In het sfeervol ingerichte huis in Vleuten, met warme crème- en beigetinten, zit Davids vrouw Damaris aan de eettafel achter haar laptop. Ze typt nog wat laatste woorden. Wij schuiven aan dezelfde tafel met een kop koffie. Een grote golden doodle, door wie ik net luid blaffend ben verwelkomd, komt pal naast me zitten. Zijn kop steekt boven de tafel, waardoor hij het gesprek nauwlettend in de gaten kan houden. Terwijl we door een aantal spreuken gaan om te kiezen, komt de spreuk ‘Wie een eerlijk antwoord geeft, is als iemand die een kus op je lippen drukt’ voorbij. De harige vriend tilt zijn kop schuin naar rechts bij het horen van het woord ‘kus’. We schieten in de lach. Vervolgens stuit David op een voor hem zeer indringende spreuk. Het weerspiegelt de eerste jaren van zijn leven.

Ik was mijn vaders beminde zoon, mijn moeders lieveling.

“Alles wat te maken heeft met vaders en moeders roept veel bij mij op. Met name bij ‘moeder’. Mijn moeder was jong toen ze overleed, 49. Ik was toen acht, een nakomertje: mijn broer is zes jaar ouder dan ik en mijn zus vijf jaar. Ik ging altijd tussen de middag naar huis om een broodje te eten met mijn moeder. Die bewuste middag was ze er niet. Als achtjarige dacht ik dat ze het was vergeten, dus ik schreef haar een boos briefje. In die tijd waren er nog geen mobiele telefoons. Aan het einde van de dag kwam mijn zus mij ophalen van school, iets wat ze eigenlijk nooit deed. Ze vroeg me: ‘Weet jij waar mama is?’ Dus ik vertelde dat ze er tussen de middag ook niet was.

We zagen een politieauto voor het huis staan en ik wist: dit is niet goed

We liepen samen naar huis en zagen een politieauto voor het huis staan en ik wist: dit is niet goed. Mijn broer en mijn beste vriend waren binnen. En een politieagent. Mijn vader was in Polen voor zijn werk, dus die kwam pas later die avond thuis. De agent zei zonder omhaal van woorden: ‘Jullie moeder is dood.’

Als achtjarige wist ik heel goed dat ik haar niet meer ging zien. Dood is dood. Dat verdriet voelde ik wel, maar tegelijkertijd speelde ik diezelfde avond met nieuw speelgoed dat een familielid had gekocht. Ik besefte pas later wat ik miste. Toen kreeg ik paniekaanvallen, omdat ik het allemaal had opgekropt en het eruit moest. Omdat mijn moeder was overleden aan een hartstilstand, dacht ik telkens dat ik een hartaanval kreeg.

Omdat mijn moeder was overleden aan een hartstilstand, dacht ik telkens dat ik een hartaanval kreeg

Mijn vader was na twee jaar hertrouwd en ik zei tegen mijn stiefmoeder: ‘Volgens mij ben ik depressief of zo.’ Toen kwam pas echt de verwerking. Damaris bracht het later voor mij onder woorden: ‘Ik merk dat je niet genoeg onvoorwaardelijke liefde hebt gehad.’ Dat was het. Mijn vader houdt wel echt van mij hoor, maar hij is een traditionele vader, een binnenvetter, en altijd aan het werk. Ik denk dat een vader vaak iets voorwaardelijkers heeft dan een moeder, dus daar lag de nadruk op bij ons thuis. Ik weet niet of je daar ooit helemaal van afkomt. Hij zei vaak tegen me: ‘David, je moet hard werken, je moet iets terugdoen voor de samenleving.’ Dat had hij zelf altijd gedaan. Ik voel daarin ook bewondering voor hem. Mijn vrouw raadde me therapie aan, maar ik weet niet of het echt iets voor mij is. Ik ben beschadigd, dat denk ik wel, maar ik ga er niet onder gebukt.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Rianne over vroegkinderlijk trauma: ‘In de eerste jaren wordt onze basis gelegd’

  Klik hier

Hoelang nog, luiaard, zul je blijven slapen, wanneer kom je uit bed?

“Ik denk niet dat veel mensen zouden zeggen dat ik een luiaard ben. Ik ben rustig, maar werk heel hard. Op de middelbare school deed ik niet echt mijn best, maar vanaf het moment dat ik serieuzer werd, heb ik altijd hard gewerkt aan mijn ontwikkeling. Ik denk dat dat deels komt door het voorbeeld van mijn vader, en dat voorwaardelijke. Dat ik het eigenlijk toch moet verdienen. Ik ben in die zin ook een people pleaser. Ik heb altijd het gevoel: stel ik mensen teleur, wat zullen mensen wel niet van me vinden?

Ik kan m’n gezin en mezelf helemaal voorbijlopen

Soms werk ik te hard en loop ik mijn gezin voorbij. En mezelf. Dat is iets waar ik mee worstel. Als dingen lastig zijn, denk ik al snel: ik ga werken. Ik hou ook gewoon van mijn werk. Maar sommige mensen zullen mijn manier van functioneren niet helemaal gezond vinden. Ik luister bijvoorbeeld een podcast op dubbele of driedubbele snelheid om zo veel mogelijk informatie tot me te nemen. Ik heb gewoon weinig behoefte aan even ontspannen of iets leuks doen. Over het algemeen kan ik veel hebben, denk ik. Ik ben mentaal best sterk, maar ik slaap wel vaak kort.” Lachend: “Dat kunnen ook famous last words zijn van iemand die vlak daarna in een burn-out terechtkomt.”

Een mens stippelt zijn weg uit, de HEER bepaalt de richting die hij gaat.

“Ik heb bij God nooit het gevoel gehad dat ik iets moest verdienen. God en Jezus zijn voor mij een baken van onvoorwaardelijkheid. Na het overlijden van mijn moeder heb ik een fase gehad dat ik niet geloofde. Toen een oom zei dat ze een engeltje in de hemel was, kon ik daar helemaal niets mee. Voor mij was ze gewoon dood.

Mijn moeder nam ik niets kwalijk, maar God wel

Ik weet nog heel goed dat we als gezin met z’n vieren aan de rand van het graf stonden en de kist naar beneden ging. Toen voelde ik een enorme verlatenheid. Door mijn moeder en door God. Mijn moeder kon ik niets kwalijk nemen, maar God wel. In die periode merkte ik niks van God. Ik dacht een tijdje atheïst te zijn. Toch kwam ik uiteindelijk tot geloof, juist door er rationeel over na te denken en het te onderzoeken. Ik ervaar God nu als een bron van steun en rust. Zeker Jezus. Die vind ik briljant. Hij is voor mij het antwoord op cynisme, nihilisme en zinloosheid. Hij biedt vervulling in dit leven en perspectief op een leven dat doorgaat.”

Wat is jouw lijfspreuk?

‘Je bent afkomstig van het geslacht van heer Adam en vrouwe Eva. Dat is aan de ene kant eervol genoeg voor de armste schooier om met opgeheven hoofd te lopen en aan de andere kant genoeg schande voor de hoogste keizer om met gebogen schouders te lopen.’

“Dat is een uitspraak van C.S. Lewis in De Kronieken van Narnia die voor mij veel betekenis heeft. Als je faalt of je hebt pech in het leven, dan kun je jezelf eraan herinneren dat je een kind van de Koning bent. Daar kun je je aan optrekken. Maar als je on top of the world bent, succesvol, rijk, dan is het ook genoeg om jezelf daaraan te herinneren. Dat je niet beter bent dan anderen. Uiteindelijk stammen we allemaal af van dezelfde zondige mensen. Daar zit iets heel erg gelijkwaardigs in.”