Edwin (46) en Anne* (47) wonen in een kleine dorpsgemeenschap, een soort Dik Trom-dorp, waar iedereen elkaar kent. Een fijne en rustige plek voor hun twee kinderen van 11 en 13. Hij werkt in de journalistiek, zij is kunstenaar. “Allebei zijn we enorme ADHD’ers. Ik de enigszins georganiseerde, Anne de ongereguleerde chaoot.”
De eerste signalen dat er meer speelde dan alleen ADHD, dienden zich zo’n vier jaar geleden aan – toen nog klein en onschuldig. “Anne werd nóg vergeetachtiger dan normaal: sleutels op allerlei plekken, brillen kwijt, afspraken vergeten, dat werk. Alleen werd de mistige laag om haar heen steeds dikker.”

Vurig

Wat ook veranderde? Haar temperament. “Anne is vurig, vol passie en emotie. Dat vuur zat altijd al in onze relatie, alleen merkte ik dat onze discussies heviger werden. Ze escaleerden van haar kant vaak en snel in boosheid. Zodra ik haar dan tot rede probeerde te brengen, volgde steevast een nog bozer verweer. Mijn gesus gaf haar het gevoel dat ik haar niet serieus nam, dat haar onrust er niet mocht zijn. Heel ingewikkeld allemaal.”
Edwin probeert van nature de harmonie te bewaren. “Ik breng dingen graag speels, met een knipoog. Maar nu werkt dat totaal niet. Alles wat ik zeg, komt binnen als kritiek. Met als gevolg nog meer conflict. Uiteindelijk trekken we ons allebei terug. Heel vervelend.”

Het lijkt soms alsof ik een relatie heb met een heel ander persoon

Erin gegleden

Als je je been breekt, kun je vaak precies vertellen waar het misging. Voor de overgang ontbreekt zo’n duidelijk herleidbaar beginpunt, weet Edwin inmiddels. “Je glijdt er langzaam in. Pas achteraf zie je: o ja, dit speelt al jaren, terwijl nu pas de klassieke opvliegers voorzichtig om de hoek komen kijken. Waar ik nooit over nagedacht heb, maar waar het eigenlijk allemaal begon? Toen haar geur veranderde, vooral haar zweet. Dat klinkt misschien als iets kleins, maar geur doet onbewust zo veel met je. Het kan bijna bevreemdend zijn.”

Monster

Wat Edwin vooral ziet bij Anne: verwarring en onzekerheid. “Ze beschrijft het als permanente mist. Ze probeert dingen, maar veel loopt in de soep. Dat geeft continu stress. En haar ADHD wordt door die hormonen echt uitvergroot. Dat blijkt een monster te zijn. Superonhandig, voor haar én voor ons, want ik mis de vrouw die ik vroeger naast me had. Het lijkt soms alsof ik een relatie heb met een heel ander persoon.”

Soms lijkt zijn eigen huis een mijnenveld. “Ik weet nooit wanneer ik verkeerd stap en er iets ontploft, waardoor ik voortdurend op mijn hoede ben. Zelfs aan hoe ze de trap af komt, hoor ik in welke bui ze is. Zulke dingen sluipen erin, zonder dat je het wilt.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Gratis tegeltje ‘geloof, hoop en liefde’

  Woorden die verbinden, houvast geven en ons herinneren aan Gods liefde. Geef deze woorden een mooie plek in je huis, of geef 'm cadeau! Vraag nu jouw gratis tegeltje aan!

  Klik hier

De onzekerheid

“Het klapt vaak op de toon. Ik zeg dat ze boos klinkt, zij ontploft omdat ze dat ontkent, en daarna zijn we verder van huis. Ik wil niet overal wat van zeggen, maar soms moet het. De kinderen hebben er ook last van.” En dan blijft die ene gedachte altijd ergens hangen: als dit zo blijft… kan ik dit dan? Wil ik dit dan? “Dat zorgt voor onzekerheid en gebrek aan houvast. Je hoopt dat dit allemaal snel weer wegzakt en dat gaat vast en zeker ook gebeuren, maar wanneer?”

Hormoontherapie

Wanneer we Edwin spreken, is Anne twee weken bezig met hormoontherapie. “Eerlijk? Het is de hel. De tabletten maken haar klachten dubbel zo heftig. Enorme stemmingswisselingen, depressieve gevoelens, een zoemend lijf. De hele cyclus moet zich opnieuw settelen.”

Anne dacht er zelfs over om direct te stoppen. “Ze wist niet meer waar ze het moest zoeken. En dat is intens voor iedereen. Ook voor de kinderen. Soms schrikken ze van haar felheid. Toen Anne een paar dagen weg was, zei een van de kinderen: ‘Wel lekker zo met z’n drieën, hè pap?’ Dat komt binnen.”

Tekst gaat hieronder verder.

• 

  Uitgeput de overgang in: ‘We gaan in onze maatschappij massaal over onze grenzen’

  Klik hier

Eenzaam naast elkaar

Accepteren lukt soms wel, soms niet. “Ik geef haar ruimte als het moeilijk is, maar dat betekent dat ik zelf een stap naar achteren zet. Ik kan naast haar staan, maar ik kan haar niet helpen. Dat voelt soms best eenzaam.” Ook praktisch verandert er van alles. “Slaap is een drama. Ze was altijd een diepe slaper, nu woelt ze de hele nacht. En ik slaap daardoor ook slechter. Steeds vaker gaat een van ons bij een kind liggen. Het is minder gezellig allemaal. Minder licht.”

Experimenteren

Samen hebben Edwin en Anne concrete afspraken gemaakt zodat niemand kopje-onder gaat. Zo letten ze op alcohol, slaappatronen en voldoende ruimte voor jezelf. “Het is experimenteren, want helaas vertelt niemand je wat werkt. Zodoende kwam ik met het voorstel om één keer per week om en om buitenshuis te slapen. Ik ga dan bijvoorbeeld naar een goede vriend en dat geeft iedereen wat meer ademruimte om de dingen op je eigen manier te doen. En nee, het is echt niet de eerste stap naar uit elkaar gaan. Dit houdt ons juist overeind. Hoop ik dan.”

Mag ik ruimte vragen voor mijn eigen frustratie, mijn eigen eenzaamheid?

Daarnaast plannen ze heel bewust momenten samen in. “Juist om te voorkomen dat we naast elkaar gaan leven in hetzelfde huis.” Wat daar overigens niet bij hoort, is intimiteit. Daar kan Edwin kort over zijn: dat ligt vrijwel stil. “Anne heeft geen zin in seks en beschouwt het als gedoe, naast al het andere gedoe in haar leven. In het begin vond ik dat verdraaid lastig. Nu begrijp ik het beter, al is leuk anders.”

Oma

De overgang dwingt hem ook naar zichzelf te kijken. “Vroeger hoorde de overgang bij mijn moeder of oma. En ineens zit het in míjn huis. Dan denk je: wow… ik sta blijkbaar al hier in het leven. De kinderen worden ouder, mijn vrouw zit in de overgang en welke kant beweegt onze relatie zich op? Grote vragen waar je geen grip op hebt.”

Edwin merkt aan zichzelf dat hij voortdurend naar houvast en balans zoekt. Hij stelt zich vragen als: welk deel hoort bij de overgang, en wat is gedrag of karakter? Maar ook: “Waar moet zij rekening houden met mij en waar moet ik compassie tonen voor haar lijf dat in brand staat? Mag ik nog wel kritisch zijn of moet ik echt alles slikken? Natuurlijk, ze doet het niet met opzet, maar ik heb er óók heel veel last van. Hoe hard mag ik dat zeggen? Mag ik ruimte vragen voor mijn eigen frustratie, mijn eigen eenzaamheid? En waar trek ik een grens?”

Anne heeft geen zin in seks en beschouwt het als gedoe

Ventileren

Op het juiste moment en onder de juiste omstandigheden kunnen Edwin en Anne goed praten over waar ze samen doorheen gaan. Wat ook helpt? In hun omgeving is de overgang een veelvoorkomend gespreksonderwerp. “Weer die levensfase waar we in zitten, hè. Dus praten onze vrienden er veel over. De vrouwen onderling en zeker ook de mannen met de mannen. Overal klinken dezelfde verhalen en ik vind het erg fijn om er lekker over te klagen bij mijn vrienden. Dat haalt de ergste druk er wat van af, zodat ik thuis mezelf meer kan wegcijferen om de harmonie te bewaren. Dus ja, voorlopig zal dit wel het scenario blijven: buitenshuis ventileren, binnenshuis adem inhouden. En volhouden.”

*Edwin en Anne zijn gefingeerde namen. Hun echte namen zijn bij de redactie bekend.

Tekst: Maarten Nota