Hoe vind je vreugde?

“Mijn grootste vreugde zit in andere mensen blij zien. Onlangs was het schoolfeest. Al die blije gezichten, leerlingen die naar me toe komen en zeggen: ‘Mevrouw, het was echt zó leuk.’ Dan weet ik weer waar ik het voor doe. Hetzelfde voel ik bij een diploma-uitreiking, wanneer ouders naar me toe komen en zeggen: ‘Dankjewel voor wat je voor ons kind hebt betekend.’ Dat raakt me diep. En heel eerlijk, ik word ook blij van het moment dat ik het vliegtuig in stap en weet dat ik wegga. Vakantie, zon, nieuwe plekken ontdekken. Ik hou van leren en van andere culturen. Zelf ben ik Surinaamse, maar Curaçao heeft mijn hart gestolen. Twee jaar geleden heb ik daar mijn eerste huis gekocht.”

Waarin zou je geduldiger willen zijn?

“Er is een Surinaams gezegde: ‘Gods molen maalt langzaam, maar zeker.’ Alles komt, maar op Zijn tijd. Niet op de mijne. Dat is iets wat ik heb moeten leren en nog steeds leer. In het Papiaments zeggen ze: ‘Dios su ora ta perfecto.’ Gods timing is perfect. In Nederland leven we in een enorme haastcultuur. Alles moet snel, liefst meteen. Dat is ook waarom ik zo graag naar Curaçao ga. In de tropen kun je niet gehaast leven. De warmte dwingt je om te vertragen. ‘Bai poko poko.’ Afgelopen zomer was ik met mijn kinderen op de Seychellen. Alles daar ademt rust. De energie is anders. Minder stress, minder rennen. Hier word je zo makkelijk meegezogen in de waan van de dag. Daarom zeg ik nu bewust tegen mezelf: ‘Illanga, vertragen.’ Als mijn vriend ’s avonds thuiskomt en nog hoog in zijn energie zit, trek ik hem naar me toe voor een knuffel. Even landen. Even zakken.”

Ik kom uit een matriarchale familie; vrouwen staan bij ons aan het hoofd

Wie heeft jou gevormd in goedheid?

“Mijn moeder en mijn oma. Ik kom uit een matriarchale familie; vrouwen staan bij ons aan het hoofd. Mijn oma is de liefste en zachtste vrouw die ik ken. Als zij me iets vraagt, doe ik het. Ook als het eigenlijk niet uitkomt. Voor haar is familie heilig. Je laat elkaar niet vallen. Je geeft mensen kansen. Als iemand sorry zegt, help je diegene weer, zelfs als je gekwetst bent. Zo ben ik niet helemaal. Shame on you if you fool me once, shame on me if you fool me twice. De derde keer ben ik klaar, haha. Maar mijn oma leerde me om er wel te zijn voor anderen. Met daarbij de realistische toevoeging dat de mensen voor wie jij klaarstaat, niet altijd degenen zijn die ook voor jou klaarstaan.

Toen ik 23 was en ik net uit een relatie kwam, had ik weinig geld en moest ik eigenlijk terug naar mijn moeder. Dat voelde als falen. Ik kreeg een klein appartement, maar kon het niet betalen. Toen was daar ineens een kennis die me hielp. Hij en zijn vriendin gaven me mijn onafhankelijkheid terug. Nu, zoveel jaar later, probeer ik datzelfde te doen voor anderen. Als ik iemands zelfstandigheid kan versterken, dan doe ik dat. Mijn oma zegt ook: ‘Mama na sribi krosi.’ Je moeder is als je slaapkleding. Ze kan de dood niet bedekken, maar ze kan wel je schaamte verbergen. Zo zijn mijn moeder en mijn oma. Beschermend, dragend en altijd daar.”

Wanneer ervaar je de liefde het sterkst?

“In de knuffels van mijn kinderen. Dat is pure liefde. Als ik zie hoe mijn zoon met zijn zusje omgaat, dan smelt mijn hart. Maar ook bij mijn oma. Als ze me vertelt dat ze trots op me is. Of wanneer mensen zeggen dat mijn (groot)ouders vol trots over mij praten. Dan denk ik: Yes, I’m loved. En onlangs nog bij een concert van Boyz II Men. Ik was dertien toen zij doorbraken. Mijn vriend en ik zongen uit volle borst mee. We zijn nu iets meer dan twee jaar samen en dit concert was zó bijzonder. Alle albums heb ik.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Ronit Palache (41): ‘Nieuwsgierigheid is altijd mijn drijfveer geweest’

  Klik hier

Waarover voel jij onvrede?

“Over de staat van de wereld. Over polarisatie en over hoe groepen tegenover elkaar worden gezet. Dat we in 2026 nog steeds oorlogen voeren, met al het gezonde verstand dat we hebben. Het maakt me verdrietig en boos. We hebben één aarde. We zijn allemaal mens. Dat is onze essentie. Waarom bevechten we elkaar?”

Hoe houd je je hart zacht?

“Door me steeds te realiseren: This could be different. Ik heb het goed. Ik ben technisch gezien een alleenstaande moeder met twee gezonde kinderen, een fijn huis, stabiliteit en een baan. Maar ik weet ook dat het anders had kunnen lopen. Niets is vanzelfsprekend. Dat maakt me niet bang, maar wel bewust.

Ik vroeg haar: ‘Vind je mij dan ook lelijk?'

Naast mijn werk in het onderwijs ben ik ook model. Ik voldoe niet aan het standaard Europese schoonheidsideaal. Ik ben donker, heb kroeshaar, vormen en heupen. Geen blond haar en blauwe ogen. Ik had ooit een leerling die zei dat ze zichzelf lelijk vond. Ze wenste dat ze wit was, met blond haar. Dat raakte me diep. Ik vroeg haar: ‘Vind je mij dan ook lelijk?’ Dat vond ze niet. We huilden samen. Toen wist ik dat ik wilde laten zien dat we mooi zijn zoals we zijn. Blond, donker, ginger, hoe je er ook uitziet. Je bent Gods creatie. Hou van jezelf zoals Hij van je houdt.

Ik wilde iets doen. Iets zichtbaars. Ik deed mee aan een internationale missverkiezing en vertegenwoordigde Suriname succesvol in Singapore. Een paar jaar geleden liet ik me voor Panorama fotograferen in lingerie. In het interview vertelde ik over deze onzekere leerling, aan wie ik meegaf dat als je van jezelf houdt, het niet uitmaakt wat anderen van je vinden. Ik stuurde de publicatie naar dat meisje en appte: ‘Dit gaat over jou, lees dit. Ik ben zo trots op jou!’ Ze vond het zó lief. Dat moment vergeet ik nooit.”

Hoe blijf je trouw aan jezelf?

“Mensen vragen vaak hoe ik alles combineer. Voor mij is de kern dat ik energie haal uit wat ik doe. Als iets niet meer goed voelt, onderzoek ik dat. Wat ligt binnen mijn invloed? Wat mag ik loslaten? Wat mij vijftien jaar geleden gelukkig maakte, hoeft dat nu niet meer te doen. Daarom blijf ik bij mezelf inchecken. Mijn partner helpt me daar enorm bij. Soms betekent dat gewoon ‘nee’ zeggen. Dat is essentieel. Vroeger deed ik alles zelf, nu leer ik delegeren en geef ik anderen de ruimte om te kunnen shinen.”

Tekst: Joëlle Baelde
Beeld: Elisabeth Ismail Photography
Visagie: Make-up Your Event - Judith Looye