We spreken elkaar aan de eettafel van Esther. In een prachtig pand in Amsterdam, waar ze eerst met haar man en drie kinderen woonde. Nu haar kinderen het huis uit zijn, krijgt hond Molly alle aandacht. Zij staat ons al op te wachten bij de deur en begroet ons enthousiast. Na haar eerdere boek ‘Moeders’ zijn nu de ‘Vaders’ aan de beurt. “Ik ben de eerste generatie vrouw die zoveel meer kon zijn dan alleen moeder of vrouw van. Er waren allerlei rollen voor ons beschikbaar en die wilde ik ook heel graag pakken. Maar naarmate ik ouder werd, kwam ik erachter dat ik het meest ben gevormd door het moederschap.” Een realisatie die de auteur en oud-hoofdredacteur van JAN Magazine niet had verwacht. “Ben ik daar nu feminist voor geworden?” In haar vorige boek sprak ze met allerlei vrouwen die méér zijn dan alleen moeder, maar waar het moederschap wel belangrijk voor hen is. In dit boek komen de vaders aan het woord.

Vaders moeten emotioneel betrokken zijn en de zorg meedragen.

Transformatie

Want die vaders hebben in de afgelopen vijftig jaar een transformatie ondergaan. Van de afstandelijke vader die met een klop op de schouder vroeg naar het cijfer van het proefwerk, zijn we gegaan naar een vader die een kind omhelst en vraagt hoe het met ‘m gaat. “De stap dat vaders met hun kinderen ook een emotionele verbinding aangaan is vrij nieuw voor hen en dat voorbeeld hebben ze van huis uit niet altijd gehad.” Vrouwen zijn meer getraind om over gevoelens en relaties te praten – ook met elkaar. Bij mannen is dit anders, voor hen is dat vaak nieuw terrein. “Vandaag de dag wordt er best een appèl gedaan op die vader. Vaders moeten emotioneel betrokken zijn en de zorg meedragen en dat terwijl ze dat voorbeeld vaak zelf niet hebben gehad als kind.”

Lees verder onder de foto.

Esther Goedegebuure.

Dat geldt ook voor Esther. “Mijn ouders waren heel jong toen ze mij kregen; ze studeerden nog. Dat vond ik in die tijd heel erg cool.” Door het kleine leeftijdsverschil leek het “heel dichtbij”, legt Esther uit. Maar als ze nu naar de band tussen haar man en de kinderen kijkt, realiseert ze zich dat hij meer met hen verbonden is. “Dat je als vader of moeder contact wilt maken met je kind, heb ik op die manier niet zo ervaren.”

Wij waren vroeger niet zo vertrouwelijk met onze ouders.

Het slechte voorbeeld

Zoals gezegd komen 25 uiteenlopende vaders aan het woord. Een voorbeeld is Özcan Akyol, die opgroeide met Turkse ouders. “Dat was een hele slechte vader-zoonrelatie”, vertelt Esther ons. “Waardoor hij heel gedreven is om het zelf allemaal te compenseren. Hij blijft zijn kinderen maar vertellen hoe trots hij op hen is, omdat hij dat vroeger zelf heeft gemist.”

In het boek komt ook Rick Paul van Mulligen aan bod. De acteur heeft een bijzondere gezinssamenstelling: hij is getrouwd met een man en samen met een vrouw hebben zij twee kinderen. “Het is een mooi verhaal, want hij komt uit een heel christelijk milieu in Noordoost-Groningen en zijn ouders zijn altijd achter hem blijven staan.” Door de diversiteit aan verhalen hoopt de auteur dat mensen zich kunnen herkennen in een van de verhalen.

Hij blijft zijn kinderen maar vertellen hoe trots hij op hen is.

“Neem Bart Chabot. Hij heeft vier zonen, maar groeide op met een gewelddadige vader én moeder. Juist daardoor is hij iemand geworden die ontzettend toegewijd is aan zijn eigen gezin. Dat vond ik interessant: hoe kun je zo’n hechte band opbouwen als je zelf geen goed voorbeeld hebt gehad?”

Kwetsbaarheid

Een gesprek dat indruk op Esther maakte, was met auteur A.F.Th. van der Heijden. Hij verloor zijn enige zoon Tonio en schreef daar een boek over. “Ik vond het bijzonder dat hij dat aan mij wilde vertellen. Tegelijk vond ik het moeilijk om ernaar te vragen. Ik heb zelf drie gelukkige, gezonde kinderen, en dan zit je tegenover iemand die zijn kind heeft verloren. Dat heeft me diep ontroerd.”

Ook Lodewijk, de man van Esther, staat in het boek. Tijdens een reis naar Costa Rica, waar Esther met haar man en dochter was, ontstond het hoofdstuk. “Ik zag hoe hij met onze dochter in gesprek was. Ze vertelde hem dat ze voor het eerst verliefd was, en ik vond het zo bijzonder dat ze dat met hem deelde — zo vol vertrouwen.” Volgens Esther laat het zien hoe het vaderschap is veranderd: “Wij waren vroeger niet zo vertrouwelijk met onze ouders; dit soort gesprekken voerden we met vrienden. Onze dochter deelt het juist met haar ouders. Dat zegt veel.”

Cultuurverandering nodig

De deskundigen die Esther sprak, leverden ook inzichten op. “In de ontwikkeling van een kind zie je dat kinderen met een emotioneel betrokken vader het beter doen op school. Ze functioneren cognitief sterker. Dat soort metingen is waardevol, omdat het laat zien dat je als overheid de samenleving zo moet inrichten dat vaders betrokken kunnen zijn—bijvoorbeeld met betere verlofmogelijkheden.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Bas: ‘Vroeger was vader zijn leuker (want je hoefde minder te doen)’

  Klik hier

Hoewel verlof inmiddels beter is geregeld dan vroeger, is de cultuur nog niet altijd zo dat mannen het ook echt opnemen. “Dan denken ze: straks krijg ik die promotie nooit.” “Als het voor iedereen normaal wordt om werk en zorg te verdelen, ontstaat er een cultuur waarin je je niet hoeft te schamen — of te denken dat je een natte wind bent — omdat je bij je kinderen bent.”

“We zijn allemaal anders, en toch lijken we in veel dingen op elkaar. Ouders voelen onzekerheid en twijfel, maar ook het verlangen om het goed te doen. Dat kan ontzettend troostend zijn — en herkenbaar.”

Vaders, Esther Goedegebuure, Lebowski, 304 blz., €22,99

Beeld: Brenda van Leeuwen.