Je boek heet Vastpakken is het nieuwe loslaten. Wat bedoel je daarmee?

“Het is zo’n menselijke behoefte om dat waar we last van hebben weg te wensen, om daarvan weg te bewegen. Denk aan ingewikkelde relaties, oude patronen, eigenschappen van jezelf. Maar willen dat het anders is, zorgt er niet voor dat het ook anders wordt. Ik ben er echt van overtuigd dat we het meest vastzitten aan de dingen die we weg willen hebben. Het begint er juist mee de werkelijkheid te accepteren. Omarmen hoe het nu is. Dat vastpakken kan ervoor zorgen dat er ruimte en beweging komt. En dat kan betekenen dat je het daadwerkelijk los kunt laten. Maar het kan ook betekenen dat je relatie er zo mee verandert dat je het eigenlijk niet eens meer los hoeft te laten.”

Waarom wilde je een boek over dit onderwerp schrijven?

“Voor mij was vanaf het begin duidelijk dat dit boek moest draaien om mijn cliënten. In al die jaren dat ik nu mijn praktijk heb, heb ik zoveel bijzondere, moedige mensen ontmoet. Die wilde ik graag een gezicht geven. ‘Vastpakken’ gaat voor mij over met een milde blik naar jezelf kunnen kijken en daar dan aan werken. En een van de belangrijkste manieren om met meer mildheid naar jezelf te kijken is als we ons herkennen in de verhalen van anderen, in dit geval van mijn cliënten en mijzelf.”

Een van de belangrijkste manieren om met meer mildheid naar jezelf te kijken is als we ons herkennen in de verhalen van anderen

Je schrijft op een gegeven moment: ‘Vastpakken om los te laten is het proces om van binding naar verbinding te komen.’ Wat bedoel je daar precies mee?

“Binding is eigenlijk het achterliggende concept van dit boek. We kunnen gebonden zijn aan ervaringen, relaties, patronen en overtuigingen. Binding betekent dat je er niet vrij vandaan kunt bewegen. Soms voel je: het zou echt beter zijn voor mezelf als dit of dat, maar het lukt me niet om het anders te doen. Dus het lukt me niet om uit deze relatie te stappen, terwijl ik eigenlijk weet dat het me geen goed doet. Of: als ik op bezoek ga bij mijn ouders, stap ik steeds weer in oude patronen. Je wilt het niet, en toch gebeurt het. Nou, dan spreek ik over binding, verstrikking. En dat is echt wezenlijk anders dan verbinding. Want in verbinding kun je bewuste keuzes maken. Je bent in staat om tussen je automatische reactie en je handelen een pauze in te lassen, waarbij je vanbinnen kunt voelen: o, dus dit gebeurt er allemaal met mij in dit moment. En dan kun je bewust andere keuzes maken.”

Het gaat dus verbinding met jezelf, maar gaat het ook over verbinding met de ander?

“In relaties komt er ook veel binding voor. Ik omschrijf binding ook wel als een strop die om jouw keel zit en om mijn keel. Op het moment dat ik een stap naar achter doe, heeft dat automatisch effect op jou. Je kunt niet los van elkaar bewegen. Dat heb ik zelf ook gemerkt in de relatie met mijn man. Op een gegeven moment had ik hem – onbewust – verantwoordelijk gemaakt voor mijn geluk. Hij moest ervoor zorgen dat het goed met mij ging. Dan merk je dat je niet meer los van elkaar kunt staan en die relatie geen vrije keuze meer is.”

• 

  Doorzetten of loslaten: hoe weet je waar je goed aan doet?

  Klik hier

Hoe ziet het eruit als het wel een vrije keuze?

“Mijn man is niet verantwoordelijk voor mijn geluk. Als hij op een dag besluit dat het voor hem beter is om zonder mij verder te gaan, dan moet ik nog steeds in staat zijn om mijn eigen leven te kunnen leiden. En andersom ook. Als ik alleen maar bij hem ben omdat ik bang ben om alleen te zijn, dan komt er een soort claim in de relatie. Wat zegt mijn ‘ja’ dan eigenlijk nog? Als ik alleen ‘ja’ zeg omdat ik anders alleen ben, is dat heel anders dan wanneer ik gewoon bij hem wil zijn en ons leven leuker is samen. Dan is er dus verbinding in plaats van binding.”

Was het makkelijk voor jou om je werk als psycholoog en het schrijven van een boek bij elkaar te brengen?

“Toen ik klein was wilde ik kinderboekenschrijver worden, omdat ik zo ontzettend veel troost haalde uit boeken zoals De GVR en Matilda en de boeken van Tonke Dragt. Ik was echt op zoek naar verhalen waarin ik mezelf kon herkennen. Lezen was een soort medicijn tegen eenzaamheid. Dat was heel troostrijk.

Daarna heb ik heel lang journalist willen worden – ik ben ook begonnen aan de studie – omdat ik dacht: er zijn zoveel verhalen in de wereld en die wil ik verzamelen. Ik wil mensen leren kennen. Ik wil mensen vragen stellen. Maar ik vond de studie verschrikkelijk saai, al die krantenkoppen schrijven in het eerste jaar. Toen ben ik overgestapt naar psychologie. En daar kwam eigenlijk heel veel samen. Het gaat voor mij nog steeds over verhalen, en over troost en herkenning. Ik haal zoveel troost uit de veerkracht die ik zie bij mensen tegenover mij met ingrijpende verhalen. Elke keer ben ik daarvan onder de indruk.”

Ik haal zoveel troost uit de veerkracht die ik zie bij mensen tegenover mij met ingrijpende verhalen

Wat hoop je dat dit boek mensen brengt?

“Ik hoop dat het mensen motiveert om het gesprek met elkaar aan te gaan. En dat het ze om meer aan zelfonthulling te doen, dus meer van zichzelf in de openheid te brengen – juist de dingen die ze het liefste verbergen. Ik geloof er heel erg in dat als je iets van jezelf kunt accepteren, je het voor een ander makkelijker maakt om ook iets van zichzelf te accepteren. Daarnaast hoop ik dat dit boek mensen motiveert om met meer mildheid naar zichzelf en anderen te kijken. Ik vind dat we in onze maatschappij wel wat meer mildheid kunnen gebruiken.”