Ineens was de situatie in Iran meer dan een breaking news headline, een ingewikkelde podcastaflevering of een ‘ver van mijn bed’-liveblog. Ze stond op zondagochtend midden in mijn kerk, in de vorm van een vrouw van ongeveer mijn leeftijd. Haar man stond naast haar, hun dochtertje speelde met mijn dochtertje in de crèche, terwijl zij met bibberende stem het woord nam. De livestream moest op zwart, vanwege veiligheidsredenen. 

Met haar Iraanse accent probeerde ze uit te leggen hoe dat is. Als duizenden mensen zijn vermoord in het land waar je ouders, schoonouders, familieleden en vrienden nog steeds wonen. Als verbinding niet mogelijk is, omdat het regime alles heeft afgeschermd. Ze bedankte ons voor de gebeden, de kaartjes, de appjes, het meeleven. Ik schaamde me voor de luttele dingen waar ik me die ochtend nog druk over maakte. 

Radiostilte

Twee weken later zit ik bij haar op de bank. Ze wil haar verhaal vertellen, maar wel anoniem. Ava is niet haar echte naam. “Bij de protesten in januari zijn tienduizenden mensen doodgeschoten. Omdat dit nieuws niet naar buiten mocht komen, werd alles in Iran afgesloten. Twee weken lang hoorde ik niets van mijn ouders. Die weken waren vreselijk, vol slapeloze nachten. Hoe moesten zij boodschappen doen, nu het regime en de politie alle bewegingen op straat controleerden? De constante stress is slecht voor hen, zeker voor mijn zieke vader. De angst voor intimidatie en pesterijen door de autoriteiten is voortdurend aanwezig.”

We hadden ons hele leven in twee koffers gepropt

Ondertussen gaat het leven in Nederland gewoon door. Ava doet administratief werk op een middelbare school, haar man is grafisch vormgever. “Ik moest lachend naar mijn werk en leuk doen met mijn dochtertje in de speeltuin. Maar van binnen was ik boos, verdrietig en bang. Ik heb aardige collega’s die met me meeleven, maar ik kan niet elke dag met al mijn verdriet op werk komen. Na de berichten over de massacre kwam een collega naar me toe. Ze was heel emotioneel over alles wat ze op het nieuws had gezien en wist niet wat ze tegen mij moest zeggen. Ik vertelde over het regime in Iran. Ze zei: ‘Je hebt de situatie goed aan mij uitgelegd, maar eigenlijk begrijp ik nog steeds niet hoe het is om daar te leven.’ Alsof je probeert uit te leggen wat een auto is, aan iemand die nog nooit een auto heeft gezien.”

In die twee weken wordt Ava ’s nachts elk uur wakker om haar telefoon te checken. “Ik probeerde steeds op alle mogelijke manieren verbinding te krijgen, maar niets werkte. Mijn man zei dat het niet gezond was en dat ik moest uitrusten, maar dat lukte niet. Ik móést gewoon proberen om contact te krijgen. De spanning heeft ook effect op onze relatie. Als we ’s avonds thuiskomen, gaan onze maskers af en moeten we echt even bij ons verdriet zijn. We volgen allebei het nieuws, maar zitten soms helemaal gespannen in onze eigen wereld.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Nederlandse Mirjam (38) woont in Libanon: ‘Ik word ’s nachts wakker van de straaljagers’

  Klik hier

Teken van leven

Eindelijk is er na die twee weken radiostilte weer wat contact. “Mijn ouders hadden mijn broer aan de lijn, die in Engeland woont. Die heeft ons met een andere telefoon gebeld. We konden niet veel meer uitwisselen dan ‘Hallo, hoor je mij?’ Het was geen gesprek, alleen een teken van leven. Maar wat waren we blij! Sindsdien lukt het contact iets beter. We moeten soms wel honderd pogingen doen voor het lukt. Dan heb je je ouders een paar minuten aan de lijn en verbreekt de verbinding weer. In onze cultuur zeggen we vaak niet hoe het écht gaat. ‘Het gaat prima, het leven gaat door’, hoor ik mijn ouders zeggen. Maar ik ken de stem van mijn moeder. Ik hoor de hopeloosheid, dat ze echt bang is en verdrietig. Dat ze misschien wordt gedood en ons niet meer kan zien.”

Van een kennis uit Iran die nu in hetzelfde Nederlandse dorp als Ava woont, krijgt ze soms meer te horen dan uit de nieuwsbulletins over de oorlog. “Haar moeder was beschoten tijdens de protesten. Ze kon niet naar het ziekenhuis om de kogels uit haar lijf te laten halen, dat hebben ze thuis gedaan. We horen hier zeker niet alles, er komen maar weinig beelden naar buiten.”

Aan de stem van mijn moeder hoor ik dat ze echt bang is

Nu de bommen vallen op Iran, gaan Ava’s emoties alle kanten op. “In een video zag ik dat de straat waar ik ben opgegroeid, waar ik zoveel herinneringen heb, helemaal kapot is. Dat doet echt pijn. Toen de leider van Iran was gedood, dacht ik: moet ik daar als christen blij om zijn? Natuurlijk ben ik opgelucht dat hij geen macht meer heeft om zoveel mensen te laten doden. Het is eigenlijk triest, maar een oorlog is misschien de enige manier om het regime daar weg te halen. Anders wordt het een totaal geblokkeerd land, een gevangenis. Er zijn zoveel mensen onderdrukt, zoveel vrouwen verkracht en zoveel mensen vermoord.”

Bidden of brabbelen

Ava groeide in Iran op als moslim. “Veel dingen die ik als kind hoorde, vond ik vreemd. Op sommige dagen mochten we niet dansen of niet in de spiegel kijken, omdat er dan een imam was gestorven. Als ik daar vragen over stelde aan mijn moeder, werd ze boos. ‘Je mag niet vragen waarom, het is gewoon zo.’ Vijf keer per dag moesten we bidden, maar vaak brabbelde ik gewoon wat. Of at ik stiekem iets tijdens het vasten. Toen ik twintig was, geloofde ik niks meer. Ik wilde niet in zo’n enge God geloven, die je toch naar de hel stuurt. Tijdens onze trouwdag moesten we uit de Koran lezen, anders werd ons huwelijk niet geregistreerd. Dat deden we alleen voor de vorm.”

Omdat Iran niet meer veilig was voor Ava en haar man – de details wil ze liever niet vertellen – besluiten ze te vertrekken. “Als je het in Iran eens bent met het regime, heb je alles en ben je een gelukkig mens. Voor ons gold dat niet. We hebben ons hele leven in twee koffers gepropt en zijn naar Nederland gevlogen, waar mijn zus al woonde. In Iran hadden we alles. Ik had een master, een goede baan, mijn man had zijn eigen bedrijf. In Nederland moesten we – zoals een klein kind – helemaal opnieuw beginnen.”

Elke dag huilen

Via het politiebureau op Amsterdam Centraal komen Ava en haar man in Ter Apel terecht, waarna ze een vakantiehuisje in pretpark Duinrell krijgen toegewezen. “Dat klinkt leuk, maar we deelden dat kleine huisje met een ander echtpaar en hun broer. Zij hadden heel andere karakters en leefden vooral ’s nachts. Van een rijk leven in Teheran was ik nu ineens gevlucht en in een totaal andere cultuur beland. Ik moest iedere dag huilen, deed ’s nachts geen oog dicht en kreeg enorm last van rusteloze benen.”

We horen hier zeker niet alles, omdat het internet in Iran wordt afgesloten

In die tijd leest Ava voor het eerst in het Oude Testament van de Bijbel. “Ik las die oude verhalen en dacht alleen maar: dit lijkt op de Islam, hier wil ik niks van weten.” Van haar zus hoort ze over Jezus. “Als kind hoorde ik vooral dat ik zondig ben, in de Bijbel las ik hoeveel God van mij houdt, wat ik ook doe.” Vanaf het moment dat Ava zich laat dopen, ziet ze haar leven veranderen. “Het voelt echt alsof we al acht jaar lang door een woestijn gaan, maar in elke stap ervaar ik Gods hulp. Als ik verdrietig of boos ben of mijn ouders mis, ga ik naar God. Hij houdt me vast en troost mij, net zoals je dat doet bij een kind dat verdriet heeft. Ik geloof dat hij met ons meegaat en onze pijn ziet.”

Na een paar maanden moet het pasgetrouwde stel verhuizen naar een ander azc, waar ze drie jaar wachten op bericht van de IND. “Het was coronatijd en iedereen trof maatregelen, maar wij woonden met heel veel mensen samen. We dachten echt dat we dood zouden gaan. Gelukkig maakten we via de plaatselijke kerk wat vrienden en konden we terecht in een vakantiewoning. Omdat we geen status hadden, mochten we nog geen taalles volgen. We leerden onszelf een beetje Nederlands via Duolingo. We vonden op een wonderlijke manier allebei vrijwilligerswerk bij Derek Prince Ministries. We kregen een kleine vergoeding, maar het was vooral waardevol omdat we veel leerden over het christendom, en ook over de Nederlandse werkcultuur.”

De tekst gaat hieronder verder.

• 

  Zij maakt verschil

  Klik hier

We zijn niet alleen

Inmiddels heeft het stel een verblijfsvergunning en wonen ze in een dorpje aan de Nederlandse kust. Daar hebben ze ook een kerk gevonden waar ze zich thuis voelen. “Vanuit de kerk krijgen we veel berichtjes, kaarten, soms ook gebak. Toen de oorlog net was begonnen, bezocht mijn man een demonstratie in Den Haa gtegen het islamitische regime. Ik bleef thuis met mijn dochtertje, dus ik was heel onrustig. De deurbel ging; was hij al zo snel thuis? Onze dominee stond voor de deur. Dat was een heel bijzonder moment. Mijn God, we zijn niet alleen! De dominee vroeg wat we nodig hadden, behalve gebed. Ik had geen idee. Ik wist het oprecht niet. Soms kan mijn dochtertje ergens spelen, zodat ik even met mezelf en mijn emoties kan zijn. Een gemeentelid heeft een appgroepje aangemaakt waarin ik snel gebedspunten kan delen. Dat is echt fijn.”

Sommige mensen kiezen ervoor om in een ander land te wonen, maar voor Ava en haar gezin is er geen weg terug. “Toen ik zwanger was, bleek mijn vader ernstig ziek te zijn. Hij had kanker en moest zestien chemo’s krijgen. Ik maakte me echt zorgen. Het lastigst vond ik dat we niet naar hem toe konden. Ik kon helemaal niks voor mijn vader doen, behalve bidden. Dat deed echt pijn in mijn hart. Daarom voelt het soms alsof we ook hier in een gevangenis leven. Dat maakt ons leven in Nederland nog moeilijker.” Na hun vertrek uit Iran heeft Ava haar ouders nog maar twee keer gezien. “Mijn dochtertje heeft geen band met haar opa en oma. Ze ziet hen via een schermpje, maar snapt er niks van. Dat vind ik lastig.”

Mijn nichtjes kunnen niet naar de speeltuin en worden wakker van de bommen

Rustig slapen

Ondanks alle onzekerheid heeft Ava hoop voor de toekomst van Iran. “Ik bid altijd voor Iran. Dat christenen niet meer in het geheim hoeven te leven, bang om gearresteerd te worden door het regime, maar dat ze in vrijheid kunnen leven. Een paar weken geleden was ik op een conferentie met veel Iraanse mensen bij elkaar. We hebben samen gebeden en gezongen, dat was heel bijzonder. Er komt vrijheid in Iran, maar hoe en wanneer, dat weet ik niet. Ik hoop dat het snel komt, zodat zo weinig mogelijk mensen lijden. Mijn nichtjes in Iran leven al drie maanden in constante angst en onzekerheid. Ze kunnen niet eens naar de speeltuin en worden wakker van de bommen. Wanneer ik dan naar mijn dochtertje kijk, die hier onbezorgd naar de opvang gaat en ‘s nachts in alle vrede slaapt, besef ik pas hoe bijzonder het is dat ze in veiligheid opgroeit.”

*De vrouw op de foto is niet Ava, en Ava is een bedachte naam. Haar echte naam is bij de redactie bekend. 

Beeld: Unsplash