Hij was aardig, lachte veel, was geïnteresseerd en hoffelijk. Claudia was smoorverliefd op Johan en ze hadden een fijne verkeringstijd van ruim een jaar. “Slechts één keer gebeurde er iets opmerkelijks. Hij liep ineens weg omdat ik iets zei. Ik bleef verdrietig en verbijsterd achter. Later zag ik hem weer en vroeg ik waarom hij dat deed. Ik bleef doorvragen, tot hij snauwde dat ik m’n mond moest houden. Vervolgens ging hij over tot de orde van de dag, alsof er niets gebeurd was”, vertelt Claudia. “Toen ik hem een paar dagen later weer zag, was hij even lief en gezellig als altijd, dus verdween het voorval naar de achtergrond. Ik ben conflictmijdend opgevoed en dat speelt hierin waarschijnlijk een rol. Daarna gebeurde er in onze verkeringstijd nooit meer zoiets.”

Verbale agressie

Hun trouwdag herinnert Claudia zich als ‘geweldig’. “Na het trouwfeest gingen we naar huis. Johan ging als eerste de trap op en ik volgde. Onderaan de trap drukte ik op het lichtknopje. Toen begon Johan te schreeuwen en hij gaf een klap op de lichtknop bovenaan de trap. Ik kreeg een lading verbale agressie over me heen en stond aan de grond genageld”, haalt Claudia geëmotioneerd op. “Ik deed het licht weer aan, maar Johan sloeg het weer uit. Ik was meegaand, dus durfde niet op m’n strepen te gaan staan. Ik werd angstig, want zijn agressie was erg groot.”

Ik werd angstig, want zijn agressie was erg groot

Zo goed en kwaad als het ging, liep Claudia in haar bruidsjurk de trap verder op. “Toen ik de slaapkamer in kwam, deed hij het licht daar ineens wel aan. Heel verwarrend”, zegt ze. „Als je net getrouwd bent en naar de slaapkamer gaat, ben je in gedachten ook bezig met wat er in bed gaat gebeuren. Dat bewaarden we voor in het huwelijk. Maar het verlangen was meteen weg. Toen ik in m’n ondergoed stond, ging Johans blik keurend langs me, zonder enige uitdrukking. Alsof ik een koe was die gekeurd moest worden. ‘Ik heb geen zin, ik ga slapen’, zei hij. Hij vroeg me om bij hem te komen liggen. Dat deed ik, maar ik vond het vreselijk. Als ik eraan terugdenk, word ik er weer emotioneel van. Ik was compleet lamgeslagen. Het lieve, wat ik van Johan kende, was weg.”

Op eieren lopen

De volgende ochtend deed Johan alsof er niets aan de hand was. “We gingen op huwelijksreis en zaten uren in de auto. Hij was heel gezellig en onderhoudend. De huwelijksreis was fantastisch. Johan was weer de man zoals ik hem had leren kennen”, vertelt Claudia. Dit patroon herhaalde zich steeds in ons huwelijk.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Hoe kun je een narcist herkennen?

  Klik hier

 “Achteraf leerde ik dat het ‘hoovering’ heet. Ik herkende het nooit, omdat Johan het elke keer in andere dingen zocht. Hij was heel vriendelijk en als ik me daardoor dicht bij hem voelde en liefdevol reageerde, voelde alles goed. Dan schoof ik de negatieve herinneringen weg. Totdat Johan, zonder bijzondere aanleiding, weer uitbarstte. Die uitbarstingen waren onvoorspelbaar. Eerst ging het over een lichtknopje, maar daarna bijvoorbeeld over dat ik de plantjes niet goed verzorgde. Het was altijd iets eenmaligs. Ik liep op steeds meer vlakken op eieren, maar Johan vond altijd weer iets anders.”

‘Ik ga niet mee’

Toen ze kinderen kregen, reageerde Johan zich ook op hen af. “Dat vond ik het ergste. We zouden eens gaan kamperen en stippelden de reis begin dat jaar al uit. We hadden er veel zin in. Tegen de tijd dat de vakantie aanbrak, pakte ik alles in. Maar Johan deed niets. Op een gegeven moment vroeg ik waarom hij niets inpakte. Op vlakke, ijskoude toon zei hij: ‘Ik ga niet mee.’ Daar had hij niet alleen mij, maar ook de kinderen mee. We zouden die nacht vertrekken, maar bleven nu thuis. In gedachten zie ik mijn kinderen nog staan met de teleurstelling op hun gezichten. Het was alsof er een zwaard door mijn ziel ging. Ik voelde me totaal ontredderd”, vertelt ze.

“Het jaar erop verliep exact hetzelfde. Maar nu was ik voorbereid. Toen Johan zei dat hij niet ging, vertrok ik wel met de kinderen. We hadden een hele leuke vakantie. Ondanks al het verdriet, voelde ik me vaak ook gelukkig. Toen we terugkwamen, was Johan een week stil. Dat wordt een stiltebehandeling genoemd.”

Het was alsof er een zwaard door mijn ziel ging. Ik voelde me totaal ontredderd

Kapot

Claudia reageerde op de uitbarstingen van Johan door terug te ‘vechten’. “Als hij mij uitschold, schreeuwde ik terug. Ook probeerde ik hem te straffen. Zo onthield ik hem mijn lichaam. Maar het had geen effect. Mijn heftige emotionele reacties bleken achteraf juist voeding voor zijn woede te zijn”, zegt Claudia. “Dit ging jaren achter elkaar door. Ik ging eraan kapot. Doordat ik continu uitbarstingen probeerde te voorkomen, wist ik niet meer wie ik zelf was.”

“Op een avond had ik geen idee meer wat ik moest. Ik greep m’n fiets, reed weg en bad tot God. Ik heb sowieso heel veel gebeden. Niemand wist wat er bij ons aan de hand was, want Johan isoleerde me mentaal. Hij zei van allerlei mensen dat ik hen niet kon vertrouwen, zelfs van mensen uit onze kerk. Daarom durfde ik niemand mijn verhaal te vertellen. We woonden in een dorp waar geroddeld werd en ik was bang dat straks iedereen het wist.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Vermoord omdat je vrouw bent: ‘Hij kon het niet verkroppen dat zij doorging met haar leven’

  Klik hier

Verhoord

“Er was één vrouw waarvan ik wist dat ze te vertrouwen was. Daarom bad ik tot God: ‘Wilt u die vrouw op mijn pad brengen?’ Ik kwam haar inderdaad tegen. Mijn gebed was verhoord! Ze was een brief aan het posten. Ik stopte bij haar en kon alleen nog maar huilen. Ze nam me mee naar huis en ik vertelde alles”, zegt Claudia. “Ze hielp me om vanuit het geloof steviger te staan en mezelf te beschermen. Johan schold me vaak uit voor lelijke dingen, zoals rotwijf en waardeloos mens, en zei vaak dat er met mij niet te leven viel. Deze vrouw leerde mij dat dit leugens zijn en dat ik mocht weten dat ik een geliefd kind van God ben.”

Schild

Daar klampte Claudia zich aan vast. “Johans woorden kwamen evengoed binnen, maar in gedachten hield ik een schild voor me en vertelde ik mezelf dat het leugens waren. Daardoor hield ik me staande”, legt Claudia uit. “De vrouw adviseerde me ook om te gaan werken, wat ik toen nog niet deed. Ik zette de stap en dat heeft me erg geholpen. Ik kreeg te horen dat ze blij met mij waren en me een fijne collega vonden. Het ondersteunde me in de gedachte dat wat Johan zei, leugens waren.”

’s Avonds aan tafel kregen de kinderen vaak de volle laag

Claudia kreeg ook praktische tips voor haar omgang met Johan. “’s Avonds aan tafel kregen de kinderen vaak de volle laag over allerlei flauwe dingetjes. Ze mochten bijvoorbeeld niet met hun hand onder hun hoofd zitten. De vrouw adviseerde mij om dan niets te zeggen, maar de kinderen bij hun hand te pakken en te zeggen dat ik met hen boven ging eten. Dat deed ik. Dit soort reacties hadden veel meer effect dan het ‘terugvechten’. Hoewel Johan me er wel altijd voor strafte, bijvoorbeeld met een stiltebehandeling.”

Bloed

“Johan schold met zijn mond, maar hield bij mij zijn handen thuis. Op een avond moest mijn zoon – inmiddels puber – van Johan de tv uitdoen. Dit vertikte hij. Johan schreeuwde en duwde hem tegen de muur. Daarbij riep hij dat mijn zoon hem aan moest kijken. Ook dat deed hij niet. Johan had een voorwerp in zijn hand en begon ermee te slaan”, herinnert Claudia zich.

“Toen ik thuis kwam van mijn werk, zag ik bloed en een grote paarse plek in het gezicht van m’n zoon. Dat ging veel te ver! Ik belde de Kinderbescherming. Er kwam een onderzoek, maar Johan weigerde alle medewerking. Uiteindelijk werd er geen maatregel opgelegd, maar kreeg ik het advies om te scheiden. Ik was boos, want het voelde onrechtvaardig: ík moest weggaan, de dader ging vrijuit.”

Johan had een voorwerp in zijn hand en begon ermee te slaan

Trouw beloofd

Ondanks alles wilde Claudia niet bij Johan weg. “We hadden elkaar trouw beloofd, samen met God. Dat weegt voor mij nog steeds zwaar. Het is geen contract dat je zomaar kunt ontbinden. Bovendien had ik ervaren dat God ons samen had gebracht en bleef ik hoop houden”, legt ze uit.

“Tijdens een opleiding voor een andere functie leerde ik meer over persoonlijkheidsstoornissen, zoals narcisme en borderline. Dat kwam hard binnen. In een boekje over narcisme las ik dat je met zulke mensen niet kunt leven en dat weggaan de enige optie is. Maar nóg twijfelde ik. Ik las een advies hoe je het beste met een persoon met narcisme om kunt gaan en dat is totaal negeren. Ook wel de Grijze Steen Methode genoemd. Daarmee hield ik het nog zeven maanden vol.”

Wegwezen

Inmiddels waren hun kinderen de deur uit. “Nu had Johan nog maar één persoon over waarop hij zijn agressie kon botvieren. Alles werd veel heviger. Bovendien zat ik al een jaar in de ziektewet vanwege een lichamelijke aandoening”, zegt ze. “Op een ochtend stond ik in de badkamer. Johans telefoon ging en ik hoorde hem opnemen. Toen ik zijn stem hoorde, was het alsof de bliksem insloeg. Ik begon te beven, te zweten en m’n hart ging als een razende tekeer. Ik kon nog maar één ding denken: wegwezen! In stilte pakte ik wat spullen en ging ik er met de auto vandoor.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Yesim Candan over toxische relaties herkennen en stoppen: ‘Deze mannen willen een vrouw bezitten en controle over haar hebben’

  Klik hier

Verlies

Claudia ging nooit meer naar Johan terug. Na een heel proces zijn ze inmiddels zo’n vier jaar gescheiden. “Ik bleek PTSS te hebben, waarvoor ik een intensieve behandeling kreeg. Het gaat nu best goed met me. Ik woon op een plekje waar ik me thuis begin te voelen en krijg nieuwe contacten”, vertelt ze. “Daarnaast zit ik nog in een rouwproces. Ik verloor mijn huwelijk, ook al was het een slecht huwelijk. Bovendien ben ik niet meer teruggegaan naar mijn dorp en de kerk waar ik het heel goed had. Ik kreeg met veel verlies te maken en dat komt regelmatig nog boven.”

Heling

Claudia put troost uit de Bijbel en ervaart dat God haar door alles heen helpt. “En hoe krom het ook klinkt, dankzij dit huwelijk ben ik een mooier mens geworden. Ik ervaar Gods liefde en mag daarvan uitdelen. Ik loop bijvoorbeeld mee met mensen in nood die op mijn pad komen. Ook schreef ik mijn verhaal op in een boek. Want door wat ik zelf meemaakte, kan ik anderen met nood heel goed begrijpen.”

Lees het hele verhaal van Claudia in haar boek Hanna, van trauma naar victorie.

*Claudia’s naam is om privacyredenen gefingeerd. Haar echte naam is bij de redactie bekend.