap
Ze kende perioden van bijna onstuitbare groei en bloei in haar leven. Maar een echtscheiding, haar miskraam en de geloofscrisis waar zangeres Eline van Dijk (35) doorheen ging, waren tijden vol verlies en kale takken. “Nu zeg ik: als ik niet het hele jaar floreer? Oók prima.”
Zodra ze de korte mouw van haar shirt iets omhoogtrekt, zie je – in zwarte inkt – de contouren van een grillige bergketen op de huid van haar linkerarm verschijnen. “Deze kleine tatoeage herinnert mij aan de pieken en dalen in mijn eigen leven, waar ook mijn laatste album over gaat”, vertelt Eline thuis op de stoffen bank in Steenwijk. “Jarenlang had ik de neiging die dalen te ontkennen, op te vullen, er alsnog iets moois van te maken. Want vanaf mijn 16e wilde ik vooral een radicale, krachtige christen zijn. Iemand die bleef staan, nooit wankelde – wat er ook gebeurde. Maar inmiddels heb ik geleerd dat je af en toe hardop mag zeggen: ‘Dit doet pijn.’ Er hoeft niet altijd alsnog een mooie les of een succesverhaal uit negatieve ervaringen te rollen. Soms zijn dingen gewoon… óngelofelijk rot en kapot. Punt.”
Zingen op de salontafel
Als kind zong Eline al graag. Niet alleen op de christelijke basisschool en in de kerk, maar ook thuis. Lachend: “Ik stond soms voor mijn ouders te zingen op de salontafel! Kinderliedjes, later Opwekking. Samen met mijn moeder nam ik ook wel tweestemmige liedjes op cassettebandjes op, die we aan mijn opa en oma gaven. Van groep 1 tot en met 8 zat ik op een kinderkoor. Daarnaast deed ik mee aan school- en kerkmusicals. Vooral de combinatie van zang en toneel trok me altijd aan, en dat is nooit veranderd.”
Geen podiumvrees, zo te horen?
“Haha, eerder het tegenovergestelde: ik wilde heel graag gezien worden in wat ik het liefste deed. Ooit schreef ik op een verlanglijstje: ‘Ergens optreden.’ Van jongs af aan wilde ik al op een podium staan en voor mensen zingen. Op de basisschool kreeg ik altijd tienen voor zingen. Eén leerkracht noemde mij een nachtegaaltje. Anderen reageerden eveneens heel positief. Kennelijk, dacht ik, is dit iets wat ik écht kan. Op de middelbare school deed ik mee met talentenshows en won ik prijzen. Later ging ik bij een musicalgroep, hier in Steenwijk. Zang, dans en toneel, daar genoot ik enorm van. Een zangdocent pikte mij eruit en zei dat ik een mooie stem had. Niet veel later kreeg ik een-op-een zangles van haar, waar ik veel van heb geleerd. Steeds sterker voelde ik dat zingen niet alleen leuk was, maar ook iets is wat echt bij mij hoort.”
Toen was één woord van één man genoeg om mijn hele leven om te gooien
Tegelijk was je ook wel een onzeker meisje, las ik ergens?
“Dat is de paradox die altijd in mij heeft gezeten: wel onzeker, maar niet verlegen. Als het om zingen gaat, durfde ik op het podium te stappen. Omdat ik wist: dit kan ik.”
Verloskundige worden
“Ik heb zingen nooit als een mogelijke loopbaan gezien”, vervolgt ze. “Daar mijn werk van maken, dat kwam geen seconde in mij op. En dat had te maken met een andere grote passie. Al van kinds af aan wilde ik verloskundige worden. Zwangerschappen, bevallingen, de hele kraamtijd? Dat leek me eindeloos fascinerend.”
Ik heb het als een duidelijke profetie van God ervaren
Waardoor veranderde dat toekomstplaatje?
“Ik was wel christelijk opgevoed, maar het geloof leefde voor mij niet echt. Samen met een vriendin kwam ik, via conferenties en samenkomsten, in aanraking met wat ik nu hypercharismatische kringen noem. Wat ik daar hoorde en zag, sprak me direct enorm aan. Mede door de worshipmuziek die er klonk, trouwens. Daar werd ik echt direct door gegrepen. Rond die tijd – ik was 16 – zei een Amerikaanse, charismatische voorganger tegen mij: ‘Er is iets bijzonders met jouw stem. Die zal te horen zijn op de radio en je liederen zullen veel gaan betekenen in dit land.’ Ik was stomverbaasd, en heb het als een duidelijke profetie van God ervaren. Dat bracht mijn leven op een totaal ander spoor. Mijn plan om verloskunde te gaan studeren, veegde ik van tafel, al had ik nog geen concrete ideeën wat ik precies moest doen met muziek.”
Hoe kijk je nu terug op wat die voorganger zei?
Eline gaat verzitten, denkt even na en zegt: “Ik vind het nog steeds bijzonder. Want die man kende mij niet. Maar ik ben er wel nuchterder in geworden.”
Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!
Waarom?
“Ik kan niet uitsluiten dat iemand hem iets over mij heeft ingefluisterd. Ik weet inmiddels dat dit in die kringen soms gebeurt bij ‘profetieën’. Toen was één woord van één man genoeg om mijn hele leven om te gooien. Dat zou ik nu sowieso nooit meer doen. Nu zou ik denken: oké, deze boodschap bewaar ik ergens, maar ik ga er geen grote levenskeuzes op baseren.”
Radicaal volgen
In de gemeente waarin ze destijds zat, leefde sterk het idee dat Jezus snel zou terugkomen. En in dat licht deden ‘aardse’ dingen er niet meer zo toe. “De theologie in die hypercharismatische beweging – in combinatie met mijn ‘alles of niets’-mentaliteit – zorgde ervoor dat ik dacht: waarom zou ik nog investeren in een lange studie? Ik moet God radicaal volgen! Daarom rondde ik de havo af, deed daarna nog zes maanden een Discipelschap Training School van Jeugd met een Opdracht, trouwde jong – ik was 19 – en liet mijn andere plannen los. Dus verloskunde werd het uiteindelijk niet, al stond ik daar jarenlang op voorgesorteerd. Maar ik volgde nog wel een korte opleiding tot kraamverzorgster, en heb na ons trouwen nog een paar jaar met veel liefde en plezier in de kraamzorg gewerkt. En ondertussen bleef ik zingen. Vanaf mijn 16e zat ik, samen met vrienden, in een worshipband. We werden overal gevraagd, op conferenties en bijeenkomsten. Juist omdat onze muziek destijds heel bijzonder werd gevonden: spontaan, en sterk gericht op de heilige Geest.”
Bijna pijnlijk
Ze kijkt er met gemengde gevoelens op terug. “Ik dacht toen echt dat wij, in die charismatische kringen, iets begrepen wat mensen in andere kerken niet begrepen. Het is bijna pijnlijk om dit nu hardop te zeggen, maar zo beleefde ik het destijds echt: wij snappen het en wij hebben de volheid van de Geest, en jullie snappen het helaas nog niet en missen daardoor zo ontzettend veel...”
Na een korte stilte: “Ik zat in een geloofssysteem waarin alles in de kern draaide om maakbaarheid: als je maar gelooft, gebeurt het. Als je goed genoeg bidt en op God vertrouwt, komt het altijd goed. Dan geeft God je rijkdom, en blijf je gezond. Dat lijkt een troostvolle gedachte – maar het wordt opeens keihard als het tóch anders loopt. Want dan ligt de schuld daarvan, volgens die theologie, puur bij jou. Aan jouw gebrekkige geloof.”
Eline kan erover meepraten. “Mijn toenmalige man en ik wilden heel graag een kind. We moesten hier even op wachten, maar na een jaar raakte ik gelukkig zwanger. Maar het ging helemaal mis. Wat ik niet voor mogelijk hield, gebeurde: in november 2015 kreeg ik een miskraam.”
Ondanks jouw gebeden…
“… en allerlei Bijbelteksten die ik – tot op het allerlaatste moment – had geproclameerd. En ondanks het feit dat ik allerlei mensen had opgetrommeld om met ons mee te bidden en te vasten. In dat verdriet ervoer ik, aanvankelijk, juist sterk Gods nabijheid. Pas in de zwangerschap daarna, waaruit onze eerste dochter is geboren, kwamen er steeds grotere barsten in dat geloofssysteem. Ik bad nog wel, ook voor die nieuwe zwangerschap. Maar welke garantie had ik dat het nu wél goed zou gaan? Voor het eerst liet ik die vragen echt toe in mijn leven. Waarom zou ik nog vertrouwen dat het goed komt?”
Angstige tijd
De vragen stortten Eline rond haar 25e in een diepe geloofscrisis. Die duurde ruim drie jaar, vertelt ze. “Niet in de zin dat ik nergens meer in geloofde, maar wel dat allerlei zekerheden wegvielen. Wat blijft er dan over? Een heel angstige, verwarrende tijd. Het zwart-witdenken dat ik vanaf mijn 16e had meegekregen, gaf rust: alles leek duidelijk. Maar nu? Gaandeweg heb ik geleerd dat ik niet het antwoord op allerlei vragen hoef te hebben. Ik weet gewoon heel veel niet. In het begin voelde dat als verlies, een rouwproces. Het voelde als een kale, kleurloze winter in mijn leven. Maar inmiddels ervaar ik het juist als vrijheid. Wat me hielp en troostte, is iets wat een spreekster aanreikte: in de winter raken bomen niet in paniek omdat ze kaal zijn; dit hoort simpelweg bij het ritme van de schepping. In een van mijn liedjes zing ik dat het óók prima is wanneer ik niet het hele jaar floreer.”
In die tijd had ik veel meer vraagtekens dan uitroeptekens
Jouw geloofscrisis en die hernieuwde zoektocht naar God kregen een plek op het album ‘Terug naar Eden’, uit 2021. Welk lied daarop is jou het meest dierbaar?
“Ik denk het titelnummer. Dat gaat over terugverlangen naar de basis. Een plek zonder de angst om fouten te maken, verkeerd te denken. In die tijd had ik veel meer vraagtekens dan uitroeptekens. Ik verlangde naar eenvoud, intimiteit met God, een geloof zonder die ‘extreme lading’ die het voor mij jarenlang had. Ook ‘Geen afstand’ van mijn eerste ep is trouwens belangrijk voor me, over ruimte voor vragen en onzekerheid. En over het besef dat het allemaal níét van mij afhangt. Ook als ik mezelf voor mijn gevoel van God af beweeg, blijft Hij zich naar mij uitstrekken.”
Fris lentegroen
Eline gebaart naar de zonnige achtertuin. “Ik wandel graag buiten met onze hond. Wat mij meer en meer raakt aan de natuur, zijn de seizoenen. Nu zie je overal nog dat frisse lentegroen. Straks komt de zomerse bloei. Maar uiteindelijk verliezen de bomen hun bladeren en hun vruchten in de herfst, zijn ze kaal in de winter. Zoals Prediker zegt: voor alles is er een tijd. Een tijd om te bloeien, maar ook een tijd om los te laten. Het is oké als je een fase doormaakt zonder kleurrijke blaadjes, waarin je geen vruchten voortbrengt. Je mag er gewoon zijn, ook als je jezelf kaal en onaanzienlijk voelt.”
Wie is Eline?
Dit raakt aan de boodschap van een ander lied, ‘Je mag ook verliezen’.
Eline knikt. “Daar krijg ik veruit de meeste respons op, bijvoorbeeld na concerten. Mensen hebben zo’n behoefte aan woorden voor pijn die niet opgelost wordt. Dat leerde ik met vallen en opstaan: niet ieder verlies hoeft alsnog een succesverhaal op te leveren. Natuurlijk willen we dolgraag dat pijn oplost, dat er groei uit voortkomt. Alleen: sommige zielenpijn slijt gewoon niet. Die draag je mee. En dat is de boodschap van mijn laatste album en de bijbehorende theatertour, Zielsgeluk. Verdriet en geluk, het hoort er allemaal bij. In elk leven.”
Co-ouderschap
Deze woorden wortelen diep in haar eigen ervaringen. De miskraam en de geloofscrisis waren niet de enige stormen in haar leven, vertelt Eline. “Er was er nog één: na twaalf jaar strandde mijn huwelijk.”
Het blijft even stil. “Gelukkig hebben mijn ex-man en ik goed contact, en een harmonieus co-ouderschap. Veel gescheiden mensen zouden ervoor tekenen. Het gaat goed met ons. Onze meiden doen het goed. En toch… blijft er ook pijn.”
Dat gaat nooit over
Geëmotioneerd: “Dit is niet wat ik voor ogen had toen ik moeder werd. Dat ik mijn twee dochters een deel van de tijd niet bij me heb, blijft intens verdrietig. En dat gaat nooit over.”
Eline veegt een traan weg. “Juist daar heb ik veel van geleerd, namelijk dat twee dingen tegelijkertijd waar kunnen zijn. Het benoemen van pijn schuift niet van tafel dat het goed met je gaat. En omgekeerd: het benoemen dat het goed met je gaat, schuift de pijn niet van tafel. Voor mij is dat misschien wel een van de belangrijkste inzichten van de afgelopen jaren. Mijn godsbeeld is op dit punt veranderd. God is voor mij niet meer degene die alles oplost, of alles maakbaar maakt. Van dat oude geloofssysteem heb ik afstand genomen: het rijmt voor mij niet. En ik ben veel voorzichtiger geworden met grote woorden.”
Ik zit echt nog in een soort huismusfase
Je schreef de eerste versie van ‘Jezus Overwinnaar’. Kun jij dat óók zingen in een diep dal?
Peinzend: “Ja. Wel anders dan vroeger. Voor mij betekent dat lied niet meer: Jezus overwint, dus weg met het verdriet. Eerder: ook in dat dal is Hij overwinnaar.”
Ben je weer tot bloei gekomen, voor jouw gevoel?
“Dat durf ik wel weer te zeggen, ja. Vorig jaar september ben ik hertrouwd. Daar ben ik heel blij mee. Het is een zegen om je leven te delen met iemand van wie je houdt. Ik zit echt nog in een soort huismusfase. Ik leef veel rustiger dan vroeger en kies vooral voor mijn gezin. Ik hoef niet meer te rennen, niet meer alles te bewijzen, niet meer snel een nieuw album te maken omdat het moet. Liever laat ik dingen op hun eigen tempo groeien.”
Zou je de mooie en moeilijke periodes in jouw leven kunnen vergelijken met de jaarringen van een boom?
“Ja, dat is een prachtige metafoor. Alles wat je meemaakt, laat iets achter en vormt je.”
Glimlachend: “Nu ik mijn 35e jaarring heb bereikt, zie ik dit als een van de grootste veranderingen in mijn leven: ik heb leren accepteren dat ik niet alles begrijp. Ik omarm het mysterie, de vragen zonder antwoord en de pijn die niet slijt. Gods goedheid, liefde en genade hangen – gelukkig – niet af van mijn omstandigheden.”

Jan Pool neemt een denkbeeldig kijkje in het paradijs: 'God gaf ons uit liefde de keuze'
Auteurs

Meest gelezen
- Voormalig EO-presentator Menno Helmus (64) overleden. ‘Christus leeft in mij, wat er ook gebeurt’

Interview
Voormalig EO-presentator Menno Helmus (64) overleden. ‘Christus leeft in mij, wat er ook gebeurt’
- Nagenieten van het Grootste Worshipconcert van Nederland in Ahoy: bekijk hier de hoogtepunten

Inspiratie
Nagenieten van het Grootste Worshipconcert van Nederland in Ahoy: bekijk hier de hoogtepunten
- Elisa Krijgsman, Ad de Boer en anderen reageren op het overlijden van Menno Helmus: ‘Wat was hij enthousiast’

Achtergrond
Elisa Krijgsman, Ad de Boer en anderen reageren op het overlijden van Menno Helmus: ‘Wat was hij enthousiast’
Lees ook
- Waarom René en Riske eten en kleding uitdelen in de buurt: 'Het bord soep is geen springplank voor evangelisatie'

Interview
Waarom René en Riske eten en kleding uitdelen in de buurt: 'Het bord soep is geen springplank voor evangelisatie'
⭐Premium - Gert-Jan Segers: 'Veel vrouwen hebben een ellendig hoge prijs betaald voor de seksuele revolutie'

Column
Gert-Jan Segers: 'Veel vrouwen hebben een ellendig hoge prijs betaald voor de seksuele revolutie'
⭐Premium - Jorieke moet even wennen: 'Jaren wilde ik even géén geluid om me heen, nu weet ik niet wat ik met mezelf aan moet'

Column
Jorieke moet even wennen: 'Jaren wilde ik even géén geluid om me heen, nu weet ik niet wat ik met mezelf aan moet'
⭐Premium