Waar is het nieuwe leven na Pasen? 'Gods nieuwe wereld is met Pasen niet voltooid, maar juist net begonnen'

Het christelijk geloof is de godsdienst van het nieuwe leven. Telkens als mensen in de Bijbel denken dat ze écht niet meer verder kunnen, laat God aan hen wonderen zien. Waardoor ze weten dat ze niet het einde, maar juist het begin van alle hoop meemaken. Dat geldt voor mensen die ziek zijn en door Jezus worden genezen. Voor echtparen die allang niet meer hoeven te denken dat er ooit een kind zal komen, maar van God de belofte van veel nakomelingen ontvangen. Voor volken die in slavernij en ballingschap leven en denken weg te zullen kwijnen, maar door God worden bevrijd. En nu, met Pasen, ook voor de leerlingen van Jezus. Ze dachten dat het kruis een doodlopende weg was, maar het was de doorgang naar een nieuw bestaan: Jezus stond op en leeft in eeuwigheid.

Een tijdje wachten

Dit prachtige geloof kent voor de meeste christenen twee allerbelangrijkste feesten: Kerst en Pasen. Op beide feesten moet je een tijdje wachten: de adventsmaand in december en de veertigdagentijd in het voorjaar. Ooit zei iemand tegen mij dat hij die wachtperiodes stiekem fijner en mooier vond dan de feesten zelf. Smachten naar Jezus en lijden met Jezus viel hem makkelijker dan het vieren van Jezus’ leven. Want zodra het Kerst of Pasen is, moest hij zich blij voelen. Dat lukte hem eerlijk gezegd maar matig. Fijn voor de discipelen dat Jezus na drie dagen uit de dood opstond, maar wij begraven onze doden nog elke dag. Fijn dat God belooft iets ‘heel nieuws’ te maken, maar wie het journaal kijkt, ziet dag na dag dezelfde ellende.

Geen spelbrekers

“Er is niets nieuws onder de zon”, klaagt Prediker in de Bijbel – en in Jesaja 43 zegt God juist: “Ik maak iets heel nieuws.” Hoe ga je met die spanning om? De eerste manier om dat te doen, is volgens mij dat we ons niet vromer voordoen dan we zijn. Als we de bevrijding van Pasen zelf even niet zo voelen, hoeven we niet als spelbrekers de vreugde van anderen te bederven. Maar er moet in elke gemeenschap wel ruimte zijn voor ons. Voor zoekende gelovigen die te gebroken of teleurgesteld zijn om iets te merken van de vernieuwing die met Pasen is ingezet.

Bevrijd worden is hemels, bevrijd zijn is hard werken…

Job en zijn klachten

Ruimte voor personen zoals Job. Hij krijgt in het midden van de Bijbel tientallen hoofdstukken de ruimte om te klagen over zijn lot. Job is niet ongelovig, integendeel, van hem komt de klassieke zin “Ik wéét dat mijn Verlosser leeft.” Maar dat betekent niet dat hij vrolijk is. Hij heeft zo’n ellendig leven, dat hij liever niet was geboren. Dat laat hij weten ook. Zijn vrienden zitten om hem heen, maar proberen hem te sussen en te temperen. “Pas nou maar op wat je zegt, Job, met je grote, cynische mond!” Toch is Job degene die aan het einde van het boek van God te horen krijgt dat hij beter heeft gesproken dan zijn vrienden. Jobs klachten mochten er zijn en mochten klinken. Het was op dat moment de enige geloofstaal die hij had.

Onzichtbare voetsporen

In het Bijbelboek daarna, Psalmen, is het niet anders. Deze honderdvijftig liederen gelden als blauwdruk van hoe je zou kunnen zingen in de kerk. Wie ze doorbladert, komt veel klachten tegen. De gelovigen die al deze psalmen schreven, luchtten hun hart. Ze wisten wel dat God een bevrijdende God was, maar ze voelden het zelf niet altijd allemaal. Denk aan Psalm 77, waar ene Asaf zingt: “Door de zee liep uw weg, door de wijde wateren uw pad, maar uw voetsporen bleven onzichtbaar” (vers 20). Asaf dicht over een God die een weg kan banen dwars door de zee, maar merkt in één adem door vertwijfeld op dat er van Gods voetsporen niets meer te zien is.

Als je dit jaar Pasen viert en je je niet zo bevrijd voelt, vind je dus geestverwanten in de Bijbel zelf. Bijna alle mensen die wonderen meemaakten in dat heilige boek, maakten daarna alsnog nare dingen mee of voelden zich ontheemd. Zelfs de Israëlieten die door God uit een slavenbestaan in Egypte werden bevrijd. Hij leidde hen dwars door de Rode Zee heen, weg van hun beulen. En toen? Eerst zongen ze een loflied, maar in no time sloeg de stemming om. Ze klaagden dat ze liever in Egypte waren gebleven. Ze maakten zich zorgen om de toekomst. Om nieuwe vijanden. Om hun nieuwe leider, Mozes. Om de vraag wat ze zouden eten en drinken nu hun slavendrijvers hen niet meer voedden. Verlangen naar bevrijding is makkelijk. Bevrijd worden is hemels. Bevrijd zijn is hard werken…

Niet op een wit paard

Gelukkig komt Jezus zelf ons tegemoet om Pasen bij ons te brengen. Toen Hij opstond uit de dood, kwam Hij niet triomfantelijk op een wit paard met een engelenleger van een berg gestormd. Eerst vermomde Jezus zich als een tuinman (Johannes 20). Maria uit Magdala herkende Hem niet eens. Hij vroeg haar waarom ze zo verdrietig keek en luisterde naar het antwoord. Daarna noemde Hij alleen maar heel liefdevol haar naam. Het was genoeg voor haar om Jezus te herkennen. Ze pakte Hem vast – maar dat stond Jezus haar niet toe. Deze ervaring is behalve diep troostrijk ook zeer verwarrend geweest voor Maria. Zeker toen bleek dat niet al haar medegelovigen haar direct geloofden.

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Op eenzelfde laagdrempelige manier heeft de opgestane Jezus zich vertoond aan de zogenoemde Emmaüsgangers (Lucas 24). Twee gelovigen die diepongelukkig waren na de kruisiging van Jezus – en die eigenlijk een beetje boos waren op de vrouwen uit hun midden die (als eersten) over een opstanding waren begonnen. Ze waren verslagen. Toen liep er een Man met hen op in wie zij Jezus niet herkenden. Ook aan hen stelde Hij vragen. “Waar lopen jullie toch over te praten?” Dat levert Hem enig chagrijn op van zijn gesprekspartners. Ze vragen, zogezegd, of Jezus soms onder een steen heeft geleefd, dat Hij niet weet van alles wat er is gebeurd op Golgota.

Ronduit ondankbaar

De reactie van sommige leerlingen van Jezus op zijn opstanding komt wat onderkoeld en soms ronduit ondankbaar over. Tomas had de pech dat hij de bijnaam ‘ongelovig’ kreeg, maar als je goed leest, waren ze dat vrijwel allemaal. En geef ze eens ongelijk. Wie verwacht er zo’n groot wonder? Wie kan de opstanding van Jezus na een gruwelijke executie zomaar ineens succesvol verwerken? Een van de laatste opmerkingen van het evangelie volgens Matteüs is dat sommigen nog twijfelden terwijl ze de opgestane Jezus voor zich zagen. Waarom zouden gelovigen van vandaag de dag ook maar een haar beter zijn dan zij? Waarom zouden wij er wél altijd in slagen om vol geloofsvreugde te zijn, terwijl we minder te zien krijgen dan Jezus’ discipelen?

Op een dag

Wisselende reacties op het beste nieuws ooit zijn tekenen dat we lijken op de eerste discipelen in hun aangevochten geloof. En net als zij mogen wij leden zijn van Gods volk. Gods kinderen, die door Hem gemaakt en bevrijd zijn, maar dat niet altijd merken of voelen. En daar vaak niet gepast op reageren. Dit hoort bij het mens-zijn en het zou maar hoogmoedig zijn om onszelf tot grotere geloofshoogten te dwingen dan Petrus, Maria en Tomas bereikten in de Bijbel. De verhalen over hun vertwijfeling zijn spiegels voor ons. Deels ter waarschuwing, deels ter herkenning.

Ten slotte is het goed om te beseffen dat Gods nieuwe wereld met Pasen niet werd voltooid, maar juist begon. Pasen is niet eens het laatste grote feest in Gods heilsplan. Na het allereerste Pasen moesten de leerlingen wéér vijftig dagen wachten. Wachten op de heilige Geest. Pas toen ze die Geest hadden gekregen, konden de leerlingen niet alleen zeggen: “Ik weet dat mijn Verlosser leeft.” Vanaf toen voelden ze het leven van die Verlosser ook door zichzelf heen stromen. Konden ze beginnen te bouwen aan levendige gemeenschappen, aan nieuwe, tot dan toe ongeziene vormen van geloof, hoop en liefde. Op een dag zal vooral die liefde van God alles vervullen en overheersen. Maar zover is het nu nog niet, daar mogen en moeten we eerlijk in zijn.

• 

  Kees van Ekris over de zeven kruiswoorden en Pasen: 'God bestóókt ons met geluk'

  Klik hier