Afscheid op afstand. ‘Weer dat zeurende schuldgevoel in mijn buik. Hebben we het goede gedaan?’

“Ik zou oma nu heel graag een knuffel willen geven.”

Mijn dochters stem is zacht. Haar hoofd rust op mijn borst. Ik strijk over haar haar en kijk naar links, naar de contouren van mijn grote zoon. Het is vijf uur ’s ochtends en terwijl het buiten langzaam licht wordt, zien we op een telefoonscherm hoe tienduizend kilometer verderop de kist van mijn schoonvader de herdenkingsruimte wordt binnengereden. Het beeld is schokkerig, het geluid komt in flarden door. Een nichtje en neefje leggen bloemen, ik zie mijn man en zwaai naar de camera, wat nergens op slaat. Wij zien hen, zij ons niet. Weer dat zeurende schuldgevoel in mijn buik. Hebben we het goede gedaan?

Twaalf dagen eerder stegen we op in Amsterdam, na weken vol inpak-, schoonmaak-, en organisatiestress, na veel afscheid. Met tieners en hond vertrokken we voor minimaal een jaar naar Californië, voor het werk van mijn man. Toen we net in de lucht hingen, liet hij me een appje van zijn moeder zien. Zijn vader was in het ziekenhuis opgenomen met een infectie. Ik zag de hulpeloosheid in zijn blik. Tijdens het wennen aan ons nieuwe Amerikaanse huis, het regelen van formaliteiten en strijden tegen de jetlag, was er een hotline met het ziekenhuis. Vijf dagen na aankomst nam mijn man digitaal afscheid van zijn vader. 

Tekst gaat hieronder verder.

Bij de beslissing om langere tijd weg te gaan uit Nederland speelden onze ouders een belangrijke rol. De mijne, beiden alleen en ver in de zeventig, mijn schoonvader met dementie en diabetes. We wisten dat we waarschijnlijk een keer terug moesten, maar zo snel, had niemand kunnen vermoeden. We huilden, wikten, wogen. De lange reis, de jetlag, het fortuin dat vier vliegtickets in de zomer kosten, dat we niet hadden. We kozen voor snelheid: mijn man naar zijn moeder, wij kwamen misschien later.

Hoe dan?

Op de ochtend van zijn vertrek kreeg ik geen lucht. Hij alleen met zijn verlies, ik alleen in een vreemd land, waar ik niet mocht autorijden vanwege epilepsie, met twee tieners die niets te doen hadden. Hoe dan? Het bleek de verkeerde vraag. We moesten het doen: naar de buurtpicknick, hulp accepteren van aardige Amerikanen, met trein en fiets erop uit. Elke dag was ik bezig met het leven dat was geëindigd en voelde ik tegelijk onze nieuwe start. Het kon blijkbaar naast elkaar bestaan.

Totdat ik op dat schermpje de kist zie, mijn man en zijn zusje ‘Time to say goodbye’ hoor zingen. Hebben we het goede gedaan? Steeds weer die vraag. “Stuur oma een appje”, fluister ik in mijn dochters oor. “Zo voelt ze dat je er toch een beetje bij bent.”

Later die dag, tijdens mijn eerste Amerikaanse yogales, hoor ik de lerares iedereen bedanken voor het op komen dagen. “De keuze die je nu maakt, is voor jou de enige juiste”, zegt ze. Ik open mijn ogen en besef ineens: misschien gaat kiezen niet over goed en fout, maar over ermee kunnen zijn. Je beslissing kunnen dragen. Ik sluit mijn ogen en adem uit.