Wat spoken we hier uit op aarde? Wat is de bedoeling? Heeft mijn leven zin en hoe dan?

We zijn met dat soort grote vragen niet dagelijks bezig. Dat hoop ik tenminste, het zou wel erg zwaar worden. En echt helemaal kom je er toch niet uit. Soms kun je maar beter gewoon leven en je niet al te piekeren, toch?

Toch, soms helpt het om even dieper te graven. Ik denk dat de christelijke feesten daarvoor zijn bedoeld. Je viert die niet elke dag, dat zou wat overdadig zijn, maar elk jaar zijn er wel een paar momenten. Je kunt daardoor een nieuwe focus krijgen. Veel ruis verdwijnt en je weet beter wat je wilt.

Misschien verrast het je, maar ik denk dat vooral de christelijke feesten Hemelvaart en Pinksteren een bijzonder antwoord geven op de vraag wat de zin van ons leven is.

Hemelvaart

Eerst het verhaal van Hemelvaart. Het begint allemaal met het leven van Jezus, dat tragisch eindigt: Hij wordt gekruisigd. Maar na een paar dagen beginnen zijn vrienden hem opnieuw te ontmoeten. Ze spreken hem, eten met hem, raken hem aan. Alleen wel soms, hooguit bij vlagen. Jezus blijft ongrijpbaar. Dat vieren we met Pasen. Dit gaat zo veertig dagen door, maar dan neemt hij afscheid en verdwijnt Hij in een wolk.

Dat is het. Serieus. Dat is het verhaal achter Hemelvaart. Dat Jezus afscheid neemt en verdwijnt. De eerste betekenis is dus wel een beetje verdrietig. Hemelvaart gaat voor veel christenen over dat je God niet kunt zien en dat we hem kunnen missen.

Jezus wordt de baas, Hij krijgt de touwtjes in handen

Dan is er een tweede laag. Als je in onze tijd een grote wolk ziet met iets wat de lucht in verdwijnt, dan denken wij aan vuurwerk en ruimtevaart. Dus stel dat wij in een animatiefilm iemand zien roken die de lucht in schiet, dan denken we daaraan. In Jezus’ tijd betekende het iets heel anders. Jezus schoot sowieso al de lucht niet in, maar de wolk kwam omlaag en Hij verdween erin. De mensen toen zagen dat als een teken dat je naar de hemel ging en daar god werd.

Christenen vieren met Hemelvaart dus dat Jezus de hoogste koning wordt. Hij gaat zitten op de ‘troon’ in de hemel. En ik zet ‘troon’ tussen aanhalingstekens, want er is misschien geen echte troon in de hemel. Dat is een beeld dat betekent: Jezus wordt de baas. Hij krijgt de touwtjes in handen.

Een gewonde koning

In onze tijd vinden we macht ingewikkeld. En daar hebben we ook wel onze redenen toe, zie Trump en Poetin. Ook binnen kerk gaat het vaak mis met macht. Elke keer zijn er weer schandalen van leiders die over de schreef gaan. Daarom klinkt het ook wel lastig, als je zegt dat Hemelvaart betekent dat Jezus de baas is. Oké, wéér een baas, dat zal wat worden…

Gelukkig gebruikt de Bijbel beelden die een heel ander soort baas laten zien. Jezus wordt vergeleken met een ruiter op een wit paard, met zwaard en bebloede kleren (Openbaring 19). Dat klinkt nogal gewelddadig. Nogal Poetin-achtig. Maar lees het nauwkeurig. Dat bloed blijkt van hemzelf te zijn. En Hij wordt ‘woord van God’ genoemd en het zwaard komt uit zijn mond. Oftewel, Jezus vecht met woorden. Eigenlijk is dit een soort cartoon die je wel zag rondom Charlie Hebdo: een geweer dat schiet met een pen.

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Wat is Pasen? ‘Jezus begint een nieuw seizoen’

  Klik hier

Een ander beeld is dat de hemel eventjes openscheurt: Gods troon wordt zichtbaar en op die troon zit… een geslacht lammetje (Openbaring 5 en 20). Dit is echt ongelooflijk revolutionair. De baas van de wereld, Jezus, wordt vergeleken met een lammetje. Dat is nogal een omkering. Wie had gedacht dat de hoogste baas zo kwetsbaar zou zijn? En dan heeft die ook nog eens een doorgesneden keel.

Jezus is dus helemaal niet van de spierballen. Hij regeert met zachte hand. Zelfs zo zacht, dat mensen hem kunnen ‘slachten’. Dat zag je gebeuren bij de kruisiging. Zo stelt Jezus zich blijkbaar op, dat mensen hem kunnen martelen. Dat is wel het omgekeerde van een Poetin of een Trump.

Het lijden van de wereld

Dit werpt nieuw licht op de lastigste vraag die je gelovigen kunt stellen: Waarom is er lijden in deze wereld? Waarom staat God dat toe? Ik kan dat niet oplossen, niemand denk ik, maar Hemelvaart suggereert wel een beginnetje van een antwoord: omdat God werkt als een geslacht lammetje.

God regeert niet ‘met sterke hand’ en drukt zijn wil niet door. Hij overweldigt niet. Eerder laat hij zich overweldigen. God is niet iemand die geweld pleegt, maar zich eerder láát kruisigen. Dat betekent dat Hij veel ellende zal moeten tolereren. Maar het betekent ook dat Hij nooit zelf die ellende zal veroorzaken en daaraan zal toevoegen.

God is als de lucht, die er wel degelijk is, maar daar staan we zelden bij stil

Hemelvaart laat zien hoe God regeert. Onzichtbaar. God is in onze levens niet als een zon die helder aan de hemel staat. Hij is eerder als de lucht, die er wel degelijk ook is, maar daar staan we zelden bij stil. Of nou ja, tot we geen lucht meer krijgen. God is voor mensen wat water is voor een vis. We beseffen nauwelijks dat het er is, maar het is alles.

Pinksteren

Dan het verhaal van Pinksteren. Dat speelt zich tien dagen na Hemelvaart af. (Dus vijftig dagen nadat Jezus zich weer liet zien na zijn dood. Ons woord Pinksteren is ook afgeleid van het Grieks voor vijftig.)

De studenten van Jezus hebben hem dan dus al tien dagen niet gezien en missen hem ontzettend. Maar plotseling gaat het waaien. Er komen lichtende, dansende vlekken om hun hoofd. En ze beginnen in alle mogelijke talen goede dingen te zeggen.

Ze hebben ‘de heilige Geest ontvangen’, zoals dat wordt genoemd. De heilige Geest is een ander woord voor God. God is geest, God is bewustzijn, en die kan zich ‘koppelen’ aan onze geest, aan ons bewustzijn. Hij kan in mensen gaan werken en we kunnen Hem ons bewust worden. Dat betekent simpel gezegd Pinksteren.

Hemelvaart zegt dat God onzichtbaar wordt, en Pinksteren dat mensen God zichtbaar kunnen maken

Je merkt dat beide feesten heel mooi samenhangen. Hemelvaart zegt dat Jezus gaat regeren, op een subtiele, zachtaardige manier. En Pinksteren laat zien hoe: via mensen. Hij geeft zijn Geest aan mensen, inspireert hen en leidt zo de wereld. Anders gezegd, Hemelvaart zegt dat God onzichtbaar wordt, en Pinksteren dat mensen God zichtbaar kunnen maken.

Standbeelden van God

Een prachtige vergelijking die de Bijbel daarvoor gebruikt staat al op de eerste bladzijde. Daar worden mensen ‘beeld van God’ genoemd. Dat klinkt vreemd in onze oren, maar het helpt om te weten dat ‘standbeeld van God’ een betere vertaling is. Mensen zijn… godenbeelden?

Dat zit zo. Tempels werden vroeger gezien als de woonhuizen van de goden. En daarin stonden dan de godenbeelden. Daar ging je heel respectvol mee om, want die waren als het ware ‘geladen’ met goddelijkheid.

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Elines zus zit in een sekte: ‘We rouwen om haar terwijl ze nog leeft’

  Klik hier

De tempel in Jeruzalem was uniek op de wereld, want daarin was wel een troon, maar daarop stond geen beeld. God was voor de Joden namelijk onzichtbaar. Hij was veel te verheven en mysterieus om af te beelden. Maar op de eerst bladzijde van de Bijbel wordt gezegd dat er toch wel een soort beelden van God zijn. De mensen. Een soort mobiele godenbeelden die ‘geladen’ zijn met goddelijkheid.

Dat betekent ongeveer dit. In de Ludger-kerk in Münster hangt een bijzonder Jezusbeeld, zonder armen. Zo werd die na een bombardement in de oorlog teruggevonden. Bij het herstel van het gebouw werd ook dit beeld teruggehangen, maar in plaats van de ene arm staat nu: ‘Ik heb geen handen…’ En dan gaat het verder op de plek van de andere arm: ‘… dan die van jullie.’

Vreugde en liefde

Ik begon met de vraag wat de zin van ons leven is. Wat hebben wij hier uit te spoken? Wat is de bedoeling? Er wordt nu wel een soort weg duidelijk. Onze klus is de armen van Jezus te zijn. Hij bestuurt deze wereld via mensen. Hij verbindt zich met ons bewustzijn en gaat zo aan de slag.

Vreugde en liefde, dat gebeurt er blijkbaar als Jezus heel actief in mensen bezig gaat

Kijk daarom eens naar hoe dat ging op die eerste Pinksterdag. Daar zie je heel puur, denk ik, wat het betekent als je de handen van Jezus bent. De studenten zijn allereerst gewoon heel blij. Ze juichen, zingen, dansen. En ze gaan in allerlei talen spreken. Op dat moment zijn er in Jeruzalem tientallen nationaliteiten en die begrijpen het allemaal. En vervolgens gaan ze meteen aan de slag. Er genezen mensen, er wordt voedsel uitgedeeld, mensen delen spontaan hun bezit.

Vreugde en liefde, dat zie ik daar gebeuren. Dat gebeurt er blijkbaar als Jezus heel actief in mensen bezig gaat. Geen gesomber of gechagrijn. Niet terugtrekken in een bubbel. Maar mensen die zich vrolijk in dit leven storten en daar iets moois brengen. Wat is de zin van ons leven? Wat is onze klus? Vreugde en liefde.

Bewust worden van God

Is dat alleen voor gelovigen? Die vraag speelt bij Pinksteren vaak. En een klein deel van de christenen antwoordt dan: ja inderdaad, God werkt puur en alleen in gelovigen.

De brede kerk heeft altijd gezegd dat God veel groter is en met iedereen werkt. Zijn Geest geeft iedereen en alles ‘leven’ (Psalm 104). De Geest ‘overtuigt de hele wereld’ (Johannes 16). Het ‘Licht verlicht ieder mens’ (Johannes 1). Dus wordt Geest uitgestort ‘op ieder mens’ (Handelingen 2).

Uiteindelijk zal iedereen zich bewust worden van God

Misschien kun je gelovigen zien als voortrekkers. Als het een beetje meezit, want ze vallen soms nogal tegen. Maar Pinksteren was oorspronkelijk een oogstfeest waarbij de eerste beetjes tarwe in een optocht de stad door werden gedragen. Gelovigen worden ook wel zulke ‘eerstelingen’ genoemd. Uiteindelijk zal iedereen zich bewust worden van God.

De Bijbel draait het zelfs om. ‘Wie liefde kent, kent God, want God is liefde.’ (1 Johannes 4). Overal waar liefde en vreugde is, leven mensen naar hun bedoeling en bereiken ze hun bestemming. Dat is de betekenis van Hemelvaart en Pinksteren.

Tekst: Reinier Sonneveld
Beeld: Pexels