“Hoe het met me gaat? Dat vind ik altijd zo’n grote vraag. Als ik ‘goed' zeg, denken mensen: hoe kan het nu goed gaan met je? En antwoord ik ‘slecht', dan willen ze me vaak meteen oppeppen. Dus ik wist nooit zo goed hoe je nou het beste kunt reageren. Inmiddels zeg ik meestal: ‘Het gaat al beter.' Wat gelukkig ook zo is, vergeleken met hoe het was. Ik heb weleens, heel vroeg in de ochtend, letterlijk schreeuwend door het park gelopen."

Paul kon zo genieten van het kleine

Gelukkiger tijden

Ilse – accordeonist en zangeres – kan urenlang praten over Paul. Over rouw, muziek, herinneringen, over hoe het is om nu alleen voor haar jonge dochters te zorgen. Maar ook over de vraag waar ze troost uit put in deze moeilijke situatie, en over het thema gebedsgenezing.

Her en der in de woonkamer liggen kleurenfoto’s uit gelukkiger tijden, toen Paul nog leefde. Zoals een zomerse gezinsfoto, vrijwel schaduwloos. En eentje waarop hij muziek maakt, met een akoestische gitaar in zijn hand en een genietende lach op zijn gezicht.

Stukgelopen relatie

“Het voelt nog steeds heel onwerkelijk dat hij er niet meer is”, zegt Ilse met de blik naar buiten, waar meeuwen krijsend langs suizen. “Soms lijkt het alsof Paul op vakantie is. Ik merk vaak dat ik in de tegenwoordige tijd over hem spreek. Dan zeg ik ‘is’ in plaats van ‘was’.”

Ilse samen met haar dochters

Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?

“In 2014 zocht hij een accordeonist om zijn single ‘Schip in de woestijn’ te begeleiden. Een liedje over een stukgelopen relatie. Een wederzijdse vriendin, violiste Pauline de Vet, bracht ons met elkaar in contact. Ik vond hem vriendelijk, maar ook best wel melancholisch. Hij speelde ook melancholische muziek. Ik ben een gevoelsmens, en was bang dat ik helemaal mee zou gaan in die melancholie en misschien wel depri zou worden. Maar goed, we hebben die muziek opgenomen en hij betaalde me gewoon. Daarna hebben we geen contact gehouden.”

Vrolijke jamsessie

Tot die dag in 2014 waarop Ilse alle musici in haar WhatsApp-contacten uitnodigde voor een vrolijke jamsessie. “Paul kwam, en vanaf dat moment had hij ‘toevallig’ elke maand een optreden dat we samen konden doen. Ik ontdekte een andere kant van hem: hij was helemaal niet zo melancholisch, maar juist ook een heel positief mens. En mijn familie had al over hem gezegd dat ze hem heel grappig en heel leuk vonden. Daardoor ging ik toch anders naar hem kijken. We zongen een keer samen een liedje van hem: 'You shall no longer be called forsaken'. Dat is gebaseerd op Jesaja 62, waarin het gaat over een bruidegom en een bruid. Paul stond naast me. Ineens kreeg ik sterk de gedachte: wow, gaat dit misschien over óns?”

Niet verliefd

“Paul zelf had steeds het gevoel van: nee, ik ben niet verliefd”, vervolgt ze. “Later zei hij dat hij zo'n diepe liefde voor mij voelde, dat het voor hem eigenlijk geen verliefdheid was.” Lachend: “Na vier dagen verkering had hij de ringen al gekocht. En na twee weken vroeg hij me ten huwelijk.”

En?

“Ik zei: wacht even, het gaat een beetje snel. Maar twee weken later zei ik ja. Binnen acht maanden zijn we getrouwd, in 2015.”

Wat trok je aan in Paul?

Ilse denkt even na. “Ik voelde me heel erg thuis bij hem, kon helemaal mezelf zijn. Hij was zo authentiek, zonder enige opsmuk. Paul was heel nederig. Als collega-artiesten publiciteit kregen, was hij nooit jaloers. Hij wilde altijd een dienende man zijn.”

In zijn jeugd is Paul gepest, en zelfs door een andere jongen misbruikt. Had hij iets kwetsbaars?

“Ja, zeker. Aan de ene kant vond ik het mooi dat hij niet zo’n macho was. Tegelijk verlangde ik wel naar een sterke, beschermende man… Dus zijn kwetsbaarheid vond ik niet altijd makkelijk. Maar toen hij de kankerdiagnose kreeg, was het of God tegen me zei: ‘Omarm die kwetsbaarheid, want er ligt kracht in.’ Helaas heb ik een beetje laat ontdekt hoe waar dat is. Paul was fysiek niet sterk. Maar zolang het kon, ging hij door met zorgen voor ons gezin, en met wat hij zo graag deed: muziek maken.”

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Een olifant

Na hun huwelijk streken Ilse en Paul neer in Gouda, waar Chava en Avida werden geboren. “Een halfjaar nadat we hier waren komen wonen, begon de ellende. Eerst had hij pijn op zijn borst. Een hartaanval? Het bleek het syndroom van Tietze te zijn, een ongevaarlijke ontsteking. Toen volgde fybromyalgie. Die vreselijke ziekte zorgde ervoor dat zijn spieren niet meer functioneerden, terwijl onze tweede dochter net geboren was. Paul zei weleens, als hij wakker werd, dat het voelde alsof er een olifant op hem zat. Het werd zo erg, dat hij in een scootmobiel en een rolstoel belandde. We hadden altijd veel gereisd, onder andere naar Brazilië. Maar nu werd zijn actieradius heel klein. Hij kon nog geen tweehonderd meter lopen. Van reizen naar bijna stilstaan. Dat was voor mij heel moeilijk.”

En voor Paul?

“Het mooie van Paul was dat hij zo kon blijven genieten van het kleine. In coronatijd gingen we samen naar het park, en hadden we plezier. Hij genoot zó van ons gezin. Eén keer wilde ik hem meenemen naar de plek waar hij me ten huwelijk had gevraagd, bij de Pelgrimskerk in Rotterdam. Maar toen die dag kwam, was hij zoveel slechter geworden. Daarom liep ik met hem in de rolstoel rondom dit huizenblok. Meer ging niet. En toch kon hij daarvan genieten.”

Een nieuw album

In december 2023 leek de fibromyalgie eindelijk minder te worden. Meteen stortte Paul zich op een crowdfundingactie voor een nieuw album, The Eye of the Blind. “Ik zei nog tegen hem: ‘Joh, rustig aan. Zullen we niet eerst gewoon even genieten nu?’” Maar Paul gíng ervoor. En toen het benodigde bedrag was behaald, was hij in een juichstemming. Uitgerekend toen volgde de grootste klap: kanker.

• 

  Paul vocht tegen ziekte en pijn, maar bleef zingen over liefde, hoop en genade

  Paul vocht tegen ziekte en pijn, maar bleef zingen over liefde, hoop en genade

“Het begon ermee dat er bloed in zijn ontlasting zat. Terwijl ik met de meisjes naar het zwembad ging, had hij een afspraak in het ziekenhuis. Ik had mezelf al in mijn badpak gehesen toen hij met een klein stemmetje belde: ‘Er is iets meer aan de hand…’ Ze hadden hem verteld dat er een tumor in zijn endeldarm zat. Dat was in april 2024 – de maand waarin de opnames van Pauls nieuwe cd begonnen.”

Tussen hoop en vrees

“Ik had nog nooit kanker in mijn directe omgeving meegemaakt. Alleen van een oma, die al op hoge leeftijd was.” Na een korte stilte: “Kanker is écht een wereld op zich, heb ik gemerkt. Onderzoeken, wachten op telefoontjes, spanning. Een arts die vergeet te bellen om een uitslag door te geven… Heel lang hebben we tussen hoop en vrees geleefd.”

Tegelijk waren jullie er beiden van overtuigd dat God genezing zou geven?

“Ja. Van ons tweeën stond ik daar het meest strijdlustig in. In het begin dacht ik: het is een aanval van de duivel, een geestelijke strijd. Omdat ik destijds deel uitmaakte van een geloofsstroming waarin dit werd geleerd, rekende ik erop dat God hem zou genezen. Want toen die fybromyalgieklachten eindelijk naar de achtergrond verdwenen en de crowdfunding voor zijn nieuwe cd een succes was, voelde het voor ons als een tweede kans.”

Genezingsdienst in België

Alle gebeden ten spijt, ging het fysiek verder en verder bergafwaarts met Paul. Via Stichting Ambulance Wens ging één wens in vervulling: hij wilde graag naar een kleinschalige genezingsdienst in België gaan. “Paul was erg met het thema gebedsgenezing bezig”, vertelt Ilse.

Tijdens die bewuste dienst voelde Paul dat er ‘iets’ gebeurde in zijn lichaam. “Terwijl hij tot dan toe veel op bed lag en bijna niets kon, stond hij tijdens die dienst op. Hij liep voortdurend rond en speelde zelfs liedjes op het podium. Dus we hadden allebei heel veel verwachting. Maar toen Paul thuiskwam, kreeg hij pijn in zijn schouder.”

Fronsend: “Ik dacht: wat is dít? Je hebt een kankergezwel en klaagt nu over pijn in je schóúder? Met gebed en fysio ging het uiteindelijk over. Op een gegeven moment had hij zelfs geen thuiszorg én vrijwel geen pijnstilling meer nodig. Voor ons was dat een hoogtepunt. Tegelijk zag hij er wel echt ziek uit. Al fietste hij door de wijk, dus mensen dachten: het gaat kennelijk goed met hem.”

Uit pure woede smeet ik die frisbee helemaal kapot

‘Geef papa een dikke knuffel’

Het duurde niet lang of Paul lag opnieuw zwaar ziek op bed. “Daar, naast het achterraam”, wijst ze. “In de laatste week sprak ik hier in de kamer een keer met de meisjes over de hemel. Ik zag aan zijn ogen dat het iets met hem deed. Tegelijk had ik steeds een schuldgevoel rond alles wat over de dood en afscheid ging. We baden toch om genézing? Ik zat destijds nog in een beweging waarin de verantwoordelijkheid bij jou wordt gelegd. Jíj moet geloof hebben om te genezen. Dus ik werd letterlijk bang om met afscheid bezig te zijn. Maar voor de meisjes deed ik dat wel. Die laatste week zei ik telkens tegen hen: ‘Geef papa maar een dikke knuffel voor je naar school gaat. Want hij is wel heel ziek.’ Ik wilde niet dat zij geen afscheid van hem hadden genomen.”

Avondmaal gevierd

De laatste drie dagen kon Paul bijna niet meer praten. “Die zondag hebben we hier thuis nog een aanbiddingsdienst gehouden. Maandagochtend ging het heel slecht. Al heeft hij ’s middags nog met zijn vader geschaakt. En dinsdagmiddag met onze oudste dochter. Dat heb ik gefilmd. Daarna hebben we hier het avondmaal gevierd, met mijn broer en schoonzus. Heel bijzonder: Paul heeft nog uit een Zuid-Afrikaanse Bijbelvertaling gelezen. De laatste zin die hij voorlas, waren Jezus’ woorden: ‘Ik zal deze beker niet meer met jullie drinken dan in het koninkrijk van mijn Vader.’ Er ging een siddering door me heen. Betekende dit dat Paul zou sterven en bij Jezus zou zijn?”

Tijdens dat liedje

“Woensdagochtend, 2 juli, was iedereen weg. Ik had mijn telefoon opzijgelegd, om alle aandacht voor Paul te hebben. Ik zei tegen hem dat hij ons los mocht laten. Ik geloof dat dit voor hem een zware strijd was. Hij wilde er voor ons zijn. Daarna heb ik ‘Cast all your cares’ voor hem gezongen: werp al je zorgen op Hem.” Zachter: “Terwijl ik dat zong, is hij overleden, op 44-jarige leeftijd.”
Chava en Avida waren op dat moment met de ouders van Ilse in het zwembad. “Mijn vader en moeder hebben het hun verteld.”

Ilse speelt accordeon

Is er iets wat jullie dochters, na zijn overlijden, hebben gezegd dat jou op de een of andere manier heeft getroost?

Peinzend: “Mijn oudste dochtertje zei: ‘De Here Jezus had hem nodig.’ Dat vond ik heel apart, omdat zij een echte binnenvetter is, net als Paul. Ze heeft wel een herinneringsdoos gemaakt. Onze jongste zegt vooral vaak: ‘Mij papa missen…’ ”

Enorme weeën

Missen: Ilse weet er alles van. Op tig momenten kan het haar aanvliegen dat Paul geen onderdeel meer is van hun gezin. “Ik las een boek van de Amerikaanse voorganger Levi Lusko, die zelf een dochter verloor. Hij vergeleek rouw met een omgekeerde zwangerschap. Zo voelt rouw inderdaad. Er gebeurt iets verschrikkelijks en je hebt enorme weeën, net als aan het einde van een zwangerschap. Alleen sta je nu pas aan het begin. Vlak na Pauls overlijden leefde ik in een soort waas. Een film. Ik ging maar door en probeerde te overleven.”

Papa-ontbijtje

Ilse gelooft inmiddels niet langer dat God altijd geneest mits je maar genoeg geloof hebt. Liever leeft ze met onbeantwoorde vragen. En hoewel Paul er niet meer is, zorgt ze ervoor dat de herinnering aan hem levend blijft. “Elke zaterdag doen we een papa-ontbijtje. Met muziek van Paul – zijn nieuwste cd – en een eitje. Doorgesneden, ‘zoals papa altijd deed’. Karnemelk erbij, want dat dronk hij graag. En voor de meiden heel veel chocola, want daar hield papa van. Ook steken we een papa-kaarsje aan, en zeggen we waar we dankbaar voor zijn als we aan hem denken.”

Mijn oudste dochtertje zei: ‘De Here Jezus had hem nodig’

Even een knuffel

Het troost haar te weten dat Paul nu bij God is, zegt ze. “In Jesaja 54 wordt God omschreven als een Vader van weduwen en wezen. Heel bijzonder: twintig jaar geleden schreef ik al een lied over die tekst, niet wetend dat dit ooit míjn werkelijkheid zou worden. Die troost van God ervaar ik ook heel concreet via contacten met familie, vrienden, veel verschillende mensen om mij heen. Als je er echt even helemaal doorheen zit, is het zo fijn als je even een knuffel krijgt. Twee moeders van school komen bijvoorbeeld wekelijks naar me toe om samen met mij te bidden en Bijbel te lezen. Want ik kan niet zomaar naar een Bijbelkring gaan: ik moet altijd oppas regelen.”

‘Er ligt iets op de deurmat’

Er zijn ook “wonderlijke momenten van genade” die haar verdriet verlichten. “We gingen bijvoorbeeld een keer naar de bakker, toen ik heel emotioneel was. De meisjes gedroegen zich niet – verschrikkelijk. Er waren oudere mensen die heel afkeurend keken en een negatieve opmerking maakten. Niemand in de winkel kwam voor me op. Verdrietig en boos liep ik naar buiten. Op de heenweg had ik een frisbee voor de meiden gekocht.Uit pure woede smeet ik die helemaal kapot. Ik heb naderhand tegen Chava en Avida gezegd dat het niet zo verstandig van me was. Maar wat gebeurde er? Een paar uur later zei mijn oudste dochter: ‘Er ligt iets op de deurmat.’ Iemand had twee frisbees gekocht en door onze brievenbus gedaan. Eentje voor elke dochter.” Met tranen in haar ogen: “Dat is gewoon genade.”