“Het begon met somberheid, niet mezelf zijn, slecht slapen, brain fog. Alsof ik een kater had, maar ik drink al jaren niet meer. Ik kon het niet linken aan stress op het werk of thuis.” Evi hoort dat het aan haar hormonen kan liggen. Ze luistert podcasts die veel te lang duren en waar ze net niks uit leert. “Vrouwen in de overgang zijn drúkke vrouwen, we staan volop in het leven. Ik zocht concrete antwoorden op concrete vragen.”

Die zoektocht resulteert in Bloedheet en tranen, een podcast, boek én theatershow waarin Evi wetenschappelijke inzichten van experts mixt met humor en persoonlijke verhalen. “Naast dat ik het gewoon leuk vond om te maken, is het hard nodig. Ik ervaar nog steeds schaamte, stilzwijgen of zelfs wegwuifreacties rondom de overgang. Het zou een hype zijn, overdreven, typisch vrouwengezeur. Maar hallo, de halve wereldbevolking gaat hierdoorheen. Die angst om ouder te worden heeft te maken met een standaard die we onszelf opleggen. Is het niet raar dat als we vruchtbaar zijn, we verstoppen dat we menstrueren, maar als we dan niet meer menstrueren, we blijven doen alsof we nog wel vruchtbaar zijn. Wanneer mogen we eigenlijk gewoon ‘vrouw’ zijn?”

Ik ervaar nog steeds schaamte, stilzwijgen en wegwuifreacties rondom de overgang

Wonderlijke wezens

Als ze een ding heeft geleerd tijdens het schrijven van dit boek, is het wel dat vrouwen wonderlijke wezens zijn. “Ons lichaam zit ingenieus in elkaar en ondergaat grote veranderingen, veel meer dan bij mannen. En toch zijn we eeuwenlang behandeld alsof we er niet echt toe doen of te ingewikkeld zijn voor wetenschappelijk onderzoek. Met als gevolg dat we pillen en behandelingen kregen die nooit écht op ons waren afgestemd.”

Het is dus tijd voor een inhaalslag. “Dat een neurowetenschapper uitlegt dat achter die vage klachten echt iets fysieks zit, stelt mij gerust. Die brain fog komt door nieuwe verbindingen die in onze hersenen worden aangemaakt. De overgang is daarmee geen achteruitgang, maar een soort systeemupdate van het vrouwenlichaam, net zoals dat gebeurt in de puberteit. Ik stapte over van de goede kant naar het scharniermoment. Mijn lichaam verandert, veroudert. Ik zal nooit echt meer gladder, strakker of sterker worden. Dat besef veroorzaakt een stukje rouw. Het is een kwestie van mijn jonge lichaam loslaten, mijn nieuwe lichaam omarmen en ermee leren werken.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Saron: ‘Bij vrouwen van kleur zijn overgangsklachten vaak heviger’

  Klik hier

Dubbele taak

Dat is knap lastig, aangezien vrouwen een dubbele taak hebben, vertelt Evi. “We werken én zorgen vaak nog meer dan mannen. Nu ik ouder word en bepaalde hormonen wegvallen, voel ik dat mijn lichaam die ratrace niet meer trekt. Dat heeft het eigenlijk nooit gedaan, maar vroeger kwam ik er nog mee weg. Ik hield het vol door alles volgens het boekje te doen. Elke dag een uur wandelen met mijn hond Zaza, krachttraining, gezond eten, regelmatig een yogasessie, sprintjes op de crosstrainer, vroeg gaan slapen, stoppen met alcohol.”

De overgang is geen achteruitgang, maar een systeemupdate van het vrouwenlichaam

Totdat haar trucjes op waren. “Als ik nu mijn tempo niet aanpas, krijg ik meer klachten, meer opvliegers, voel ik mezelf slechter. Ik ben niet lui, maar ik rust meer. Het lastige is dat veel vrouwen na hun veertigste eindelijk op die goede positie zitten, die gewilde job hebben. En dat ons lichaam het dan moeilijk maakt om mee te blijven draaien in die ongelooflijke ratrace. Echt: mannen hebben geen idee waar wij het over hebben.”

Er zijn vriendinnen die trots aan Evi vertellen dat ze helemaal geen last hebben van de overgang. “Maar dat betekent niet dat hun lichaam niet aan het veranderen is. In dat opzicht is het een voordeel om klachten te ervaren: dan ga je ermee aan de slag. Je botten worden brozer, je cholesterol schiet omhoog, je hebt meer kans op alzheimer, hart- en vaatziekten. Klachten of geen klachten, daar moet je iets mee. Toen ik jonger was zorgde mijn lichaam voor mij, nu moet ik voor mijn lichaam zorgen. Die gezonde leefstijl blijft belangrijk, niet om aan het schoonheidsideaal te voldoen, maar om mijn oude dag te ondersteunen.”

Toen ik jonger was zorgde mijn lichaam voor mij, nu moet ik voor mijn lichaam zorgen

Privileges

Natuurlijk zitten er ook mooie kanten aan de overgang. “We krijgen een andere rol. Door dat te aanvaarden en mezelf te informeren, durf ik in de kracht te gaan staan van de ouder wordende vrouw. Ouder worden brengt ook privileges met zich mee. Ik hoef niet meer mee te lachen of mezelf aan te passen. Ik verander steeds meer in mezelf en snap steeds beter wat mijn plek is in de wereld. In dat opzicht voelt de overgang als een bevrijding. Ik word ouder, ik ben onvruchtbaar, don’t mess with me. Door mijn rol – ik maak boeken en theater – wordt die houding misschien ook wel makkelijker geaccepteerd. Op kantoor kijken mensen je misschien gek aan als je ineens voor jezelf opkomt.”

Haar man en kinderen zijn inmiddels wel gewend aan de nieuwe Evi. “Ze merken wel dat ik duidelijker communiceer. Als ik het ergens niet mee eens ben, zeg ik dat gewoon. Dat zorgt eigenlijk juist voor mínder drama. Vroeger vond ik het ongezellig om vroeg naar bed te gaan. Dan probeerde ik wakker te blijven om met een half oog voetbal mee te kijken. Nu ga ik gewoon om kwart voor tien in bed liggen met een boek, als ik daar zin in heb. Ik aanvaard dat ik meer slaap nodig heb.”

Als we serieus genomen willen worden, moeten we onze overgang kunnen vieren

In plaats van de overgang wegstoppen, pleit Evi ervoor om deze nieuwe levensfase volop te vieren. “Het klinkt misschien onnozel. We denken al gauw: doe maar gewoon. Maar why, why? We eten een taartje bij onze eerste menstruatie, we vieren onze trouwdag, eten een beschuitje bij de geboorte van een nieuw kind. Er zijn tegenwoordig zelfs scheidingsfeesten. Als we serieus genomen willen worden, moeten we onze overgang kunnen vieren. Juist dan staan we in onze kracht. Mannen snappen het niet, want zij kunnen dat feestje nooit vieren. Dat vrouwen onvruchtbaar zijn en daar niet meer onzeker over zijn – dat is nieuw. Yes, ik word ouder, mensen gaan naar mij luisteren! Zo probeer ik de overgang aan mezelf te verkopen, en aan de wereld.”