"Ik ben opgegroeid in een Gereformeerde Bondskerk, waar veel taal was en weinig symboliek. Toen ik achttien was vond ik tijdens een katholieke viering zoveel schoonheid – in de taal, de symbolen, maar vooral ook in de lichamelijkheid van geloven.

Met de ontzuiling zijn we veel van wat ons bindt kwijtgeraakt. We leven nu in een samenleving waarin alles plat en productief moet zijn. De zin van het leven is veranderd in iets wat je kunt kopen, iets wat je krijgt bij een paar nieuwe schoenen of een dure vakantie. Tegelijkertijd zijn we collectief bang: voor elkaar, voor de toekomst, voor nare gevoelens, voor ons eigen zeer. Wanneer maken we ruimte voor die emoties? Wanneer gunnen we onszelf tussentijd, of sluiten we iets samen af?"

We leven nu in een samenleving waarin alles plat en productief moet zijn

"In Rotterdam maakte ik op een plein eens ruimte om te rouwen. Het was een uitnodiging om een gouden traantje te laten voor iemand die ze misten. Op een spiegel, omdat rouw en verlies veranderen hoe je naar jezelf en de wereld kijkt. Twee stoere gasten sprongen van hun fiets en waren helemaal ontroerd. Ze zeiden: ‘Wow, wat mooi dat dit hier kan, dat kan eigenlijk nergens!’

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Waarom rituelen zo belangrijk zijn

  Klik hier

Auteur en monnik Anselm Grün zegt: ‘Wie nooit een deur dicht doet, staat altijd op de tocht.’ Ik denk dat we als moderne mensen continu op de tocht staan. Kijk eens naar de coronaperiode. Die is eigenlijk stilzwijgend voorbijgegaan. We hebben ons nooit afgevraagd of we niet nog even moeten stilstaan bij alle pijn van toen. Laat staan dat er veel aandacht is voor mensen die door long covid getroffen zijn, en langzaam in hun eigen huizen verdwijnen."

Ik herinner mensen aan de rituelenmaker in zichzelf

"Op zulke momenten zijn rituelen heel belangrijk. Het zijn tussenruimtes, overgangsperiodes. Het is geen makkelijk werk – een ritueel maken dat voor iedereen werkt vraagt teerhartigheid en fijngevoeligheid. Maar als ik zie dat mensen er ruimte door krijgen voor zichzelf en voor wat er leeft, en daarbij verbinding ervaren met anderen, maakt mij dat heel gelukkig.

Ieder mens draagt verhalen met zich mee waar rituelen in wonen. Ik ‘luister’ deze verhalen tevoorschijn om betekenis te vinden. Ik maak dus eigenlijk geen rituelen, want die zijn er al. Ze wonen in onze woorden en verlangens. Ik herinner mensen aan de rituelenmaker in zichzelf.”