Het is niet iets waar ze zich enorm voor schaamt en tegelijk praat ze er bijna met niemand over. Toch begrijpt ze het als mensen haar gewoonte een beetje vreemd vinden, omdat we duimen associëren met onze babytijd.Ook Judith houdt er als baby van om naar hartenlust op haar duim te sabbelen. Haar ouders proberen haar te laten wennen aan een speen. “Blijkbaar had ik daar helemaal geen zin in”, vertelt ze. “Mijn ouders vertelden me later dat ik die speen meteen uitspuugde en verruilde voor mijn eigen duim.”

Lange slungel met een duim

Judith is zo dol op haar linkerduim, dat ze die rond haar zevende of achtste nog altijd in haar mond steekt. Sommige kinderen krijgen pleisters met een vies smaakje opgeplakt om het af te leren, maar Judiths moeder spreekt haar dochter aan op haar lichaamslengte. “Ik was altijd vrij lang voor mijn leeftijd en dus kreeg ik van mijn moeder al vrij snel de opdracht: ‘Duimen doe je thuis en niet in het openbaar.’ Ze wilde niet dat ik als lange slungel met een duim in mijn mond over straat zou gaan. Daar hield ik me vrij goed aan, ik begreep het ook wel. Misschien dat daarmee de behoefte ook langzaam verdween, want rond die tijd ben ik ermee gestopt.”

Mensen dachten dat ik het voor de grap deed. Niet dus

Voor de grap

Tot haar tienertijd. Want als Judith zeventien is, gaat het mentaal minder goed met haar. Ze voelt zich vaak somber en onrustig, raakt zelfs in een depressie, en zoekt haar oude troost weer: het duimen. Drie jaar later wordt haar situatie ernstiger en wordt Judith voor een halfjaar opgenomen voor therapie. Daar kiest ze er bewust voor om weer in het openbaar te gaan duimen. “Het interesseerde me toen echt niet wat mensen ervan vonden. Als er nieuwelingen binnenkwamen en mij in de algemene ruimte zagen duimen, leverde dat vaak verbaasde reacties op. Nu ben ik best wel een gangmaker en dus dachten de meesten dat ik het voor de grap deed. Niet dus.”

Nonchalant

Voor Judith is duimen geen grap. Het is een klein ritueel dat haar houvast en veiligheid geeft, midden in een periode waarin alles om haar heen onstabiel voelt. “Iedereen die daar kwam, had z’n eigen uitdagingen en problemen. Ik ook. En het duimen was wel het minste om me druk over te maken, vond ik. Dus het boeide me echt niet als mensen het raar vonden.”Ook na haar therapie blijft Judith in haar studentenhuis duimen in het zicht van haar huisgenoten. “Ik heb de pabo op de Christelijke Hogeschool Ede gedaan en woonde met vijf meiden, die er nooit een punt van maakten. Het kwam nooit echt ter sprake, misschien ook wel omdat ik er zelf heel nonchalant over deed. Op de een of andere manier lijken anderen het dan ook niet zo boeiend te vinden.”

• 

  Vast in oude patronen? Psycholoog Roos Woltering schreef er een herkenbaar en praktisch boek over

  Klik hier

Veiligheid of troost

Na haar studietijd gaat Judith op zichzelf wonen en stopt ze met duimen in het openbaar. Tot op de dag van vandaag. Niet vanwege negatieve ervaringen, maar misschien wel om die juist te voorkomen in haar familie of nabije omgeving. Toch blijft de vraag overeind: waarom duimt Judith, ook nu ze richting de veertig gaat? “Inmiddels weet ik wel waarom ik het deed en ben blijven doen. Want als ik nu duim, komt dat meestal doordat ik niet zo blij ben, heel moe ben of veiligheid of troost zoek. Vaak heb ik het niet door. Als ik mezelf dan weer betrap met mijn duim in mijn mond, beschouw ik het als een alarmbelletje om bij mezelf te checken hoe het met me gaat.”

Chronische vermoeidheid

De frequentie valt dus samen met hoe ze in haar vel zit. “Momenteel gaat het mentaal prima, maar ik ben wel vaak heel moe. Ik zit in de ziektewet en heb een Wajong-uitkering vanwege chronische vermoeidheid. Ik moet dus heel erg op mijn grenzen letten en na een drukke periode echt tijd inbouwen om op te laden. Een weekendje weg vind ik erg leuk, maar het is een enorme aanslag op mijn systeem. Juist in zo’n periode ga ik vaker duimen.”

Het is niet zo dat Judith dag en nacht met haar duim in haar mond zit. Sowieso niet als ze slaapt. “Als ik 24/7 met mijn duim in mijn mond zou rondlopen, zou ik me zorgen gaan maken over mezelf. Ik duim vaak niet veel langer dan 15 tot 20 minuten, het liefst als ik even comfortabel op de bank zit. Dan doe ik even niets anders dan dat, of ik kijk gelijktijdig tv. Het geeft me dat kleine moment van rust, alsof alles even stilstaat. De één pakt een wijntje om tot rust te komen, de ander snoept of slaapt met een teddybeer, en ik heb mijn rustmomentje met duimen. Het lijkt me geen ongezond copingmechanisme, en het is stukken goedkoper dan wijn of snoep. Bovendien belemmert het me totaal niet. Mooi dat ik mezelf dit kan geven, toch?”

Duimen helpt me dat gevoel van geborgenheid te vinden

Stille tijd

Wat je niet direct verwacht, is de relatie tussen het duimen en Judiths levendige geloof. “Ik ervaar God heel dichtbij en betrek Hem bij alles in mijn leven. Je kunt zeggen dat mijn dagen van schietgebedjes aan elkaar hangen. Als ik hoor dat iemand het moeilijk heeft, bid ik daar meteen voor.” Zelfs tijdens het bidden of denken aan God krijgt Judith soms de neiging te duimen. “Dan wil ik dicht bij Hem zijn. Deze gewoonte helpt me dat gevoel van geborgenheid te vinden. Soms zeg ik: ‘Heer, ik heb U nodig, ik kom even als een klein kind bij U op schoot zitten.’ Met mijn duim in mijn mond. Als beelddenker kan ik dat helemaal voor me zien. Ik vind dat een prettig beeld.”

Geen issue

Sinds ze volwassen is, heeft ze nooit bewust geprobeerd om te stoppen met duimen. “Als kind ging het heel geleidelijk en vanaf mijn zeventiende is het een deel van mezelf geworden. De behoefte om te stoppen, bijvoorbeeld uit schaamte, heb ik nooit sterk gehad. Al praat ze er niet over, bijvoorbeeld met haar ouders. “Niet dat ik het bewust verberg, maar het is geen thema, ook omdat ik het alleen doe als ik alleen ben. Mochten ze me toch eens zien duimen, dan zou ik dat misschien vervelend vinden. Overigens ben ik verder heel open over hoe het met me gaat, dat was ook al zo tijdens mijn depressie.”Over de vraag of duimen wel hygiënisch is, heeft ze nooit nagedacht. “Voor mij is dat geen reden om te stoppen. Het helpt dat ik nooit lange nagels of nagellak heb en mijn handen meerdere keren per dag was.”

Hoezo is mijn gewoonte het toppunt van vreemd?

Een drempel over

Judith is nu single, maar in de tijd dat ze een relatie had, speelde het thema wel meer. “Ik moest even een drempel over, omdat hij mij natuurlijk zou zien duimen. Gelukkig maakte hij er totaal geen punt van. Mocht een toekomstige partner het toch raar vinden, dan zou ik dat vooral jammer vinden. In een relatie heeft iedereen eigenaardigheden. Dus hoezo is mijn gewoonte het toppunt van vreemd?”

• 

  Onzeker over je lijf: zijn we er ooit klaar mee?

  Klik hier

Tekst: Maarten Nota