Aan het einde – of, beter gezegd: aan een van de vele eindes – van het boek en de film In de ban van de ring zit een prachtige scène. Aragorn, de zwerver die in de loop van het verhaal een koning blijkt te zijn, wordt gekroond. De vagebond die een groot deel van het verhaal in een gescheurde mantel liep, krijgt een kroon op zijn hoofd en iedereen die hem ziet, buigt neer. Ineens zien ze deze man in zijn ware, koninklijke, indrukwekkende gedaante. Hij heeft eindelijk de plek ingenomen die bij hem past.

Een lastig feest

Op Hemelvaartsdag moet ik vaak aan die scene denken. Voor veel mensen is het een beetje een lastig feest. Wat vieren we nu eigenlijk? Is het een feestdag dat we afscheid van Jezus moesten nemen? Ja, Kerst is mooi: God kwam bij ons. En Pasen: fantastisch, nieuw leven! Pinksteren: hoera, God woont in ons! Maar Hemelvaart? Dat is vooral een lang vrij weekend.

Het plaatje van de schooier Aragorn die koning wordt, kan helpen dit feest dichterbij te brengen. In de evangeliën lopen we met Jezus op. Op veel momenten schemert er iets van zijn koninklijke identiteit door. Dat begint al bij zijn geboorte, bij het kraambezoek van hoge komaf, bijvoorbeeld. Of als Hij een storm met een enkele opmerking stillegt. “Wie is deze man?” vragen zijn leerlingen zich verbijsterd af. En bij zijn arrestatie, als een cohort soldaten achteruitdeinst bij het horen van zijn naam.

Maar tegelijkertijd is Jezus voluit mens. Zoals de apostel Paulus treffend schrijft in Filippenzen 2:7: “Hij deed afstand van zijn positie en nam de gestalte aan van een dienaar. Hij werd gelijk aan de mensen.” De zoon van een timmerman, werd Hij genoemd. De discipelen twijfelden aan Hem, ergerden zich aan Hem. Petrus kon net doen alsof hij Hem niet kende, Thomas twijfelde, Judas verraadde Hem. En uiteindelijk werd Hij veracht en gedood.

Bij zo iemand kun je onmogelijk op je voeten blijven staan

Een koningsmantel

Toen werd het Pasen. En veertig dagen daarna, met Hemelvaart, verdween Jezus in een wolk. Een wolk is in de Bijbel het teken van Gods heerlijkheid, van zijn aanwezigheid. Jezus neemt zijn positie in die heerlijkheid weer in. De vodden worden afgelegd, de koningsmantel aangetrokken: Hij neemt plaats aan Gods rechterhand en wordt gekroond. “U komt alle lof, eer en macht toe, Heer onze God,” scandeert de menigte voor de troon (Openbaring 4:11).

Eigenlijk krijgen we na Hemelvaart een heel ander beeld van Jezus. Johannes schrijft daarover in Openbaring en struikelt over de woorden om aan te geven hóé indrukwekkend Hij is. Ogen als een vlammend vuur, een stem als donderende watermassa’s, een gezicht dat schittert als de felle zon. “Toen ik Hem zag, viel ik als dood voor zijn voeten neer,” erkent Johannes dan ook. Onwillekeurig denk ik aan dat plaatje van die stralende koning en de buigende mensenmenigte. Bij zo iemand kun je onmogelijk op je voeten blijven staan.

Een lege belijdenis

Zoals Aragorn bestemd was om als koning te heersen, zo was Jezus’ bestemming de plek aan zijn Vaders rechterhand, op de troon. Om maar weer terug te grijpen op die machtige woorden van Paulus: Jezus nam de gestalte van een dienstknecht aan en gaf zichzelf helemaal. “Daarom heeft God Hem hoog verheven en Hem de naam geschonken die elke naam te boven gaat, opdat in de naam van Jezus elke knie zich zal buigen, in de hemel, op de aarde en onder de aarde, en elke tong zal belijden: ‘Jezus Christus is Heer’” (Filippenzen 2:10-11).

Om die laatste paar woorden gaat het: ‘Jezus Christus is Heer’. Deze woorden zijn de oudste christelijke belijdenis. Een kernachtige, uitdagende bewering die z’n volle betekenis krijgt dankzij Hemelvaart. De eerste christenen zeiden hiermee: niet de keizer met al z’n pracht en praal, maar Jezus regeert deze wereld. Hij is de Koning. We gehoorzamen Hem.

Maar die belijdenis zou leeg zijn zonder hemelvaart. Want dat is het moment waarop Jezus zijn troon besteeg. Als je de lijn van In de ban van de ring doortrekt: op het moment dat Frodo de ring in het vuur gooide, was de vijand overwonnen. Maar het nieuwe tijdperk begon pas bij de bestijging van de troon door koning Aragorn. Toen Jezus opstond uit de dood, was de overwinning zeker. Maar toen Hij bij zijn hemelvaart de troon besteeg, werd het definitief: de Koning regeert! Hij heeft zijn plek ingenomen.

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Apocalyptische oorlogen

Dat is niet altijd makkelijk te geloven. Zeker niet als de tijden duister worden. Wat betekent het dat Jezus Koning is als de wereld in brand staat? Als de macht in handen lijkt te liggen van machtswellustelingen? Wat betekent het koningschap van Jezus in tijden van AI, klimaatcrisis en apocalyptische oorlogen?

Laat dat nou precies de vraag zijn die centraal staat in Openbaring, het boek dat Jezus bij uitstek portretteert als de Koning in de hemel, de machtige heerser. Johannes krijgt er een blik achter de schermen. Terwijl de aarde in vuur en vlam staat en het juist voor gelovigen een verschrikkelijke tijd is, komen de smeekbeden aan bij de Koning. En Hij reageert. Niet altijd door ingrijpen. Maar de gebeden stapelen zich op, tot Hij zegt: “Nu is het genoeg!”

Voor gelovigen op deze aarde is Hemelvaartsdag daarom bij uitstek het feest van de hoop. Ja, we leven in een wereld die in brand staat. Ja, het loopt ons als mensheid gierend uit de klauwen. En ja, we roepen naar de hemel: “Waar bent U, Koning Jezus?” Maar we wanhopen niet, want dankzij Hemelvaart weten we een paar dingen zeker.

Nog even geduld

Allereerst dat onze gebeden niet aan dovemansoren gericht zijn. Ze belanden bij de troon. De Koning hoort ze. Openbaring gebruikt het beeld van wierook. Kostbaar, geurig, waardevol. Hij hoort ze en neemt ze mee, al die mensen die roepen: “O heilige en betrouwbare Heer, wanneer zult U de mensen die op aarde leven eindelijk straffen en ons bloed op hen wreken?” (Openbaring 6:10) Nog even geduld, zegt de Koning. Die tijd komt. Die gedachte troostte de eerste vervolgde christenen die de woorden van Johannes lazen. En ze troost al die mensen die naar de hemel schreeuwen. Ze kan ons troosten als we het nieuws lezen, als we getuige zijn van onrecht en naar de hemel willen schreeuwen: “Hoe lang nog, Heer?”

Het Bijbelboek Hebreeën, dat mysterieuze boek dat helemaal gaat over Jezus’ rol, gaat nog verder. Het schetst hoe Jezus voor ons pleit en bidt. Hoe Hij onze gebeden aan zijn Vader overbrengt. Ook dat is een reden voor hoop: de hemelse Held pleit voor ons op zijn troon.

Jezus laat ons achter als kleine vertegenwoordigers van recht, liefde en vrede

Als een bruid

Ten tweede is Hemelvaart het feest van de hoop omdat de Koning belooft terug te keren. De terugkeer van de Koning (om maar weer een lijntje naar In de ban van de ring te leggen) is aanstaande. Twee mannen in witte gewaden beloofden het aan zijn leerlingen die in verbijstering achterbleven: “Deze Jezus, die uit jullie midden in de hemel is opgenomen, zal op dezelfde wijze terugkomen als jullie Hem naar de hemel hebben zien gaan” (Handelingen 1:11). Hoe dat eruit gaat zien, lezen we ook in Openbaring: een aarde die zindert van schoonheid en verwachting, als een bruid die zich klaarmaakt voor de bruidegom. Alles weerkaatst de schoonheid van de Koning.

De schurken eruit

En ten derde is Hemelvaart het feest van de hoop omdat wij iets van de schoonheid mogen vertegenwoordigen op aarde. Wij zijn ambassadeurs van de grote Koning. Zoals Hij beloofde aan zijn leerlingen: Ik laat jullie niet alleen achter, jullie krijgen mijn Geest. Dankzij die Geest mogen wij al iets van zijn koninkrijk zichtbaar maken op deze aarde.

Om weer terug te keren naar het slot van In de ban van de ring (en dat is een heel lang slot): als Aragorn wordt gekroond, loopt hij naar de andere helden van het verhaal, de kleine hobbits Frodo en Sam, en bewijst hun eer. Hij geeft hun zelfs een plekje op zijn troon.

En als die twee weer terugkeren naar hun thuisland, en dat in puin aantreffen, doen ze iets waartoe ze zich eerder nooit in staat achtten: ze brengen recht. Ze gooien de schurken eruit en herstellen in het klein het paradijs. Want zij zijn nu vertegenwoordigers van een koninkrijk van recht.

Zo laat Jezus ons achter als kleine vertegenwoordigers van recht, liefde en vrede in een wereld die geteisterd wordt door het tegenovergestelde. Hij geeft ons zelfs zijn Geest: zijn karakter, zijn aanwezigheid in ons. Zodat wij zijn ambassadeurs kunnen zijn. Kleine brengers van hoop, met in ons achterhoofd de Koning die zijn plek heeft ingenomen.

Geen goeroe

Zonder Hemelvaartsdag zouden we blijven hangen bij de Jezus uit de evangeliën. Hij laat Gods gezicht zien en Hij laat zien hoe de mens bedoeld is. Het is een God die dichtbij komt, die aan te raken is. En we kunnen Hem niet dankbaar genoeg zijn dat Hij zo dichtbij wil komen.

Maar Hemelvaart laat zien dat dit niet het hele plaatje is. Onze Heer is ook een grote koning, die regeert. Die in gaat grijpen. Op wie wij onze hoop vestigen. Wij zijn geen volgelingen van een goeroe. We zijn onderdanen van een Koning. En zijn macht en heerlijkheid stralen op ons af.

• 

  ‘Jezus, help me!’. Onder de douche brak Anne’s zoektocht naar spiritualiteit open

  Klik hier