Vlak voordat dan nog prins Willem-Alexander met Máxima trouwt, schrijft hij ter voorbereiding een brief. Hij zou niet meer zonder het geloof kunnen leven, citeert predikant Carel ter Linde hem in de trouwdienst. "Het geeft mij houvast in moeilijke tijden en bij moeilijke beslissingen. Het geeft me ook iets waaraan ik uiteindelijk verantwoording kan en mag, ja moet afleggen. Dat is voor mij de manier om zelfrespect en eigenwaarde hoog te houden en om tegen de stroom in te blijven gaan, omdat je zeker weet dat je op het juiste spoor zit.”

Geloof geeft mij houvast in moeilijke tijden

Geloofsbelijdenis

Een paar jaar eerder - op 23 maart 1997 - legt Willem-Alexander openbare belijdenis van zijn geloof af in de (Nederlands Hervormde) Kloosterkerk in Den Haag. Hij is op dat moment bijna dertig jaar. Als belijdenis krijgt hij een vers uit Filippenzen mee: 'En ik bid dat uw liefde blijft groeien door inzicht en fijnzinnigheid, zodat u kunt onderscheiden waar het op aankomt.' Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst is de belijdenis van de prins "een zeer persoonlijke stap die hij met volle overtuiging heeft gezet" en het sluitstuk van een lang "proces van leren en zoeken". In datzelfde jaar zegt hij: "Ik ben niet zo kerkelijk, maar ik ben wel overtuigd gelovig."

De 'Bende van twaalf'

We gaan nog iets verder terug in de tijd. Willem-Alexanders proces van 'leren en zoeken' begint namelijk met een bijzonder verzoek aan ds. Carel ter Linde. Op 24-jarige leeftijd vraagt de prins samen met een aantal vrienden of de predikant hen kennis over de Bijbel wil bijbrengen. De groep groeit uit tot de 'Bende van twaalf' en komt jarenlang trouw bij elkaar. In de eerste zes jaar komen bijna uitsluitend verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament aan bod. Daarna bespreekt de groep ook de verschillen met andere wereldgodsdiensten, zoals de islam en het jodendom.

Wie deze momenten naast elkaar legt, ziet een patroon: geloof speelt een rol, maar blijft op de achtergrond: persoonlijk, zoekend en zelden expliciet.

Hij keek omhoog. Zo van: 'Ik verwacht mijn kracht van boven.'

Kersttoespraken

Ook in de kersttoespraken laat de koning iets van zijn overtuiging zien. In de kersttoespraak van 2014 verwijst hij naar het lied 'Stille Nacht, Heilige Nacht' als "een lied van hoop en licht dat mensen moed kan geven, ook in tijden van zorgen of verdriet." Een jaar later haalt hij de apostel Paulus aan om te benadrukken dat vrijheid een roeping is. In de toespraak van Kerst 2016 wijst de koning op de noodzaak van verbinding, waarbij hij Erasmus als voorbeeld noemt, "een diepgelovig mens met een kritische geest en een scherpe pen.”

Opvallend is dat de koning in zijn toespraken geregeld put uit de christelijke traditie om te spreken over vrede, hoop en verbondenheid.Dat is geen openhartige geloofsbelijdenis, maar het laat wel zien welke bronnen zijn spreken kleuren. In zijn kersttoespraak van 2024 klonk die geloofstaal zelfs opvallend direct. Hij verwees rechtstreeks naar het kerstverhaal en zei ‘Gods Zoon komt in een gebroken wereld en brengt ons vrede,’ zei de koning. ‘Wie naar de vele breuklijnen in onze wereld kijkt, kan intens naar die vrede verlangen. Wat zijn we er momenteel ver vanaf!’

Kracht van boven

“Tijdens de inhuldiging sprak de koning de eed uit met de woorden: zo waarlijk helpe mij God almachtig", vertelt Tirza van der Graaf, royaltyenner en presentator van het programma Blauw Bloed. "Eén van de weinige momenten waarin hij zijn geloof zo expliciet benoemt. In de Kersttoespraak verwijst hij vaak naar Bijbelteksten. In 2020 bijvoorbeeld over de liefde die geduldig is en vol goedheid, uit 1 Korintiërs 13. En hij sluit steevast af met het wensen van een 'gezegend Kerstfeest'.

De koning noemt zichzelf niet kerkelijk, wel gelovig. Meestal is hij rond de kerstdagen in een kerkdienst te vinden. Samen met Máxima en de dochters, soms met Beatrix erbij. Zo hebben ze in 2024 samen Kerst gevierd in het witte kerkje in Huis ter Heide."

Juist omdat Willem-Alexander zelden uitvoerig over zijn geloof spreekt, vallen de spaarzame momenten waarop hij dat wel doet des te meer op. Misschien zegt hij nergens kernachtiger wat geloof voor hem betekent dan in de woorden die bij zijn huwelijk klonken: het geeft hem ‘houvast in moeilijke tijden en bij moeilijke beslissingen’.

• 

  Hoe gaat het nu met royaltydeskundige Jeroen Snel? 'Dat gejaag via Schiphol hoeft niet meer zo'

  Klik hier