Erna gaf haar puberzoon een keuze: ‘We huilden allebei toen hij vertrok’

Erna is moeder van vijf kinderen en oma van een kleinkind. Sinds zes jaar heeft ze een eigen trainingspraktijk, Humans Connect, “waarmee ik mensen train om emotioneel volwassen te worden en te leren luisteren naar hun eigen behoeftes”.

Haar kinderen – tussen de 26 en 11 jaar – hebben allemaal op hun eigen manier gepuberd. “De oudste ging weleens tegen afspraken in of ging stiekem weg. De tweede en derde lieten dat gedrag helemaal niet zien. Maar onze vierde, dat was wel een ander verhaal.”

Behoefte aan autonomie

In zijn tienerjaren werd het gedrag van Erna’s zoon steeds lastiger voor haar en haar man. “Voor die tijd was onze band goed. Het was gewoon een lief kind. Hij speelde lekker, had vriendjes, ging naar school. Hij vertelde nooit zoveel over zichzelf, dat deden mijn dochters wel. Het was niet een kind dat om mij heen hing. Hij wilde vooral graag vrijheid en voetballen met zijn vriendjes.”

Hij wilde vooral graag vrijheid en voetballen met zijn vriendjes

Met school kreeg hij steeds meer moeite. “Hij vond het gewoon niks aan. Naarmate hij meer ging puberen, zag hij steeds minder het nut van school in. Zijn behoefte aan autonomie werd steeds groter. Eigenlijk vind ik dat logisch als je ouder wordt: zelf je eigen ding bepalen hoort bij de groei naar volwassenheid. Maar school stond dat voor hem in de weg; daar moet je gewoon doen wat er gezegd wordt, of je dat nou wilt of niet.” Wanneer vanwege de coronamaatregelen de scholen sluiten, is haar zoon blij. “Dat vond hij fantastisch. Hij merkte: als ik niet naar school ga, heb ik veel meer vrijheid.”

Extremer gedrag

Toch bleef het niet bij een afkeer van school. “Mijn zoon wilde steeds meer afspreken met vrienden, op een gegeven moment echt elke avond én in de weekenden. Daarbij hield hij zich steeds slechter aan onze afspraken. Hij kwam niet thuis op de afgesproken tijd en bleef soms zomaar een hele nacht weg, zonder ons daarvan op de hoogte te brengen. In zo’n twee jaar tijd werd dat steeds extremer.”

Vertrouwen is nodig om als gezin met elkaar te kunnen leven

Erna merkte dat ze haar zoon niet meer kon vertrouwen. “Als wij afspraken maken en je komt ze niet na, dan gedraag je je onbetrouwbaar en respectloos. Terwijl dat voor mij juist kernwaarden zijn. Vertrouwen is nodig om als gezin met elkaar te kunnen leven. En vervolgens leert mijn kind onbewust dat hij daarin keihard over mijn grenzen heen kan gaan, zonder consequenties.”

Je zou zeggen: in zo’n periode is het moeilijk om nog in verbinding te blijven met je kind. Erna ervaarde dat anders. “We hadden nog wel gesprekken waarin hij aanwezig kon zijn en ik zijn behoeften en gevoelens kon erkennen. Daardoor voelde ik me nog wel verbonden met hem. Maar dat betekende niet dat hij naar mij luisterde en deed wat ik wilde. Ik kreeg geen erkenning van hem terug, zoals een volwassene dat zou doen. Maar verbinding met een puber zie ik dus ook anders. Voor mij is het belangrijk dat mijn kind ervaart: ik mag er zijn, ook al doe ik niet wat mijn ouders willen. Dan word ik niet afgekeurd en krijg ik geen straf.” 

Tekst gaat hieronder verder.

• Een puber in huis? Dan herken je dit!

  Klik hier

Een keuze

Op het dieptepunt gaf Erna haar zoon een keuze: óf hij hield zich aan de afspraken, óf hij kon een ander woonadres zoeken. “Het was niet zo van: wij zijn hartstikke boos op jou en als jij niet doet wat wij willen, dan hoepel je maar op. Zo was het helemaal niet. Voor mij was het juist vanuit liefde. Mijn liefde naar mezelf én mijn kind toe zorgen ervoor dat ik grenzen heb. Dat ik mijn kind ruimte geef, zonder dat ik hem verplicht om te doen wat ik zeg.”

Ik moest mijn zoon loslaten, maar ik wist: God zorgt

Haar zoon koos ervoor om weg te gaan. “Hij en ik huilden allebei toen hij op zijn fiets vertrok, met een vuilniszak vol kleding. Het sneed door mijn ziel. Wat mij hielp was het Bijbelverhaal over de verloren zoon. Daarin verlaat een zoon zijn vader, maar die vader geeft hem een zak geld mee. Die laat hem gewoon gaan. Dat was voor mij echt een bemoediging. Ik moest mijn zoon loslaten, maar ik wist dat er een God is die zorgt. Dat hoefde ik niet allemaal zelf in de hand te houden.”

Terugkeer

Na zijn vertrek verbleef haar zoon bij een schoolvriend. “In eerste instantie vond hij het daar héérlijk. Nu kon hij gewoon zelf bepalen wat hij wilde. Maar al snel kwam hij erachter dat er in dat gezin ook regels waren. En zijn vriend was wat ouder, dus die was al door deze fase heen en veel verstandiger. Mijn zoon merkte langzaam maar zeker: zo raar waren die regels van mijn ouders niet. Na twee weken kwam hij weer bij ons terug.

Achteraf was dit een heel mooie ontwikkeling. Mijn man en ik zijn dicht bij onszelf gebleven en we hebben in de praktijk laten zien wat het doet als je grenzen overschrijdt. Dat het gevolgen heeft. We hebben ook geen ruzie gehad, hè? Het is in rust verlopen. Ik geloof dat hij zich in deze situatie altijd welkom en geliefd heeft gevoeld.”

Voor mij is respect veel belangrijker dan ergens hetzelfde over denken

Stoppen met school

Toch waren de problemen niet in één klap voorbij. “School bleef ingewikkeld voor hem. Hij zat in zijn examenjaar en moest nog vier maanden naar school. We pushten hem om te gaan. Het moet, dacht ik in die tijd nog. Maar op een gegeven moment was het gewoon klaar, hij stopte ermee. Toen hebben we samen gekeken wat hij nodig had en hoe hij dat voor zich zag. Daar hebben we naar geluisterd. En het mooie is: toen is zijn gedrag echt positief veranderd.”

Inmiddels is Erna’s zoon 20. “Hij woont nog thuis. Het is een zorgzame jongen. Communicatie is nog steeds niet zijn sterkste kant, maar we hebben een fijne band met elkaar. Wel leeft hij anders dan onze wens is. We denken anders over bepaalde zaken. Onze visie hebben we aan hem uitgelegd, maar hij is nu volwassen en heeft net zoveel recht op zijn eigen kijk, ook al ben ik het daar niet mee eens. Voor mij is respect veel belangrijker dan ergens hetzelfde over denken. Hij wordt niet afgekeurd door ons en dat geeft verbinding.”

• Drie generaties over de puberteit: 'Jullie hadden het echt veel makkelijker'

  Klik hier