“Zoë was een heel vrolijke, zelfstandige, vlotte, gezellige meid, die vol in het leven stond. Ze was eigenwijs, maar ook heel verstandig. Ze wist wat ze deed. In haar vriendenclubje was zij het moedertje dat op iedereen lette.

Samen hadden we een heel vertrouwde band. Ze deelde veel met mij, het liefst van achter op de scooter. Dan kun je alles vertellen zonder dat je je moeder hoeft aan te kijken, hè?” Liesbeth lacht. “Net even minder spannend. We hadden het over vriendjes, maar ook over roken en drinken. Ik wist dat ze weleens geblowd had, dat had ze allemaal verteld.”

Ze was eigenwijs, maar ook heel verstandig, ze wist wat ze deed

Liesbeth geeft Zoë de vrijheid om nieuwe ervaringen op te doen. “Ik ben nooit de moeder geweest die overal voor ging liggen. Zij mocht van mij zelf ontdekken wie ze was. Maar het was ook zeker niet zo dat ze maar mocht doen wat ze wilde. Helemaal niet. We hadden gewoon goede afspraken gemaakt. Er was veel openheid en vertrouwen tussen ons.”

Alert op drugs

Toch is Liesbeth al haar hele leven alert op drugs. “Ik heb jarenlang met mijn bedrijf in de evenementenwereld gewerkt, op festivals. Dan weet je voldoende. En ik heb ook weleens op Facebook een verhaal gelezen van een moeder die haar kind verloor door xtc. Ik moest er zo van huilen. Zoë was toen 13 of 14 jaar. ‘Schat, je moet dit lezen’, zei ik tegen haar. Ik wilde dat ze inzag dat het niet altijd goed gaat.”

In de jaren daarna vraagt Liesbeth regelmatig aan haar dochter of ze weleens een pilletje neemt. “‘Nee, mam, echt niet’, zei ze dan. Maar toen ik stopte met vragen, heeft ze het drie keer gedaan. De derde keer werd haar fataal.”

Het laatste contact

De dag dat het misgaat, 17 juni 2023, is Liesbeth met haar partner in Spanje. “Zoë woonde nog thuis, deels bij ons en deels bij haar vader, mijn ex-man. We belden twee keer per dag, dus ik had haar ’s morgens nog gesproken en aan het begin van de avond. Ze vertelde dat ze die nacht bij een vriendinnetje zou slapen. ‘Nou, gezellig, moet je doen’, zei ik, en toen kwam de ober met ons eten. Ik heb nog een foto gestuurd van ons aan tafel. Op dat moment realiseer je je niet dat dat het laatste contact is.”

Toen ik de vierde keer opnam, was het de politie

Die nacht is Liesbeth al vroeg wakker. “Toen ging ineens de telefoon. Ik heb een hostessenbureau, met personeel dat overal en nergens aan het werk is. Vast een ziekmelding, dacht ik, maar waarom bellen ze mij? Ik heb ’m drie keer over laten gaan. Toen ik de vierde keer opnam, was het de politie. Ik dacht dat het een geintje was, want ik hoorde heel veel herrie.” Liesbeth hangt weer op. Een paar minuten later belt Zoë’s vader. “Toen vertelde hij me dat Zoë een hartstilstand had gehad.”

In de actiemodus

Liesbeth gaat meteen in de actiemodus. “Ik boekte een ticket en zei tegen mijn man dat hij in Spanje moest blijven bij de hond. De ernst van Zoë’s situatie drong totaal niet tot me door. Ik dacht: ze pompen haar maag leeg en het komt allemaal goed. Heel naïef. Maar weet je, alles wat je hoort en leest, dat overkomt een ander, niet jou. Zo simpel is het.”

Voordat Liesbeth op het vliegtuig stapt, praat ze via de telefoon nog tegen Zoë. “Ze was al gesedeerd, maar ik was ervan overtuigd dat ze mijn stem kon horen. Ik zei dat ze het vol moest houden, dat ik eraan kwam en dat ik heel veel van haar hou. Maar uiteindelijk was ik te laat. Ze is om 12.25 uur overleden, en ik ben om 13.15 uur geland.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  ‘Was jij mijn dealer?’ Dit is het nieuwe seizoen van Hel of Hotel

  Klik hier

Dan vergaat de wereld

Liesbeth weet op moment van aankomst nog niet dat Zoë is overleden. “Dat heb ik pas in het ziekenhuis gehoord. Ik kwam uit de lift, op de zesde etage, en daar pakte mijn vader mij beet. Ik dacht nog: man, laat me los! Fijn dat je me gedag zegt, maar ik moet naar Zoë. En toen vertelde hij me dat ze was overleden. Ja, dan vergaat de wereld. Ik heb me losgerukt en ben gaan gillen. Ik wilde naar haar toe, maar de deur naar de ic was dicht. Dat was afschuwelijk, dat ik niet naar mijn kind kon. Ik heb heel hard gegild, ik denk dat ze me overal in het ziekenhuis hebben gehoord.”

Dat beeld… Afschuwelijk. Er is niks ergers

Even later mag Liesbeth naar Zoë toe. “Dat beeld… Afschuwelijk. Er is niks ergers.” Ze valt stil. Dan: “Het is ook geen fraai beeld, want ze waren al die uren met haar bezig geweest, met veertig man personeel. Ze hebben achttien liter bloed en achttien liter plasma in haar geknepen. Ze lag aan twee hart-longmachines. Als ze het had overleefd, was ze een kasplantje geweest. Uiteindelijk is Zoë zelf overleden – ze hebben niet de stekker eruit hoeven trekken. Alsof ze dacht: dat bespaar ik jullie. Daar ben ik dankbaar voor.”

43 graden koorts

Het was de derde keer dat Zoë drugs gebruikte. “De eerste twee keer had ze een leuke avond en waren er vriendinnen die op haar letten”, vertelt Liesbeth. “Maar deze keer was ze net drie weken 18. Alles was ineens legaal, de wereld was een stuk groter. Ze had afgesproken met vrienden die ze op een eerder feestje had ontmoet. Die avond was ze bij ons thuis gaan douchen en had ze zich omgekleed. De volgende ochtend moest ze werken, dus toen ik thuiskwam, stonden haar werktas en andere spullen nog op tafel. Zo van: dat zie ik morgen wel weer.”

Op het feestje neemt Zoë, verdeeld over de avond, twee pilletjes. “Achteraf bleken die dodelijke hoeveelheden MDMA te bevatten.” Daarnaast was het een van de warmste avonden van de zomer. “En chemische drugs in combinatie met warmte laten je lichaamstemperatuur stijgen”, legt Liesbeth uit. “In haar geval naar bijna 43 graden. En ja, dan vallen gewoon een voor een je organen uit en is er geen weg meer terug.”

Wij gaan iemand redden

“In eerste instantie, dat durf ik wel te zeggen, vond ik het beschamend dat mijn kind was overleden door drugs. Wat zullen anderen daarvan zeggen? Lekker sociaal wenselijk misschien, maar zo voelde het voor mij. Toch dacht ik binnen een minuut: Lies, doe normaal, daar ga je je niet druk om maken. Ze had geen verslaving, dit had iedereen kunnen overkomen. Zoë heeft gewoon domme, domme pech gehad. Niemand weet wat je met zo’n pilletje of zakje poeder echt naar binnen krijgt.”

Zoet, ik beloof je, wij samen gaan in ieder geval één iemand redden

Ter plekke doet Liesbeth een belofte aan Zoë. “Ik heb haar een armbandje omgedaan wat ik voor ons allebei had gekocht op de luchthaven in Alicante. Een klavertje vier. Zo van: je hebt geluk gehad. Toen heb ik tegen haar gezegd: ‘Zoet, ik beloof je, wij samen gaan in ieder geval één iemand redden.’ Ik werd gelijk strijdbaar.”

Mooie gesprekken

Inmiddels vertelt Liesbeth haar verhaal op scholen en in gevangenissen. “Iemand van de GGD of een leraar kan vertellen over de gevolgen van drugs, maar dan denkt iedereen: het zal wel. Op het moment dat je uit eerste hand deelt wat er kan gebeuren, blijft het veel beter hangen. En het leidt eigenlijk altijd tot mooi, persoonlijke gesprekken.

Onlangs stond Liesbeth voor een groep van tweehonderd MBO-3 studenten. “Nou, die kunnen normaal best hun aandacht kwijtraken, maar ze hebben gewoon twee uur lang geluisterd. Dat vond ik heel bijzonder. Kijk, ik wijs ook niet met mijn vingertje, hè? Ik zeg tegen niemand: dat moet je niet doen. Dat is niet mijn taak. Ik hoop alleen maar dat er ergens iets blijft hangen van mijn verhaal.”

De gastlessen vragen veel van Liesbeth. “Het zuigt me helemaal leeg, want je zit constant in je eigen pijn te roeren. Ik kan geen showtje opvoeren of een praatje afdraaien. Als ik wat van hen wil, zal ik ook moeten geven. Ik kan alleen maar mezelf zijn. Maar dan lig ik er de dag daarna wel vanaf.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Miranda’s dochter Josie is het slachtoffer van sextortion

  Klik hier

Bewust van de drugsketen

In de gevangenis geeft Liesbeth voorlichting aan gedetineerden in een reïntegratietraject. “Daar probeer ik ze bewust te maken van de drugsketen, en dat je direct of indirect slachtoffers maakt, waar je ook in de keten zit. Heb jij MDMA gekookt, dan zit je heel ver van Zoë vandaan. En toch maak je een slachtoffer. Het kan wel degelijk tot de dood volgen.”

Liesbeths boodschap komt binnen. “Ik hoor weleens dat jongens in zo’n groep daarna nachtmerries hebben. Ze zijn zich er ineens bewust van wat er kan gebeuren. Ook krijg ik weleens brieven met spijtbetuigingen, of de vraag waar ze geld kunnen doneren. Dan moet ik lachen: gaan we goede dingen doen met drugsgeld?”

Het zuigt me helemaal leeg, want je zit constant in je eigen pijn te roeren

“Soms zegt een gevangene tegen me dat ik op zoek moet gaan naar God: ‘Die kan je wel helpen.’ Persoonlijk voel ik dat niet zo, maar ik vind het wel mooi dat iemand dat tegen me zegt. Dan zeg ik vaak: ‘Ik geloof in goed.’ Dat overstijgt wat mij betreft alle geloven.”

Hel of hotel

Onlangs gaf Liesbeth in een wel heel bijzondere gevangenis een gastles: die van het tv-programma Hel of hotel. “Dat vond ik heel bijzonder. Ineens stond ik daar, met allemaal camera’s om me heen. En toen kwam de groep naar binnen, heel luidruchtig. Het voelde alsof ze me eventjes wilden testen.”

Maar Liesbeth herpakt zich snel. “Ik had ze meteen mee in mijn verhaal. Dan ben ik de moeder die vertelt over haar kind. En dat kind is overleden. En dat komt door drugs. Nou, dat raakt iedereen. In welke gevangenis ik ook kom, er is altijd tweehonderd procent aandacht. Ook hier. Deze plek voelde niet als een toneelstukje. Ik heb het als heel positief ervaren, ik vind het echt een mooi concept.”

Nog een overlijden

Afgelopen jaar krijgt Liesbeth opnieuw een zware klap te verwerken: haar bonusdochter overlijdt op 17-jarige leeftijd. “Ik kan je niet uitleggen wat er met je gebeurt en hoe het voelt om nog een kind te verliezen. Iedere dag sta ik op met pijn. Mijn eerste gedachte is altijd: o ja, ze zijn er niet meer. En dat is niet te doen. Tegelijk heb ik dat gevoel van ‘ze komen echt niet terug’ nog steeds niet helemaal helder. Dan denk ik: zouden ze niet gewoon die poort open kunnen zwaaien?”

Ik huil niet meer de hele dag, maar ik huil wel elke dag

Op haar eigen manier probeert Liesbeth toch te genieten van het leven. “Maar dat is heel ingewikkeld. Van mezelf mag het niet, ik voel me er schuldig over. Ik ga nu weer een beetje naar buiten, weer eens naar een concertje. Dat vind ik wel spannend. Langzaam zoek ik daar mijn momenten in. We proberen iedere dag maar ons best te doen. En dat gaat de ene dag beter dan de andere dag. Ik zeg altijd: ik huil niet meer de hele dag, maar ik huil wel elke dag. Leven met dit verdriet is heftig. Ik heb dat om proberen te zetten in iets goeds, om een ander dit leed te besparen.”