Dat Zuid-Soedan de onlangs gepubliceerde ‘Vergeten Lijst 2026’ van ZOA aanvoert, betekent dat de nood in het land hoog is, maar de aandacht ervoor laag. Daar wil EO Metterdaad verandering in brengen. “Wegkijken is geen optie,” zegt programmamaker Daniel de Wit, die het land bezocht.

Dagelijks slachtoffers

Na een decennialang conflict werd Zuid-Soedan op 9 juli 2011 officieel onafhankelijk van Soedan. Kort daarna trad het toe tot de VN. Maar de gehoopte rust bleef uit.

“Zuid-Soedan – de jongste natie ter wereld – is een enorm land”, vertelt Daniel. “Op sommige plekken is het relatief rustig, terwijl elders het geweld dagelijks slachtoffers maakt en de straten roodkleuren van het bloed. Er zijn mensen die zich kunnen redden, bijvoorbeeld omdat ze een handeltje hebben. Maar de meesten leven op de bodem van het bestaan. Wie hier ’s morgens wakker wordt, weet niet of de dag veilig zal verlopen en of er eten zal zijn.”

Minder eten

Naast geweld worstel het land met klimaatverandering. Oogsten mislukken door langdurige droogte, overstromingen en insectenplagen. Voor gezinnen die afhankelijk zijn van hun eigen land betekent een mislukte oogst direct minder eten op tafel.

Een groot probleem is dat de Amerikaanse ontwikkelings- en noodhulporganisatie USAID is gestopt met het ‘World Food Program’ in Zuid-Soedan. “Wat je er ook van vindt: miljoenen mensen waren afhankelijk van dit programma om hun kinderen te eten te geven”, zegt Daniel. “Nu die steun wegvalt, neemt de honger toe.”

‘Dat hoeft niet’

Tijdens zijn reis zag hij veel jongens en meisjes met ernstige ondervoeding. “Kinderen met dikke buiken, soms zelfs vergroeiingen door een langdurig tekort aan voedingsstoffen. Veel kinderen krijgen niet eens één maaltijd per dag. En áls er al eten is, bestaat dat vaak alleen uit maïspap: eenzijdig en niet voedzaam.”

Het zijn altijd de kinderen die je het meest raken

Als filmmaker heeft hij veel gezien, zegt hij. “Maar het zijn altijd de kinderen die je het meest raken. Hun onschuld. Soms frustreert het me dat wij leven in overvloed, terwijl elders kinderen sterven van de honger. Dat hoeft niet. Met relatief eenvoudige kennis en middelen kunnen boeren hier veel meer voedsel verbouwen.”

Voedsel of vouchers

EO Metterdaad werkt samen met ZOA, Dorcas en Red een Kind om gezinnen in te helpen met noodhulp én structurele ondersteuning. Zij ontvangen voedsel of vouchers waarmee ze eten kunnen kopen, terwijl boeren leren hoe zij hun land beter kunnen verbouwen.

Zo ontmoette Daniel boer Allan. “Hij stond midden op een veld dat vrijwel volledig was weggevreten door kevers. Zijn oogst was grotendeels verloren gegaan. Door klimaatverandering nemen deze plagen sterk toe. Methoden die vroeger werkten, zoals gewassen bestrooien met as, zijn niet langer voldoende.”

‘Dit is de weg vooruit’

Gelukkig zag Daniel ook hoopvolle voorbeelden. “Een andere boer vertelde hoe hij dankzij landbouwtraining en slimme technieken zijn opbrengst met zeventig procent wist te verhogen. Van vruchten die gewoon in de omgeving groeien, maken ze een natuurlijke vloeistof, waarmee ze hun gewassen besproeien tegen de insecten. De landbouwtrainer die ik sprak, zei enthousiast: ‘Dit is wat we nodig hebben om het land te redden. Dit is de weg vooruit.’”

Dit is wat we nodig hebben om het land te redden

Juist die combinatie van praktische kennis en lokale oplossingen maakt het verschil, weet Daniel. “Mensen willen niet afhankelijk zijn van hulp, maar zélf hun gezin kunnen voeden. Als je ziet hoeveel motivatie en veerkracht er aanwezig is, begrijp je hoe belangrijk het is om daarin te investeren.”

Weer naar school

Ook kinderen krijgen hulp, via EO Metterdaad-partner Red een Kind. Zij kunnen weer naar school, spelen en werken aan hun toekomst. Daarnaast is er aandacht voor traumaverwerking. Sommige kinderen vertellen daarbij voor het eerst over verlies, geweld of hun vlucht.

Zoals de vijftienjarige Estella. “Zij verloor haar ouders en droeg al jong de verantwoordelijkheid voor haar jongere broertjes en zusjes. Ze is mishandeld en verkracht, en verloor haar kindje. En toch gaat ze door.”

Haar toekomstdromen

Via speltherapie, ontwikkeld door TNO, werkt Estella aan haar herstel. “Dat ze haar verhaal met mij wilde delen, vond ik bijzonder. Ze vertelde wat ze had meegemaakt, maar kon ook weer lachen. Ze sprak zelfs over haar dromen voor de toekomst. Dat raakte me.”
Na een korte stilte: “Als filmmaker voel ik me soms machteloos. Ik kan het probleem niet oplossen. Maar wel luisteren: mijn camera is eigenlijk een luisterend oor. Door mensen als Estella een gezicht en een stem te geven, laten we zien dat hun verhaal ertoe doet.”

Help mee

Met jouw gift help je levens redden. Je maakt voedselhulp mogelijk voor gezinnen met honger, landbouwtraining en zaaigoed voor boeren, en onderwijs en traumahulp voor kinderen. Geef voor Zuid-Soedan via Metterdaad.nl/zuidsoedan of scan de QR-code.

Tekst: Susanne Truijen