Het begint al op jonge leeftijd. Veel ouders willen graag dat hun kind vroeg praat, snel leert lopen, de hoofdrol speelt in de musical en in het voetbalteam de topscorer is. We moedigen kinderen aan om uit te blinken en geven hun – vaak onbedoeld – de boodschap mee dat ze waardevol zijn om wat ze doen. Blink je uit en ben je succesvol, dan zijn je ouders blij en trots op je, maar als je niet voldoet aan hun verwachtingen, dan proef je teleurstelling of stress. En dat is het laatste wat je wilt. Dus ga je harder je best doen. Langzaam groeit de overtuiging dat presteren de weg is naar liefde en aanvaarding. Je voelt je pas goed over jezelf als je succesvol bent.

En dus willen we schitteren. De leukste, de beste, de snelste, de meest geliefde zijn. En we mogen natuurlijk niets missen. We checken voortdurend onze social media en zijn verslaafd aan likes. Ook daar moeten we uitblinken! Likes worden een graadmeter voor bestaansrecht. Maar waarvoor eigenlijk? Is het niet omdat we denken dat ons geluk daarvan afhangt?

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

De zoektocht naar geluk

We zijn voortdurend op zoek naar geluk. In ons werk, onze relaties, ons uiterlijk, onze prestaties – in bijna alles wat we doen. Want het leven is kort, dus we moeten het beste eruit halen! Geluk is de heilige graal in het leven van de moderne mens. En we denken dat we gelukkig worden door te presteren en uit te blinken.

Natuurlijk, sommige mensen slagen er redelijk tot zeer goed in om het geluk te vinden. Ze leiden een succesvol leven en hebben alles goed op de rit. Tot het leven plots een andere wending neemt. Een ernstige ziekte, een ongeval, een echtscheiding of een ontslag. Iets wat ieder mens kan overkomen. Daarbij wordt niet gekeken of iemand wel of niet aardig is, rijk of arm, bekend of onbekend, christen of niet-christen. Opeens kun je niet meer uitblinken. En het geluk dat je dacht te hebben gevonden, blijkt kwetsbaar en glipt je zomaar uit handen.

De bekende Belgische psychiater Dirk De Wachter komt in zijn boek De kunst van het ongelukkig zijn dan ook tot de conclusie dat streven naar geluk als levensdoel een vergissing is. Hij schrijft: “Streven naar zin en betekenis, daarentegen, is waar het leven om draait. Geluk is geen doel op zich, maar een nevenproduct van een betekenisvol leven.”

Betekenisvol of succesvol?

In de wereld om ons heen draait alles om succes. Maar wat is succes? Van Dale definieert succes als ‘iets wat goed afloopt’. De vaagheid van die definitie zegt genoeg. We weten niet precies wat succes is, maar we weten wel hoe het voelt. Als je succesvol bent, voel je je gelukkig. Ik denk dat je succes daarom het best kunt definiëren als: het gevoel dat je krijgt als je je doelen hebt bereikt. Succes is daarmee per definitie subjectief. Een ondernemer die zich ten doel stelt om in een jaar twee miljoen euro winst te maken en uiteindelijk honderdduizend euro overhoudt, zal teleurgesteld zijn. Maar reken maar dat ik me behoorlijk succesvol zou voelen als ik honderdduizend euro winst zou maken in een jaar!

In Gods ogen ligt het anders. In de Bijbel draait succes niet om uitkomsten, maar om betekenis. In Gods ogen ben je succesvol als je een betekenisvol leven hebt geleid. Jezus heeft naar wereldse maatstaven weinig succes gehad, maar zijn leven is wel van ongelofelijke betekenis geweest. Hij beïnvloedde hier op aarde maar een betrekkelijk kleine groep mensen, maar deze mensen werden wel sleutelfiguren voor de eerste gemeente en in feite heeft hun leven nog steeds invloed op ons!

Eeuwigheidswaarde

Ook Paulus leefde niet vanuit wereldse succescriteria. Hij leidde een betekenisvol leven. Hij gaf zijn hele leven om God te dienen door mannen en vrouwen te helpen geestelijk volwassen te worden. Overal waar hij was, wilde hij een bijdrage leveren aan het leven van andere mensen. Paulus trok zich niets aan van de wereldse maatstaven van succes. Alhoewel hij in feite wel succesvol was, schreef hij daar zelf nooit over. Voor Paulus was het belangrijkste dat hij een bijdrage kon leveren aan de levens van andere mensen. Hij investeerde zijn tijd in mensen en zijn investering veranderde voor altijd onze wereld. Dat heeft eeuwigheidswaarde!

Ik hoop niet dat je aan het einde van je leven tot de conclusie komt dat de ladder naar succes die je beklommen hebt, tegen de verkeerde muur stond. Jij bent geschapen om een bijdrage te leveren aan het leven van andere mensen en niet om alleen maar voor jezelf te leven en te consumeren. God schiep jou om een verschil te maken. God nodigt ons uit om uit te blinken – niet in succes, maar in betekenis.

God nodigt ons uit om uit te blinken – niet in succes, maar in betekenis

Een manier van kijken

Een betekenisvol leven is niet iets wat je wel of niet hebt. Het is een mindset. Een manier van kijken. Een houding. De sleutel ligt niet in zelfverwerkelijking, maar in toewijding aan iets wat groter is dan jijzelf. Groter dan je wensen, je ambities, je status, je comfort of je zekerheid.

Dit kun je bijvoorbeeld doen door vrijwilligerswerk op te pakken, door te helpen met het organiseren van een leuke activiteit binnen je werk, vereniging of de school van je kinderen. Of bied iemand een helpende hand: pas op de kinderen, help iemand met het huishouden, verras ze met een etentje of cadeautje. Want niets geeft zo veel zin aan het leven als bijdragen aan het welzijn van anderen. En vaak blijkt juist dáár, onverwacht, ook geluk te groeien.

Mijn eigen weg

Ik heb altijd het verlangen gehad om uit te blinken in een betekenisvol leven. Door mijn spreekbeurten, mentor zijn voor leiders en het schrijven van boeken gaf ik daar ook concreet vorm aan. Maar toen ik in februari vorig jaar de diagnose beenmergkanker kreeg, kwam mijn leven abrupt tot stilstand.

Doordat ik behandeld werd met chemotherapie, was mijn weerstand laag. Om infecties te voorkomen, mocht ik daarom niet meer in groepen komen en kon ik geen spreekbeurten meer vervullen – voor mij een belangrijk ‘podium’ om betekenisvol te kunnen zijn.

Mijn energieniveau was laag, maar met de energie die ik had, bleef ik enkele leiders begeleiden. Ik schreef updates over mijn ziekteproces, eerst voor een kleine groep vrienden, later ook op social media. De reacties waren intens en bemoedigend. Mensen voelden zich geraakt, getroost en geïnspireerd. Ondanks mijn ziekte kon ik nog van betekenis zijn – en dat gaf me houvast. Zonder dat voelde mijn lijden zinloos.

Maar langzaam merkte ik hoe dat verlangen naar betekenisvol zijn omsloeg in kramp. Alsof ik móést blijven bijdragen. Ik bleef maar updates schrijven en zag uit naar de positieve reacties. En als ik me iets beter voelde, plande ik meteen afspraken voor mentorgesprekken met leiders. Mijn geluk begon af te hangen van mijn nut. Terwijl ik diep vanbinnen wist: ik mag ook gewoon zijn. In Gods aanwezigheid.

Woestijnperiode

Ik besloot me terug te trekken in wat ik mijn ‘woestijnperiode’ noem. De vijftig dagen tussen Pasen en Pinksteren deed ik niets. Geen updates. Geen social media. Geen afspraken. Geen series op Netflix kijken. Na een paar dagen stelde God mij een confronterende vraag: “Is het voor jou genoeg om te weten dat Ik van je houd, ook als je niets bijdraagt?”

Ik kon daar niet meteen antwoord op geven. De eerste week was best zwaar. De stilte was ongemakkelijk. Ik voelde onrust. In die periode las ik een uitspraak van Blaise Pascal: “Het grote ongeluk van de mens is dat hij niet in staat is alleen met zichzelf in een kamer te zijn.”

Die woorden raakten me diep. Ja, in de stilte werd ik geconfronteerd met mezelf. Zonder filter, zonder afleiding, kwetsbaar en leeg. Er was geen afleiding meer. Geen mensen met wie ik kon praten of die ik kon bemoedigen. Geen telefoontjes om te plegen. Geen appjes om te lezen. Geen Netflix om te bingen. Geen Instagram om doorheen te scrollen. Geen publiek, geen rol, geen betekenis.

Ik bleef alleen over. En dat was de eerste week pijnlijk. Wie ben ik zonder mijn werk? Wie ben ik zonder mijn rol, zonder mijn functie? Wie ben ik als ik niet meer betekenisvol kan zijn?

De drang verdween

Alles in mij wilde vluchten. Terug naar activiteit, naar betekenis, naar doen. Maar ik bleef. En juist daar, in de leegte, ontmoette ik God. Hij liet me juist in die periode zien hoeveel Hij van mij houdt! Zijn liefde bleek genoeg. Zonder prestatie. Zonder bijdrage. Zonder uitblinken.

En daar verdween de drang om betekenisvol te móéten zijn. God alleen is genoeg. En net als bij Paulus groeide in mij het verlangen om uit te blinken in het kennen van Hem!

Tekst: Jan Pool

• 

  Reinier Sonneveld: Zondag 1 geeft je een andere samenvatting van je leven - van 'ezel' naar 'geliefd kind'

  Klik hier