In de voetsporen van de Oranjes: drie koninklijke routes door Nederland

Fietstocht door Wassenaar

Ontdek meer over de oorlog en de Oranjes

1. Landgoed De Horsten

Wie zijn koninklijke fietstocht bij landgoed De Horsten begint, weet direct waarom dit een van de meest bijzondere plekken voor de Nederlandse koninklijke familie is. Op het landgoed staat de voormalige woning van koning Willem-Alexander en koningin Máxima: Villa Eikenhorst. Deze plek is afgesloten voor bezoekers, maar de rest van het landgoed is wel voor publiek toegankelijk. Nog steeds komen de koning en koningin er graag, vooral voor de rust. Vanwege de prachtige tuinen en ongerepte natuur begrijp je direct waarom. Op het landgoed vind je ook verschillende fiets- en wandelpaden.

2. Paleis Huis Ten Bosch

Bezoek je na landgoed De Horsten Paleis Huis Ten Bosch? Dan treed je vrij letterlijk in de voetsporen van de koning en koningin! In 2019 verhuisde het echtpaar van Villa Eikenhorst naar Paleis Huis Ten Bosch. Omdat het koninklijke gezin daar nu nog steeds woont, is het paleis niet toegankelijk voor publiek. Je kunt het wel zien liggen als je door het Haagse Bos fietst. Als je geluk hebt, zie je misschien wel leden van de koninklijke familie het terrein betreden of verlaten. Je kunt het paleis herkennen van de bordesscène van het kabinet. Op de bordestrappen van het paleis wordt vaak het staatsieportret van de koning en de nieuwe ministers gemaakt. Dit gebeurt ook weleens bij het Haagse Paleis Noordeinde.

3. Landgoed Clingendael

Ook landgoed Clingendael mag tijdens je koninklijke fietstocht door Wassenaar niet ontbreken. Deze plek staat bekend om de tuinen die in de achttiende eeuw zijn ontworpen. De Japanse tuin is bovendien een van de oudste en mooiste tuinen van Nederland. Hoewel het landgoed niet in bezit is van de koninklijke familie, komen ze hier weleens voor vakanties en retraites. De tuinen zijn in de lente en de zomer toegankelijk voor publiek.

4. (Onderweg naar) Duinrell

Vervolg je fietstocht langs de Haagse duinen richting Duinrell. Hier kun je niet alleen terecht voor spectaculaire attracties, maar ook voor een stukje oorlogsgeschiedenis. In de Tweede Wereldoorlog bouwden de Duitsers hier namelijk een deel van de Atlantikwall: de meer dan 5000 kilometer lange Duitse verdedigingslinie. Onderweg zie je misschien nog wel meer overblijfselen uit de oorlogstijd, zoals bunkers en gedenkplaatsen. De overblijfselen horen bij het erfgoed van de Nederlandse oorlogsgeschiedenis, en de Oranjes hebben zich altijd sterk gemaakt voor de herinnering aan deze periode.

Roadtrip door Apeldoorn

De koninklijke familie dicht bij het volk

1. De Grote Kerk

Begin je roadtrip bij de Grote Kerk en ontdek meteen het koninklijke karakter van Apeldoorn. Met een toren van zo’n 62 meter hoog prijkt het statige gebouw uit boven de stad. Vanwege de sterke banden met de koninklijke familie wordt de Grote Kerk in Apeldoorn ook wel de Koninginnekerk genoemd: op 16 april 1891 legde de toen tienjarige koningin Wilhelmina de eerste steen. Later wijdde zij samen met haar moeder koningin Emma de kerk officieel in. Dat het koningshuis sterke historische banden met de Grote Kerk heeft, zie je bovendien aan het standbeeld van koningin Wilhelmina dat voor de kerk is geplaatst. Kunstenares Greet Grottendieck plaatste het beeld bewust niet op een sokkel; haar beelden wilde ze altijd tussen de mensen neerzetten: “De figuren die ik uitbeeld, kun je overal tegenkomen.” De kerk is in de zomermaanden op vaste tijden open voor bezoekers. Elke zondag wordt er een dienst gehouden, en er worden verschillende exposities en muziekoptredens georganiseerd. Let tijdens je bezoek ook even op het tweede raam links van de preekstoel. Dit glas-in-loodraam is speciaal ontworpen ter ere van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Beatrix. Parkeren kan op zo’n honderd meter afstand van de kerk.

2. De Naald

Vervolg je weg naar monument De Naald, en stap even uit om niet alleen de zeventien meter hoge zuil te bekijken, maar ook het nabijgelegen glazen monument. Op deze plek komen oud en nieuw samen. De Naald was een cadeau van de inwoners van Apeldoorn aan het bruidspaar koningin Wilhelmina en prins Hendrik. Dat het monument ook een eerbetoon aan de ouders van Wilhelmina was, lees je op de gedenkplaat onderaan de zuil: ‘Gesticht door de Ingezetenen der Gemeente Apeldoorn als eene dankbare hulde aan de doorluchtige ouders van Hare Majesteit Koningin Wilhelmina.’ Het is vreemd om te bedenken dat op dezelfde plek, zo’n honderd jaar later, een dramatische gebeurtenis plaatsvond. Op Koninginnedag in 2009 reed een automobilist in op de zuil, precies op het moment dat de koninklijke familie in een open bus langsreed. Een glazen monument, een stukje verderop van de zuil, herinnert aan de overleden slachtoffers van deze aanslag.

3. Kroondomein Het Loo

Wie in de voetsporen van de koninklijke familie wil treden, kan niet anders dan een bezoek brengen aan Kroondomein Het Loo. Hier is genoeg te ontdekken over de koninklijke familie, en het is dan ook zeker aan te raden even de tijd te nemen om over het landgoed te struinen. Richt je daarbij niet alleen op het welbekende paleis – dat na een grote verbouwing en uitbreiding nu weer volledig open is voor publiek – maar breng ook een bezoek aan het Paleispark. In deze Engelse landschapstuin waan je je in koninklijke sferen en ontdek je misschien wel overblijfselen van het eeuwenoude hofleven. Vooral in de negentiende eeuw kwamen de Oranjes hier graag. Daar wijzen verborgen bankjes en eeuwenoude huisjes in het park je op. Op het kroondomein ligt bovendien een buitenverblijf van koning Willem-Alexander: Kasteel het Oude Loo. Dit is niet toegankelijk en ook niet zichtbaar voor publiek. Vergeet niet even te pauzeren in het Aardhuis, waar je terechtkunt voor een kop koffie met gebak of een lunch.

Lopen door Leeuwarden

Een eerbetoon aan koninklijke roots

1. Princessehof

Wist je dat in Leeuwarden de wortels van de koninklijke familie liggen? Er is dus haast geen betere plek om je wandeltocht door Leeuwarden te starten dan bij de Princessehof. Hier woonden en werkten namelijk de zeven Friese stadhouders van Nassau: de voorouders van de eerste koning van Nederland. Je moet bij de Princessehof zijn om die geschiedenis tot je te nemen. Hier woonde en werkte een groot deel van haar tijd prinses Maria Louise van Hessen-Kassel, de weduwe van stadhouder Johan Willem Friso van Nassau. Zij wordt gezien als de stammoeder van de latere koninklijke familie. Haar kleinzoon Willem V, die zij grotendeels opvoedde, werd namelijk de eerste stadhouder van heel Nederland. En zijn oudste zoon werd in 1815 de eerste koning van Nederland: koning Willem I. Zonder Maria Louises opvoeding en strategische stappen voor haar (achter)kleinzoons hadden de Oranje-Nassaus de onzekere achttiende eeuw waarschijnlijk niet overleefd. Een bezoek aan een van haar geliefde paleizen is dus zeker de moeite waard. Bovendien vind je hier nu het nationale keramiekmuseum, waarin haar eeuwenoude aardewerkverzameling deel uitmaakt van de collectie. Ook de historische kamers en sfeervolle tuin herinneren aan de tijd dat de prinses hier woonde en werkte. Kijk even op de website voor actuele openingstijden.

2. Stadhouderlijk Hof

De volgende stop op je koninklijke wandeltocht is het Stadhouderlijk Hof: een voormalig paleis van de stadhouderlijke familie en bovendien een belangrijke woon- en werkplek van de Friese stadhouders. Nu zijn er een hotel en restaurant in het historische gebouw gevestigd, waarin de koninklijke sferen nog altijd bewaard zijn gebleven. Bedenk tijdens je bezoek aan de binnentuin bijvoorbeeld eens dat hier jaren geleden prinsen en prinsessen flaneerden! Hoewel het huidige gebouw geen museum is, ademt het nog steeds de sfeer van de Friese Nassaus, en is het dus zeker de moeite waard – al is het alleen maar voor een welverdiende pauze tijdens je tocht.

3. Grote of Jacobijnerkerk

Via de Grote Kerkstraat loop je zo naar de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. Hier vind je de koninklijke grafkelder, waar onder andere Willem Frederik van Nassau-Dietz ligt begraven: de kleinzoon van de broer van Willem van Oranje. Bekijk tijdens je bezoek zeker ook even het indrukwekkende Müller-orgel – misschien hoor je het wel bespeeld worden! – en de familiewapens van de Oranje-Nassaus.

4. Prinsentuin

Een stukje verderop vind je de Prinsentuin. Dit park is gelegen aan de noordkant van de binnenstad en aangelegd als eerbetoon aan het einde van de Tachtigjarige Oorlog. In opdracht van koning Willem I werd het park openbaar toegankelijk: hij schonk de Prinsentuin aan de Leeuwarder bevolking. Bezoek je de tuin in juli en augustus? Neem dan zeker ook de pont naar de Noorderplantage, een nabijgelegen stadspark. Hier is ter ere van de 18e verjaardag van prinses Beatrix de Beatrixboom geplant. Ook vind je er een bronzen beeld dat herinnert aan verzetsvrouwen uit de Tweede Wereldoorlog: De Koerierster.