Met extra interesse keek Leen afgelopen winter naar zijn hond. Die zou – voor het eerst in haar leven – een nest krijgen. Moest hij haar een handje helpen? De eerste pup verscheen, probleemloos. De teef likte hem grondig schoon, draaide zich om en beet de navelstreng door. “Uiteindelijk hoefde ik helemaal níks te doen”, zegt Leen. “Alles ging vanzelf. Ik zat er maar wat bij te koekeloeren. Het is best een felle hond, maar nu zag ik hoe zacht en zorgzaam ze kan zijn: ze was echt aan het moederen. Ik heb me die dag enorm zitten verwonderen: zo mooi en ingenieus heeft God het allemaal gemaakt.”

Vol gas door de stal

Diezelfde verwondering voelt Leen ook vaak op de Eekhoeve, aan de rand van Veenendaal. Hij is hier al een jaar of tien elke vrijdag te vinden, als hobbyboer bij zijn koeien – “een uit de hand gelopen liefhebberij van me.”

Omdat er eind maart nog te weinig gras groeit, zullen ze nog een week of twee in de stal staan. Die geurt naar mest en hooi. Leunend op het ijzeren hek waarachter zijn privé-veestapel zich bevindt, kijkt Leen naar een kalfje dat op de grond ligt te relaxen. “Als ze lekker in hun vel zitten, rennen ze soms vol gas door de stal”, zegt hij glunderend. “En straks door de wei. Dan zie je ze genieten.”

Niet alleen lammetjes kunnen met alle vier hun pootjes van de grond springen, benadrukt Leen. “Dat lukt een koe ook wel. Het zal je verbazen hoe lenig zelfs zo’n grote, zware koe is. Als we ze binnenkort naar buiten doen, nadat ze de hele winter op stal hebben gestaan, maken ze een aardig spektakel. Althans: een uurtje of zo, dan is het over. Normaal gesproken zijn koeien heel kalm. Juist dat vind ik zo mooi aan ze.”

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Dit zijn geen Hollandse koeien?

“Klopt, Herefords. Die heb ik ontdekt in Ierland, waar ik een poos stage heb gelopen. Ik was meteen verliefd op dit ras. Het zijn makke koeien, met kenmerkende krulletjes op hun kop. Ze kalven meestal prima zelf af, dus je hebt er relatief weinig werk aan. Ze worden bijna al dik van de lucht die ze inademen: ze hebben niet veel voeding nodig. Momenteel krijgen ze vooral hooi. De koeien die naar de slacht gaan, voer ik in de laatste fase extra, zodat ze wat meer vet in het vlees krijgen. De grote stier is nu trouwens even uitgeleend: hij is aan het logeren bij de dames.”

Altijd al gek op dieren

Leen is geen boerenzoon. Wel van kinds af aan al gek op dieren. “Het liefst was ik fulltime boer geworden”, vertelt hij, terwijl we naar de rand van het terrein wandelen “Maar dat valt niet mee als je vader geen boer is. We hebben wel diverse boeren in onze familie, alleen hadden die allemaal opvolgers. Dan kom je er niet tussen.”

Is er in die zin misschien een boer in jou verloren gegaan?

Lachend: “Nou, die is tien jaar geleden weer opgestaan, gelukkig! Toen kreeg ik de mogelijkheid alsnog te gaan boeren, hier op de Eekhoeve. De vorige eigenaar – de vader van de huidige – had een aantal koeien lopen, maar kwam er te weinig aan toe. Want er was toen ook al een zorgboerderij, een theehuis en een landwinkel. Als veearts kwam ik geregeld over de vloer. Ik ben begonnen met twaalf Herefords, die ik in Slochteren heb gekocht. Sindsdien ben ik hier elke vrijdag om voor ze te zorgen. Inmiddels heb ik negentig koeien. Die staan niet allemaal hier, maar ook in enkele natuurgebieden op de Utrechtse Heuvelrug.”

Boerderij in Drenthe

Als kind begaf Leen zich al graag tussen het rundvee. “Een oom en tante van mij hadden een boerderij in Drenthe. Toen mijn oom plotseling overleed, wilden mijn neven het bedrijf wel overnemen. Als tiener was ik daar elke zomervakantie. Mijn vader zette me op de trein en haalde mij weken later pas weer op. Een gouden tijd, elke zomer weer. Daar kon geen zonvakantie aan tippen! Lekker op de trekker… Ik ben opgegroeid in Nieuw-Lekkerland, tussen de polders. Veel vrienden kwamen van de boerderij, dus het boerenleven was mij niet onbekend. En nu kom ik als veearts ook alleen maar bij boeren over de vloer.”

Als ik floot, kwam dat lam achter me aangerend

Stel, je kreeg alsnog deze keuze: fulltime veearts óf fulltime boer. Wat zou je kiezen?

Leen krabt aan zijn kin. “Poeh… Dat blijft een lastige. Ik heb wel met de gedachte gespeeld: kan ik als dierenarts ergens een bedrijf overnemen van een boer zonder opvolger, om daarin te stappen? Maar ik heb ook een vrouw, en vier kinderen. Zo’n ingrijpende keuze zou impact hebben op ons hele gezin, terwijl het niet alleen om mij draait. Inmiddels wonen we in Achterberg, lekker buitenaf.”

Dagjesmensen

Hij gebaart naar het uitgestrekte terrein, waar op deze vrijdagochtend al aardig wat dagjesmensen – inclusief jonge kinderen – rondlopen. “Vooral voor de kinderen is zo’n plek als dit toch prachtig? Koeien, pauwen en andere dieren, een speeltuintje en een theehuis om wat te eten of te drinken. In de zomer lopen de koeien hier, achter de moestuin. En zie je hoe druk het nu al is? Mensen weten het te vinden.”

Voor Leen is het “een lot uit de loterij” dat hij hier hobbyboer kan zijn. “Ik knijp regelmatig in mijn arm: is dit echt? Dat ik hier gewoon de kans heb gekregen… Wilco en Tineke, de huidige eigenaars, en hun vader gaven mij zoveel vertrouwen, dat ik hier nu mag boeren.”

Een 10 voor wiskunde

Op de andere dagen van de week, en soms in het weekend, verdient Leen zijn boterham als veearts. Hij is verbonden aan een praktijk met in totaal acht dierenartsen, Vallei & Wetering in Renswoude.

Een tante bracht hem op het idee voor dit vak, vertelt hij. “Boer worden zat er voor mij niet in. Maar wat dan wel? Ik wist het niet. Op de basisschool was ik niet zo’n hoogvlieger; thuis moest ik extra rekenwerk doen. Maar op de havo viel het kwartje: opeens stond ik een 10 voor wiskunde en stapte ik over naar het gymnasium. ‘Dan kun je ook wel dierenarts worden’, zei een tante tegen me. En dat raakte iets in mij. Dus in 2003 ben ik aan de studie diergeneeskunde begonnen, en daarbinnen koos ik voor de richting landbouwhuisdieren.”

Moet jij er als veearts weleens voor dag en dauw uit, of zelfs in het holst van de nacht, voor een spoedklus?

“In principe worden de spoedjes in onze praktijk overdag verdeeld en kijken de assistenten wie er tijd heeft in de agenda en in de buurt is. Voor de avonden en weekenden hebben we een rooster. Gemiddeld heb ik één keer in de anderhalve week een avonddienst, van 17.00 tot 8.00 uur. Dan kan ik, net als tijdens weekenddiensten, gebeld worden. Het komt zo’n tien keer per jaar voor dat je tijdens die dienst ook echt je bed uit moet. Soms is er ’s nachts een afwijkende ligging bij een geboorte en moet ik naar de boerderij komen.”

De gave van de slaap

“En ach,” vervolgt hij, “dat heeft ook wel iets. Als je ’s nachts opstaat en alles is stil als je door de polder rijdt terwijl de wereld langzaam ontwaakt – dat vind ik zelfs een van de mooiste momenten van de dag. En ik ben nog jong, dus zo’n gebroken nacht overleef ik wel. Ik heb de gave van de slaap: zodra ik ga liggen, ben ik weg. Als ik weekenddienst heb, vechten onze kinderen – 4, 10, 12 en 14 jaar oud – wie er met me mee mag.”

Heeft je vrouw ook iets met dieren?

“Zeker. Mijn vrouw is kinder- en jeugdtherapeut, en dieren helpen haar in het werken met cliënten: onze paarden, de ezel, honden. Ze heeft een praktijk aan huis. Dieren zijn eerlijk, ze hebben geen dubbele agenda. Bijvoorbeeld bij gezinnen waar hechtingsproblematiek speelt en er vaak uitdagingen zijn in het jezelf toevertrouwen aan een ander. Dan heeft werken met dieren – en daarbij de juiste vragen stellen – echt een meerwaarde. Soms helpt alleen de aanwezigheid van het dier al.”

Kunnen dieren jou emotioneel raken?

Leen denkt even na, terwijl een houtduif achter hem neerstrijkt in de nog kale boomtakken. “Niet in de zin dat ik zit te huilen. Maar soms heb ik wel een knoop in mijn maag, als ik ben uitgedokterd en een dier niet meer kan helpen. Als een kalf geboren wordt en vlak daarna overlijdt, denk ik wel: waarom?”

Genieten van de schepping

Als veearts én als hobbyboer geniet Leen intens van de schepping, geeft hij aan. “Je zag net de kalfjes in de stal. Ook weer zoiets: je hoeft een koe niks te leren. Het kalfje komt, z’n moeder likt hem schoon, het kalf wordt wakker en weet direct: ik moet gaan staan, daar zie ik een uier, ik heb melk nodig – en hij gaat drinken. Dat heeft God zo in de schepping gelegd. Daar kan ik me iedere keer weer over verwonderen. De lente is wat mij betreft ook wel echt de mooiste tijd van het jaar: de lammetjes, de kalfjes, al dat frisse groen dat zich als een soort waas uitspreidt over de bomen, de vogels die weer uitbundig fluiten…”

Je spreekt bevlogen over je werk als veearts, maar zitten er ook wat minder aantrekkelijke aspecten aan jouw vak?

Peinzend: “Een verlossing waarbij een kalf al een tijdje dood is en verrot… nee, dat is niet prettig. Vies werk, en de stank is ongelofelijk.”

Hoe pak je dat aan?

“Gewoon. Verstand op nul en je werk doen, er niet te veel over nadenken. Je stinkt daarna uren in de wind. Lange handschoenen aan, soms twee over elkaar. Want als die stank in je huid zit, krijg je die bijna niet meer weg.”

Daarna kun je maar beter niet op de bank naast je vrouw gaan zitten?

“Precies! Maar het positieve overheerst, hoor. Het is een prachtig, veelzijdig vak. Al merk ik wel welke impact het hele stikstofdossier op de boeren heeft, en dat vind ik lastig. Zeker in deze omgeving, met veel natuurgebieden. Boeren gaan twijfelen over hun toekomst. Ze zien geen perspectief meer en stoppen.”

Dat beïnvloedt ook jullie werk, als veeartsen?

“Inderdaad. We zijn in onze praktijk met z’n achten, houd je dan op den duur wel genoeg werk voor iedereen? Het is spannend. Dus ik hoop dat er snel meer duidelijkheid komt. Vooral voor de boeren. Dat gevoel van machteloosheid dat zij hebben, is frustrerend. Als ik bij hen ben, merk ik dat keer op keer in gesprekken aan de keukentafel. Dan komen de emoties los.”

Meer waard

Even later: “Ik zeg altijd: ik ben huisarts, chirurg, verloskundige, apotheker en vertrouwenspersoon ineen. Soms is praten met de boer meer waard dan de kwaal van het dier. Bij de meeste boeren kom ik één keer per maand, soms vaker. Dat heet ‘bedrijfsbegeleiding’, een term die ik zelf wat denigrerend vind. Het gaat erom dat je samen met de boer voorkomt dat dieren ziek worden, zorgt dat ze gezond blijven, goed melk produceren, vruchtbaar zijn en drachtig worden. Je loopt het hele bedrijf langs en kijkt wat er goed gaat én wat er misschien beter kan.”

Verstoten lammetje

Op Leens voorstel drinken we een kop koffie in het restaurantje op het terrein.

Het gesprek komt op zijn vader, die bouwvakker was en – net als Leens moeder – van dieren hield. “Vooral rond Pasen gebeurde het weleens dat mijn ouders na een familiebezoek een lammetje mee naar huis namen dat door de moeder was verstoten. Dan brachten wij het met de fles groot, in een box in de woonkamer. Omdat mijn broer allergisch is voor huisdieren, hadden we thuis helaas geen hond. Maar soms had ik dus zo’n lammetje. Ik wandelde ermee alsof het een hond was.”

De leeuw en het lam naast elkaar – ik zie ernaar uit

Aangelijnd?

“Ja. Dwars door Nieuw-Lekkerland, over een wandelpad tussen de weilanden. Soms liet ik ’m los. Dan ging ik vooruit en als ik floot, kwam dat lam achter me aangerend. Geen grap. Er was een man in het dorp, een schipper, die weleens tegen me zei: ‘O, dan ben jij de goede herder!’”

Is er een Bijbeltekst die jou, als christelijke veearts, misschien extra aanspreekt?

Leen leunt voorover, twee met strootjes hooi bedekte ellebogen op tafel. “Wat mij altijd enorm aanspreekt, is het Bijbelse visioen van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. De leeuw en het lam naast elkaar. Hier zou dat niet gaan, daar wel. Leven in harmonie met de natuur, zonder gebrokenheid: al ben ik daar wel werkeloos, ik zie ernaar uit.”

‘Ben jij raar?’

Is veearts-zijn voor hem een roeping? “Dat is een groot woord.” Grinnikend: “Maar je moet wél een beetje gek zijn om hiervoor te kiezen. Er zijn drie universitaire studies waar je eigenlijk geen drol mee verdient als je kijkt naar hoeveel tijd je erin steekt en wat je ervoor krijgt. Theologie, filosofie en diergeneeskunde. Als ik een loodgieter vertel dat ik er soms ’s nachts uit moet en wat ik er naderhand voor kan factureren, zal hij ongetwijfeld zeggen: ‘Ben jij raar? Voor dat geld kom ik mijn bed niet uit!’ Je moet er passie voor hebben. Anders houd je dit niet vol. Maar voor mensen zoals ik, is veearts het mooiste beroep ter wereld.”

Jij ziet jezelf dit werk wel doen tot je pensioen, naast hobbyboer-zijn?

Leen schuift zijn kop koffie opzij. “Als ik nú een contract onder m’n neus krijg om voor de komende 27 jaar bij te tekenen? Geef me dat papier: ik zet direct een krabbel.”

• 

  Zo bid je voor een niet-gelovige naaste: 'Voor je het weet, leg je de lat te hoog'

  Klik hier