“Ik kom uit een gezin met een vader, moeder en twee oudere zussen. Mijn vader werkte vroeger veel in het buitenland en was er daardoor vaak niet. Mijn moeder was wel altijd thuis. Maar hoewel zij er fysiek was, was ze door alles wat zij met zich meedroeg vanuit haar eigen geschiedenis niet altijd emotioneel beschikbaar. Ook als mijn vader thuis was, was hij emotioneel afwezig. Er kon over van alles worden gepraat en dit leek diepgaand, maar de issues die echt speelden, bleven onder de radar. Iedereen binnen het gezin leefde een beetje op zijn of haar eigen eilandje.”

Groomen

“Toen ik drie jaar was, wisselden mijn ouders van kerk en sloten we ons aan bij de Evangelische gemeente. Er kwam op dat moment nog een nieuw echtpaar binnen; zij hadden zich voor het eerst bij een kerk aangesloten. Mijn vader had veel bijbelkennis, dus werd aan hem gevraagd of hij het echtpaar onder zijn hoede wilde nemen. De man van dat echtpaar zag mij van begin af aan erg staan. Hij droeg me op handen en vertelde me regelmatig wat voor leuk en stoer kind ik was. We hadden een heel warm contact – veel warmer dan mijn vader en ik.

Hij zag ook dat ik kwetsbaar was omdat ik een vaderfiguur miste

Hij zag ook dat ik kwetsbaar was omdat ik een vaderfiguur miste. Hij ging mijn vaders afwezigheid subtiel koppelen aan mij. Hij zei bijvoorbeeld: ‘Als je vader écht van je hield, zou hij er voor je zijn.’ Hij voedde mij in de boosheid naar mijn vader toe. De emotionele afstand tussen mij en mijn vader werd groter. Deze familievriend gaf mij wél het gevoel dat ik belangrijk was. Hij gaf mij wél complimenten. Dit groomingproces heeft zo’n vijf jaar geduurd, van mijn derde tot mijn achtste jaar.”

Verwarring, schaamte en schuld

“Toen ik acht jaar was, ging hij voor het eerst over een grens. Eerst alleen nog met taal. Dan zij hij: ‘Ik vind het echt heel jammer dat je niet ouder bent, want dan kon ik met je trouwen.’ Ik dacht alleen maar: hoezo? Je hebt toch al een vrouw? Vervolgens ging hij stap voor stap iets verder. Dan wilde hij mijn groeiende borsten bekijken of voelen. Of ging hij voelen of ik al schaamhaar had. Ik heb gelukkig nooit iets bij hem hoeven doen. Maar iedere kans die er was, greep hij aan om me aan te raken op intieme plekken. Zelfs met het risico om gesnapt te worden. Ik bevroor altijd een beetje, dus dat ging vrij makkelijk.

Toen hij op een gegeven moment bij mijn vader werkte, zocht ik hem regelmatig op in zijn kantoor. Bovendien paste ik op zijn kinderen en ook na de kerkdienst zocht ik hem op. Ik heb vaak gedacht: waarom ga ik iedere keer naar hem toe? Ik nam het mezelf regelmatig kwalijk. Dat maakte ook dat ik er tegen niemand iets over zei. Ik weet nog dat hij me seksueel misbruikte na een sportdag en dat ik me daarna vies voelde en lang onder de douche ging. Ik moest veel moed verzamelen om vervolgens normaal te doen bij mijn ouders. Ik voelde verwarring, schaamte en schuld.

Ik heb vaak gedacht: waarom ga ik iedere keer naar hem toe?

Maar ondanks dat ik het misbruik niet prettig vond, voelde ik me gezien door hem en gaf hij me een gevoel van veiligheid. Hij stelde zich ook op als een vader; hij zou me altijd beschermen en er voor me zijn. Bij hem voelde ik: mij gaat niks gebeuren. Bij mijn eigen vader voelde ik dit niet zo. Die was er op een paar cruciale momenten in mijn jeugd niet geweest, zoals op mijn achtste verjaardag. Je hoort vaak dat een dader dreigt dat je niemand iets mag vertellen. Maar een dergelijk dreigement was bij mij niet eens nodig: ik was zó dol op deze man, dat ik het misbruik op de koop toenam. Mijn psychotherapeut zei later: ‘Wat hij je gaf, woog zwaarder voor jou dan wat hij je aandeed.’”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Rianne over vroegkinderlijk trauma: ‘In de eerste jaren wordt onze basis gelegd’

  Klik hier

Onthand

“Na acht jaar misbruik, toen ik zestien jaar was, bleek dat deze familievriend zich ook aan andere meisjes had vergrepen. Deze meisjes hadden het aan hun ouders verteld, waardoor het misbruik uitkwam. Zijn vrouw scheidde van hem en hij mocht niet meer in de kerk komen. Ik heb hem vanaf dat moment nooit meer gezien. Wel heb ik ‘m nog een kaartje gestuurd, maar ik heb nooit een reactie gekregen. Mijn ouders hoorden uiteraard ook van het misbruik. Ze vroegen me of ik ook zulke dingen met hem had meegemaakt, maar ik ontkende. Op dat moment wist ik niet dat ik hem nooit meer zou zien, en ik wilde mijn kans niet verspillen om in contact te blijven. Ik wilde hem ook niet verraden. Het heeft heel lang geduurd voordat ik kon denken of zeggen dat wat hij deed, misbruik was. Ik wilde er lang niet zo naar kijken.

Het is heel bizar om te zeggen, maar ik vond het verschrikkelijk dat hij uit mijn leven was

Het is heel bizar om te zeggen, maar ik vond het verschrikkelijk dat hij uit mijn leven was. Ik was dertien jaar lang met hem omgegaan en was ontzettend aan hem gehecht geraakt. Nu had ik voor mijn gevoel niemand meer: geen emotioneel aanwezige moeder en geen goede band met mijn vader. Ik voelde me totaal onthand. Ik werd onverschillig; niks boeide me nog en ik was volledig de weg kwijt. In die periode was ik behoorlijk depressief, maar dat had ik niet zo in de gaten. Ik zocht spannende situaties op en ging achteloos met mijn leven om. Hij is naar mijn weten nooit berecht; er is volgens mij nooit officieel aangifte tegen hem gedaan.”

Slechte relaties

“Zo’n onveilige jeugd doet natuurlijk iets met tot wie je je aangetrokken voelt. Ik heb in mijn jeugd niks over gezonde grenzen geleerd. Wél over aanpassen, zwijgen, anderen tevreden houden en proberen te ‘redden’. Een fijne man vond ik al snel saai of niet uitdagend genoeg. Ik weet nu dat dit mede komt doordat mijn stresssysteem ‘gewend’ was geraakt aan chaos, misbruik en emotionele achtbanen.

Toen ik twintig jaar was, ontmoette ik de vader van mijn oudste kind. Deze relatie kenmerkte zich door dwingende controle. Na nog geen jaar raakte ik zwanger van hem. Dat was het moment dat ik besefte dat dit weleens heel slecht kon aflopen. Hij wilde direct met mij trouwen en zei dingen als: ‘Nu ben je voor altijd van mij’. Doordat mensen uit mijn netwerk zich ernstig zorgen maakten, kon ik uit die relatie komen. Zij zijn naar de voorgangers van de kerk gestapt waar ik op dat moment naartoe ging. Ze maakten een plan en er is voor me gebeden. Toen voelde ik heel sterk: ik moet uit deze relatie weg.

Toen voelde ik heel sterk: ik moet uit deze relatie weg

Na de geboorte van mijn dochter ben ik zes jaar alleen geweest. Vervolgens ontmoette ik mijn tweede partner. Het was een heel ander type man: zachtaardig, iemand die het beste met me voor had. In eerste instantie leek dit dan ook een fijne relatie; hij liet mij iets zien over liefde wat ik niet kende. We trouwden en samen kregen we nog twee kinderen. Toch werd het een relatie vol van crises, zowel psychisch als praktisch. Hierin deed ik precies wat ik altijd al deed: aanpassen, zorgen, redden en mezelf uit het oog verliezen. Daarnaast bleek hij niet in staat om een gezonde verbinding aan te gaan; hij ging meerdere malen vreemd en ons huwelijk liep op de klippen.”

Inzichten

“Het was in de periode van mijn eerste zwangerschap dat ik voor het eerst naar een psycholoog ging. Ik kreeg paniekaanvallen en had angsten die zich steeds verder ontwikkelden. Deze psycholoog was de eerste persoon die mijn jeugd besprak. Ik vertelde heel liefdevol over de familievriend van vroeger, waarop zij reageerde dat ze me dingen hoorde zeggen die niet oké waren. Dankzij deze psycholoog zag ik voor het eerst de connectie tussen mijn relaties met mannen en mijn verleden. Ik heb toen mijn ouders uiteindelijk toch verteld over het misbruik. Dat vond ik heel moeilijk, want ik wilde niet dat zij zich rot en schuldig zouden voelen.

Mijn ouders reageerden geschrokken, verdrietig en boos richting hun oude vriend. In die periode erna hoorde ik van mijn moeder dat mijn misbruiker zelfmoord had gepleegd. Dat was precies op het moment dat ik eraan toe was om met hem het gesprek aan te gaan over het misbruik. Ik was boos en verdrietig; het was onwerkelijk. Ik vond het erg voor zijn kinderen, maar ik voelde me er ook ‘ingeluisd’ en in de steek gelaten. Ik voelde opnieuw dat hij de regie greep en ik met lege handen achterbleef.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Esther richt stichting op voor vrouwen met misbruikverleden: ‘Iedere vrouw verdient het om te helen’

  Klik hier

Helen van angsten en misbruik

“We zijn nu bijna zeven jaar verder na de scheiding van mijn laatste man en ik woon inmiddels alleen met mijn twee jongste kinderen. Mijn echte helingsproces is eigenlijk pas begonnen na mijn laatste scheiding. Dit heeft zo’n vier jaar geduurd en gaat nu nog steeds door. Pas sinds mijn laatste therapiereis is helder geworden dat ik me van binnen nooit veilig heb gevoeld. Al vanaf mijn geboorte niet, omdat ik kortgezegd een valse start had vanwege een slechte bevalling. Die onveiligheid in mezelf zorgde ervoor dat ik controle wilde zoeken buiten mezelf. Ik kreeg angsten voor alles waar ik geen regie over had. Het misbruik heeft enorm bijgedragen aan het voelen van machteloosheid, geen keuze hebben en geen regie ervaren. En dat misbruik heeft zich bij mij vertaald naar nóg meer angst.

Ik heb een rotsvaste overtuiging dat ik überhaupt nog leef omdat God er is

Doordat ik nu heb geleerd om niets meer uit de weg te gaan, durf ik elke keer een stapje verder te kijken naar wat zich aandient. Door mijn proces van leren om mijn innerlijke wereld veilig te maken in plaats van het buiten mezelf te zoeken, zijn er veel angstgevoelens verdwenen. Ik oefen veel met dingen die ik altijd spannend heb gevonden. Dat gaat steeds beter. Bovendien kan ik mezelf nu veel beter geruststellen en veiligstellen, omdat ik nu weet wat ik nodig heb en naar mijn behoeften kan luisteren. Ik heb een rotsvaste overtuiging dat ik überhaupt nog leef omdat God er is.

Ook (EMDR-)therapie en praten met mensen die herkennen en erkennen heeft me enorm geholpen. Net als muziek, werken aan mijn stresssysteem en veel wandelen. Maar vooral: veiligheid niet meer bij anderen of buiten mezelf zoeken, maar in mezelf. Samen met God. Met mijn verhaal wil ik graag het zwijgen doorbreken van overlevers van seksueel misbruik. Tegelijkertijd wil ik het taboe doorbreken dat je van je seksueel misbruiker kunt houden. Het heeft lang geduurd voordat ik kon onderkennen dat wat deze persoon deed, misbruik heet. Het is onderdeel van mijn missie om openlijk te helen voor alle mensen die in stilte lijden.”

Tekst: Karin Broeren
Beeld: Unsplash